📋 9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı 2. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 3 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 2. senaryoda 7 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 4-15 Ocak 2027. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 2. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
2 soru
Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri her senaryodaBİY.9.1.2
-
3 soru
Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme her senaryodaBİY.9.1.4
- 2 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
✏️ 2. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir öğrencinin hipotezi: "Kafein su pirelerinin kalp atışını hızlandırır." Bu hipoteze dayalı bir tahmin hangisidir?
"Deney sonunda kafeinin kalp atışını hızlandırdığı anlaşılmıştır" diyen öğrenci tahmini çıkarımla karıştırır; o cümle deneyden sonra verilere bakılarak kurulur.
Tahmin, hipotez henüz test edilmeden belirli bir durumda ne görüleceğini söyler: kafeinli sudaki su pireleri normal sudakilerden hızlı kalp atışı gösterecek. Dakikada 310 atış bir ölçümdür, soru cümlesi ise problemdir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kafeinli suya konan su pirelerinin kalbi daha hızlı atacaktır.
"Deney sonunda kafeinin kalp atışını hızlandırdığı anlaşılmıştır" diyen öğrenci tahmini çıkarımla karıştırır; o cümle deneyden sonra verilere bakılarak kurulur.
Tahmin, hipotez henüz test edilmeden belirli bir durumda ne görüleceğini söyler: kafeinli sudaki su pireleri normal sudakilerden hızlı kalp atışı gösterecek. Dakikada 310 atış bir ölçümdür, soru cümlesi ise problemdir.
2. Teori ile kanun arasındaki ilişki için hangisi doğrudur?
"Kanun kanıtlanmış bilgi, teori ise bir tahmindir" diyen öğrenci günlük dildeki "teori" sözcüğüne takılır; bilimde teori de defalarca sınanmış, kanıta dayalı bir açıklamadır.
Teori ile kanun arasında hiyerarşi yoktur; biri ötekinden türetilmez ve biri ötekine dönüşmez. Kanun olayın nasıl gerçekleştiğini tanımlar, teori nedenini açıklar; her biri kendi kapsamında bilgi sunar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: İkisi de kendi kapsamında bağımsız bilgi sunar
"Kanun kanıtlanmış bilgi, teori ise bir tahmindir" diyen öğrenci günlük dildeki "teori" sözcüğüne takılır; bilimde teori de defalarca sınanmış, kanıta dayalı bir açıklamadır.
Teori ile kanun arasında hiyerarşi yoktur; biri ötekinden türetilmez ve biri ötekine dönüşmez. Kanun olayın nasıl gerçekleştiğini tanımlar, teori nedenini açıklar; her biri kendi kapsamında bilgi sunar.
3. Bir salgın sırasında bir ilacın denenme basamaklarının atlanıp ilacın hemen dağıtılması öneriliyor. Bu öneri etik açıdan neden kendiliğinden savunulabilir sayılmaz?
"Salgın sırasında bilimsel yöntem uygulanamaz hâle gelir" diyen öğrenci aciliyetin bilimi durdurduğunu sanır; oysa salgın sırasında da kontrollü deney kurulabilir, zaten basamakların varlık nedeni budur.
Önerinin topluma yararı açıktır, ama ilacı denenmeden alacak kişiler bilinmeyen bir riski üstlenir. Etik değerlendirme toplumsal yararı bu kişilerin hakkıyla birlikte tartar; aciliyet tek başına kararı veremez.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: İlacı denenmeden alacak kişilerin riski de tartılmalıdır
"Salgın sırasında bilimsel yöntem uygulanamaz hâle gelir" diyen öğrenci aciliyetin bilimi durdurduğunu sanır; oysa salgın sırasında da kontrollü deney kurulabilir, zaten basamakların varlık nedeni budur.
Önerinin topluma yararı açıktır, ama ilacı denenmeden alacak kişiler bilinmeyen bir riski üstlenir. Etik değerlendirme toplumsal yararı bu kişilerin hakkıyla birlikte tartar; aciliyet tek başına kararı veremez.
4. Hipotezi desteklemeyen veriler bir araştırma raporunda nasıl işlem görür?
"Rapordan çıkarılıp arşivlenir" diyen öğrenci, saklamanın silmekten hafif olduğunu düşünür; oysa raporu okuyan için ikisi de aynı sonucu verir, veri görünmez.
Desteklemeyen veri de sonucun bir parçasıdır ve raporda olduğu gibi yer alır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Onlar da raporda yer alır
"Rapordan çıkarılıp arşivlenir" diyen öğrenci, saklamanın silmekten hafif olduğunu düşünür; oysa raporu okuyan için ikisi de aynı sonucu verir, veri görünmez.
Desteklemeyen veri de sonucun bir parçasıdır ve raporda olduğu gibi yer alır.
5. Verileri değiştirilmiş bir makalenin yayımlanmasının bilim açısından doğurduğu asıl zarar nedir?
"Zararı, o araştırmacının itibarıyla sınırlı kalır" diyen öğrenci zararın kişide kaldığını düşünür; itibar gerçekten zedelenir ama zarar orada durmaz.
Yayımlanan yanlış sonucu okuyan başka ekipler ona dayanarak çalışır; böylece tek bir ihlal yıllarca sürecek yanlış bir araştırma hattı başlatabilir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Yanlış bilgi sonraki araştırmalara temel olur
"Zararı, o araştırmacının itibarıyla sınırlı kalır" diyen öğrenci zararın kişide kaldığını düşünür; itibar gerçekten zedelenir ama zarar orada durmaz.
Yayımlanan yanlış sonucu okuyan başka ekipler ona dayanarak çalışır; böylece tek bir ihlal yıllarca sürecek yanlış bir araştırma hattı başlatabilir.
6. Suyun polar olmasının sonucu nedir?
Oksijen ve hidrojen uçları zıt yüklüdür.
Sonuç hidrojen bağı kurmasıdır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Hidrojen bağı kurması
Oksijen ve hidrojen uçları zıt yüklüdür.
Sonuç hidrojen bağı kurmasıdır.
7. Minerallerin kas ve sinirde birlikte görev alması neyi gösterir?
Kalsiyum kasta, sodyum sinirde görevlidir.
Durum işlevlerin iç içe olduğunu gösterir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: İşlevlerin iç içe olduğunu
Kalsiyum kasta, sodyum sinirde görevlidir.
Durum işlevlerin iç içe olduğunu gösterir.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri · Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme · İnorganik moleküllerin önemi (3) |
| 2. Senaryo | 7 | Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri (2) · Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme (3) · İnorganik moleküllerin önemi (2) |
| 3. Senaryo | 7 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri · Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme (2) · İnorganik moleküllerin önemi (3) |
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›