📖 Edebiyat Atölyesi: Sözlü İletişim Engellerini Konu Alan Drama
Edebiyat Atölyesi: Sözlü İletişim Engellerini Konu Alan Drama, 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinin 1. ünitesi "Bir Diyeceğim Var!" içindeki konulardan biri. Ünite oyununda bu konudan 4 soru var. Aşağıda kısa konu anlatımı ve çözümlü 3 örnek soru bulursun. Soruları hemen çözebilirsin — üyelik gerekmez.
📖 Edebiyat Atölyesi: Sözlü İletişim Engellerini Konu Alan Drama konu anlatımı
3 dakikada okunur · 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı
Bu atölyede amaç, sözlü iletişim engellerini bir drama (canlandırma) ile sahnelemektir. İletişim engeli, göndericinin ilettiği iletinin alıcıya eksik, bozuk ya da hiç ulaşmamasına yol açan her türlü aksaklıktır. Doğan Cüceloğlu'nun belirttiği gibi insan karşısındakini çoğu zaman işitir ama dinlemez; iletişim kopukluğunun en yaygın nedeni budur. Dramada bu engeller bilinçli olarak kullanılır, sonra sınıfta çözüm önerileriyle birlikte değerlendirilir.
🚧 Sözlü iletişim engelleri
Engeller beş başlıkta toplanır:
| Başlık | Engel örneği |
|---|---|
| Ortam | Gürültü, kalabalık, kötü ışık, teknik arıza |
| Dil kullanımı | Alıcının bilmediği terim, argo, belirsiz anlatım |
| Tonlama | Tek düze ses, bağırma, duyguyla uyumsuz ton |
| Vurgu | Yanlış sözcüğün vurgulanması, anlamın kayması |
| Beden dili | Göz teması kurmama, kapalı duruş, ilgisiz mimik |
Bunlara ek olarak dinlemeyi engelleyen tutumlar vardır: sözü kesmek, kendi iç sorunlarına gömülmek, cevabı karşı taraf konuşurken hazırlamak, peşin hükümle dinlemek.
👂 İşitmek ile dinlemek farkı
İşitmek fiziksel bir olaydır: ses kulağa ulaşır. Dinlemek zihinsel bir eylemdir: ileti anlamlandırılır, yorumlanır, geri bildirim verilir. Kitaptaki metinde yazar, komşusunun isteğini işittiği ama dinlemediği için unutur; iletişim kurulmuş görünse de aslında kurulmamıştır. Dinlemeyi engelleyen üç temel neden: gerçek anlamda dinlememek, kendi iç sorunlarına gömülmek, dinleme becerisinin gelişmemiş olması.
🎭 Dramayı hazırlama basamakları
1. Hazırlık: Konuyu ve amacı belirle, iletişim engelleri üzerine araştırma yap, gözlem ve inceleme yap.
2. Planlama: Süreyi ve hedef kitleyi belirle; yöntem ve stratejiyi seç; mekânın, teknik altyapının, görüntü ve sesin uygunluğunu kontrol et.
3. İçerik: Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini tasarla; amaca uygun bir ana düşünce belirle; işitsel ve görsel ögelerle etkiyi artır; söz varlığını hedef kitleye göre seç.
4. Sunum: Dikkat çekici bir girişle başla; beden dilini, diksiyon ve telaffuzu etkin kullan; dinleyiciyle etkileşimde kal; zaman ve mekânı etkili kullan.
5. Değerlendirme: Öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarıyla eksikleri belirle, sonraki çalışmada tekrarlamamaya özen göster.
⚠️ Uyulması gereken ölçüt
Canlandırmada toplumsal hassasiyetlere aykırı ögeler kullanılmaz. Millî ve manevi değerler, kültürel unsurlar ve olumlu tutumlar öne çıkarılır. Engeller sahnede gösterilirken kişiler alay konusu edilmez; amaç engeli görünür kılmak, kişiyi küçük düşürmek değildir.
🧩 Örnekle anlayalım
Bir dramada şu sahne canlandırılıyor: Öğretmen ödevi anlatırken öğrenci telefonuna bakıyor, arka sırada iki kişi konuşuyor, öğretmen de tek düze bir tonla konuşuyor. Buradaki iletişim engellerini başlıklara göre sınıflandırıp birer çözüm öneriniz.
Çözümü göster
Ortam: Arka sıradaki konuşma gürültü oluşturuyor → konuşma bitene kadar sessizlik sağlanır.
Beden dili: Öğrencinin telefona bakması göz temasını kesiyor → telefon kaldırılır, konuşana dönülür.
Tonlama: Öğretmenin tek düze sesi dikkati dağıtıyor → önemli yerlerde ses tonu değiştirilir, duraklama yapılır.
Burada öğrenci sesi işitiyor ama dinlemiyor; ileti alıcıya ulaşmıyor.
⚠️ Sık yapılan hatalar
- "İşitmek ile dinlemek aynı şeydir" yanlıştır. İşitmek fiziksel, dinlemek zihinsel bir eylemdir; sesi duymak dinlemek değildir.
- "İletişim engeli sadece gürültü gibi dış etkenlerdir" yanlıştır. Peşin hüküm, sözü kesmek, kendi derdine gömülmek gibi kişiden kaynaklanan engeller de vardır.
- "Dramada engel gösterileceği için kaba ifadeler kullanılabilir" yanlıştır. Toplumsal hassasiyetlere aykırı ögelere yer verilmez.
✏️ Edebiyat Atölyesi: Sözlü İletişim Engellerini Konu Alan Drama soruları
Şıkka dokun, doğru mu yanlış mı hemen gör; altında çözümü çıkar. Üyelik gerekmez.
1. İşitmek ve Dinlemek metninde iletişim engellerinin temel nedenlerinden biri olarak hangisi sayılmıştır?
Metinde gerçek anlamda dinlememe ve dinleme becerisinin gelişmemesi de sayılır.
Kişinin iç sorunlarına gömülmesi de bu nedenlerdendir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kişinin kendi iç sorunlarına gömülmesi
Metinde gerçek anlamda dinlememe ve dinleme becerisinin gelişmemesi de sayılır.
Kişinin iç sorunlarına gömülmesi de bu nedenlerdendir.
2. İşitmek ile dinlemek arasındaki farka dikkat çeken ve Yeniden İnsan İnsana adlı eserden alınan metnin yazarı kimdir?
Yazar, dalgın olduğu için komşusunun isteğini unuttuğunu anlatır.
Metin Doğan Cüceloğlu’na aittir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Doğan Cüceloğlu
Yazar, dalgın olduğu için komşusunun isteğini unuttuğunu anlatır.
Metin Doğan Cüceloğlu’na aittir.
3. Canlandırmanın içeriği belirlenirken dikkate alınan dilin kullanım alanlarından biri hangisidir?
Kitapta dilin kullanım alanları özel, mesleki, kamusal ve eğitim alanı olarak verilir.
Seçeneklerden bunlara uyan kamusal alandır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kamusal alan
Kitapta dilin kullanım alanları özel, mesleki, kamusal ve eğitim alanı olarak verilir.
Seçeneklerden bunlara uyan kamusal alandır.
📝 Bu konu hangi yazılıda çıkar?
MEB'in ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre bu ünite şu yazılılarda sorulur. Okulundaki zümre tablodaki senaryolardan birini seçer.
📚 "Bir Diyeceğim Var!" ünitesinin konuları
- Karagöz Oyunu (Yazıcı)
- Mektup (Âli'ye Mektuplar)
- Dilekçe
- Edebiyat Atölyesi: Sözlü İletişim Engellerini Konu Alan Drama
- Değişen İletişim Araçlarının Hayatımızdaki Yeri (Dinleme/İzleme)
- Edebiyat Atölyesi: E-Posta Yazabilme