🏋️ Açık Hava Basıncı
Açık Hava Basıncı, 8. Sınıf Fen Bilimleri dersinin 3. ünitesi "Basınç" içindeki konulardan biri. Ünite oyununda bu konudan 5 soru var. Aşağıda kısa konu anlatımı ve çözümlü 5 örnek soru bulursun. Soruları hemen çözebilirsin — üyelik gerekmez.
📖 Açık Hava Basıncı konu anlatımı
2 dakikada okunur · 8. Sınıf Fen Bilimleri
Dünya'yı saran hava tabakasının (atmosferin) bir ağırlığı vardır ve bu hava, temas ettiği her yüzeye her yönden basınç uygular. Bu basınca açık hava basıncı (atmosfer basıncı) denir. Açık hava basıncını ilk kez Torricelli ölçmüştür; ölçmek için kullanılan araç barometredir.
🧪 Torricelli deneyi
Torricelli, yaklaşık 1 m uzunluğunda cıva dolu bir cam tüpü, ağzı aşağıda olacak şekilde cıva dolu bir kaba ters çevirdi. Tüpteki cıva bir miktar alçaldı ve deniz seviyesinde, 0 °C'ta 76 cm yükseklikte durdu. Bunu, kaptaki cıva yüzeyine etki eden açık hava basıncının cıva sütununu dengelemesiyle açıkladı. Bu nedenle deniz seviyesindeki açık hava basıncı 76 cmHg (1 atm) kabul edilir. Sonuç tüpün kalınlığına bağlı değildir.
⛰️ Yükseklikle değişimi
- Yükseklere çıkıldıkça üstümüzdeki hava tabakası incelir ve hava seyrekleşir; bu yüzden açık hava basıncı azalır.
- Deniz seviyesinde basınç en fazladır.
- Dağa çıkınca kulakların tıkanması ve cıva sütununun kısalması bu yüzdendir.
- Açık hava basıncı azaldıkça suyun kaynama sıcaklığı da düşer; yüksek yerlerde yemekler daha geç pişer.
🥤 Günlük hayattan örnekler
- Pipetle meyve suyu içmek: Pipetteki havayı çekince içerideki basınç azalır, dışarıdaki açık hava basıncı sıvıyı yukarı iter.
- Vantuzun cama yapışması, enjektörle ilaç çekmek ve damlalık kullanmak da açık hava basıncı sayesinde olur.
- Ağzı kapalı teneke kutunun içindeki havayı boşaltınca kutu, dış basınçla içe doğru ezilir.
🧩 Örnekle anlayalım
Torricelli deneyi deniz kenarında ve yüksek bir dağın tepesinde yapılıyor. Hangisinde cıva sütunu daha kısa olur? Nedenini açıklayınız.
Çözümü göster
Dağın tepesinde hava daha seyrek ve üstteki hava tabakası daha incedir; bu yüzden açık hava basıncı daha azdır. Cıva sütununu dengeleyen basınç azaldığı için cıva sütunu dağın tepesinde daha kısa olur. Deniz kenarında ise yaklaşık 76 cm'dir.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- "Yükseldikçe açık hava basıncı artar" yanlıştır. Yükseklik arttıkça hava seyrekleştiği için açık hava basıncı azalır.
- "Pipetle içerken sıvıyı ağzımızla çekeriz" eksik bir açıklamadır. Pipetteki basınç azalınca sıvıyı yukarı iten, dışarıdaki açık hava basıncıdır.
✏️ Açık Hava Basıncı soruları
Şıkka dokun, doğru mu yanlış mı hemen gör; altında çözümü çıkar. Üyelik gerekmez.
1. Açık hava basıncını ilk kez ölçen bilim insanı kimdir?
Cıva dolu boruyla yapılan deney aranır.
Bu deneyi yapan bilim insanı Torricelli'dir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Torricelli
Cıva dolu boruyla yapılan deney aranır.
Bu deneyi yapan bilim insanı Torricelli'dir.
2. Açık hava basıncını ölçmeye yarayan araç hangisidir?
Havanın basıncını ölçen aracı ararız.
Bu araç barometredir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Barometre
Havanın basıncını ölçen aracı ararız.
Bu araç barometredir.
3. Yükseklere çıkıldıkça açık hava basıncı nasıl değişir?
Yukarı çıkınca üstte kalan hava tabakası incelir.
Hava sütunu azaldığı için açık hava basıncı azalır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Azalır
Yukarı çıkınca üstte kalan hava tabakası incelir.
Hava sütunu azaldığı için açık hava basıncı azalır.
4. Deniz seviyesinde ve 0 °C'ta açık hava basıncı kaç santimetre cıva olarak kabul edilir?
Torricelli boruda kalan cıvanın yüksekliğini ölçmüştür.
Bu yükseklik 76 cm olduğu için açık hava basıncı 76 cm cıva kabul edilir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: 76
Torricelli boruda kalan cıvanın yüksekliğini ölçmüştür.
Bu yükseklik 76 cm olduğu için açık hava basıncı 76 cm cıva kabul edilir.
5. Deniz seviyesinden bırakılan uçan balonun yükseldikçe hacminin artmasının sebebi nedir?
Yükseldikçe havanın yoğunluğu ve açık hava basıncı azalır.
Balonu dışarıdan sıkıştıran basınç azaldığı için balonun hacmi artar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Üzerine etki eden açık hava basıncının azalması
Yükseldikçe havanın yoğunluğu ve açık hava basıncı azalır.
Balonu dışarıdan sıkıştıran basınç azaldığı için balonun hacmi artar.
📝 Bu konu hangi yazılıda çıkar?
MEB'in ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre bu ünite şu yazılılarda sorulur. Okulundaki zümre tablodaki senaryolardan birini seçer.