📖 Âşık Atışması (Dinleme/İzleme)
Âşık Atışması (Dinleme/İzleme), 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinin 2. ünitesi "Kültür Yolculuğu" içindeki konulardan biri. Ünite oyununda bu konudan 8 soru var. Aşağıda cevaplı ve çözümlü 8 örnek soru bulursun.
✏️ Âşık Atışması (Dinleme/İzleme) soruları
Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Her sorunun altında kısa çözümü var.
1. Kırgız ve Kazak Türklerinde, Türkiye’deki kalem şairi karşılığında kullanılan ad hangisidir?
- A) Goşakçı
- B) Çaçan
- C) Cazgıç akın
- D) Sâsân
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Cazgıç akın
Kırgızlarda halk şairine halk akını da denir.
Kalem şairine cazgıç akın denir.
2. Bayram Durbilmez’e göre saz, ozana ve âşığa doğmaca söylerken ne imkânı verir?
- A) Kazanç imkânı
- B) Susma imkânı
- C) Dinlenme imkânı
- D) Düşünme imkânı
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Düşünme imkânı
Saz şairi ölçü, kafiye ve anlam uyumunu saz sayesinde sağlar.
Saz, doğmaca söylerken düşünme imkânı verir.
3. İlhan Başgöz’e göre XVI. yüzyıldan sonra ozanın yerini hangi sanatçı tipi almıştır?
- A) Âşık
- B) Hattat
- C) Kam
- D) Meddah
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Âşık
Ozanlar İslamiyet’in kabulünden sonra da bir süre yaşamıştır.
XVI. yüzyıldan sonra onların yerini âşık alır.
4. İlhan Başgöz’e göre destan anlatıcısı ozanın yerine âşık tipinin geçmesini hazırlayan köklü etken hangisidir?
- A) Kâğıdın ve matbaanın yaygınlaşması
- B) Göçebelikten yerleşik hayata geçilmesi
- C) Saray şairlerinin halkı etkilemesi
- D) Sazın yerine kopuzun yeniden kullanılmaya başlanması
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Göçebelikten yerleşik hayata geçilmesi
Şehir ve kasabaların kurulması da bu değişimde etkilidir.
Göçebelikten yerleşik hayata geçiş en köklü etkendir.
5. Saz şairlerinin atışmada bir hane söyleyip karşı tarafın aynı kafiyeyle cevap vermesini istemesine ne denir?
- A) Ayak açmak
- B) Döşeme yapmak
- C) Tapşırmak
- D) Ayak uydurmak
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Ayak açmak
Ayak açan şair karşısındakine yol gösterir.
Buna ayak açmak veya ayak vermek denir.
6. Âşık atışmasında açılan ayağa uygun kafiyede şiire devam edemeyen saz şairi hakkında ne kabul edilir?
- A) Sazını karşısındakine verir
- B) Atışmayı yeniden başlatır
- C) Sözü ustasına devreder
- D) Yenik düşmüş sayılır
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Yenik düşmüş sayılır
Açılan ayağa uygun kafiyeyle devam etmeye ayak uydurmak denir.
Ayak uyduramayan şair yenik düşmüş kabul edilir.
7. Kitapta dinlenen / izlenen atışma hangi iki saz şairine aittir?
- A) Karacaoğlan ve Dadaloğlu
- B) Murat Çobanoğlu ve Şeref Taşlıova
- C) Erzurumlu Emrah ve Ruhsatî
- D) Âşık Veysel ve yol arkadaşı Küçük Veysel
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Murat Çobanoğlu ve Şeref Taşlıova
Atışmanın adı iki şairin adıyla verilmiştir.
Atışma Murat Çobanoğlu ile Şeref Taşlıova arasındadır.
8. Usta-çırak geleneğine göre usta bir âşık, çırak seçerken hangi özelliğe bakar?
- A) Birden çok dil bilmesine
- B) Okulda yüksek not almasına
- C) Zengin ve tanınmış bir aileden gelmesine
- D) Güçlü bir hafızaya sahip olmasına
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Güçlü bir hafızaya sahip olmasına
Usta; heves, güzel ses, saz çalma yeteneği ve dürüstlüğe de bakar.
Güçlü hafıza bu özelliklerdendir.
Ünite oyunu sırayla açılır: önce önceki üniteleri tamamla.
📝 Bu konu hangi yazılıda çıkar?
Ünitenin yıl içindeki yerine göre genellikle şu yazılılarda sorulur. Okulunun konu dağılımı farklı olabilir.
📚 "Kültür Yolculuğu" ünitesinin konuları
- Hikâye (Oğulla Buluşma)
- Anı (Eski İstanbul'dan Çizgiler)
- Orhun Abideleri
- Dîvânu Lugâti't-Türk
- Edebiyat Atölyesi: Türk Kültürünü Yansıtan Konuşma
- Âşık Atışması (Dinleme/İzleme)
- Edebiyat Atölyesi: Çevrim İçi Müze Gezisi İzlenimi Yazma