10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı
Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 6. senaryoya göre (8 soru) · Toplam 100 puan
Ad Soyad:Sınıf:No:Puan:
1.Ege kıyısında, önceleri yalnız balıkçılık ve zeytincilikle geçinen küçük bir kasabanın yanına büyük bir yük limanı kurulmuştur. Limanla birlikte kasabaya yeni yollar yapılmış, depolar açılmış, çevre köylerden ve başka illerden göç gelmiş, kıyıdaki bazı zeytinlikler depo alanına dönüştürülmüştür.
Bu durumu coğrafi bakışla değerlendiriniz:
a) Limanın bu kasabaya kurulmasında konumun rolünü açıklayınız. (4 puan)
b) Metinde insan ile doğal ortam arasındaki etkileşime ve mekânın zaman içindeki değişimine birer örnek gösteriniz. (6 puan)(10 puan)
Bu durumu coğrafi bakışla değerlendiriniz:
a) Limanın bu kasabaya kurulmasında konumun rolünü açıklayınız. (4 puan)
b) Metinde insan ile doğal ortam arasındaki etkileşime ve mekânın zaman içindeki değişimine birer örnek gösteriniz. (6 puan)(10 puan)
2.Aşağıdaki çalışmalarda Uzaktan Algılama (UA) mı yoksa Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) mi öne çıkar? Her birini yazınız ve bu teknolojinin o çalışmaya katkısını kısaca açıklayınız.
a) Geniş bir ormanda çıkan yangının yayıldığı alanın uydu görüntüleriyle saatlik izlenmesi (2 puan)
b) Depremden sonra yıkılan binaların uçaktan çekilen görüntülerle hızlıca tespit edilmesi (2 puan)
c) Bir ambulansın hastaneye en kısa sürede ulaşacağı güzergâhın belirlenmesi (3 puan)
d) Nüfus, ulaşım ve arazi verileri çakıştırılarak yeni bir okul için en uygun yerin seçilmesi (3 puan)(10 puan)
a) Geniş bir ormanda çıkan yangının yayıldığı alanın uydu görüntüleriyle saatlik izlenmesi (2 puan)
b) Depremden sonra yıkılan binaların uçaktan çekilen görüntülerle hızlıca tespit edilmesi (2 puan)
c) Bir ambulansın hastaneye en kısa sürede ulaşacağı güzergâhın belirlenmesi (3 puan)
d) Nüfus, ulaşım ve arazi verileri çakıştırılarak yeni bir okul için en uygun yerin seçilmesi (3 puan)(10 puan)
3.Bir coğrafya kulübü, okulun bulunduğu ilçenin altlık haritası üzerine aşağıdaki verileri işleyecektir:
- Üç hava gözlem istasyonunun yeri
- İlçeden geçen bir akarsu ve bir kara yolu
- İlçedeki orman alanı ve göl
- Her istasyonda ölçülen yıllık ortalama sıcaklık değerleri
a) Bu verilerin her birinin haritada nokta, çizgi ya da alan verisi olarak mı gösterileceğini belirtiniz. (6 puan)
b) İstasyonların haritada doğru yere işlenebilmesi için hangi bilgiye ihtiyaç vardır? Bu bilgi nasıl elde edilebilir? (4 puan)
c) Verileri tek bir katmana koymak yerine ayrı katmanlarda tutmanın iki faydasını yazınız. (5 puan)(15 puan)
- Üç hava gözlem istasyonunun yeri
- İlçeden geçen bir akarsu ve bir kara yolu
- İlçedeki orman alanı ve göl
- Her istasyonda ölçülen yıllık ortalama sıcaklık değerleri
a) Bu verilerin her birinin haritada nokta, çizgi ya da alan verisi olarak mı gösterileceğini belirtiniz. (6 puan)
b) İstasyonların haritada doğru yere işlenebilmesi için hangi bilgiye ihtiyaç vardır? Bu bilgi nasıl elde edilebilir? (4 puan)
c) Verileri tek bir katmana koymak yerine ayrı katmanlarda tutmanın iki faydasını yazınız. (5 puan)(15 puan)
4.Aşağıdaki tabloda üç farklı levha sınırına örnek verilmiştir.
a) Tablodaki boşlukları levhaların birbirine göre hareketini (yaklaşma, uzaklaşma, yan yana kayma) ve bu sınırda oluşan başlıca şekli ya da olayı yazarak doldurunuz. (9 puan)
b) Türkiye'nin neden önemli bir deprem kuşağında yer aldığını levha hareketleriyle açıklayınız. (6 puan)(15 puan)
a) Tablodaki boşlukları levhaların birbirine göre hareketini (yaklaşma, uzaklaşma, yan yana kayma) ve bu sınırda oluşan başlıca şekli ya da olayı yazarak doldurunuz. (9 puan)
b) Türkiye'nin neden önemli bir deprem kuşağında yer aldığını levha hareketleriyle açıklayınız. (6 puan)(15 puan)
5.Bir fay hattının iki yanındaki kayaç blokları birbirine göre ortalama yılda 3 cm kaymaktadır.
a) Bu hız değişmeseydi 2 milyon yılda iki blok birbirine göre kaç km yer değiştirirdi? İşlem gösteriniz. (5 puan)
b) Bu fay hattında bir deprem olmuştur. Depremin odak noktası (iç merkez) ile merkez üssü (dış merkez) arasındaki farkı açıklayınız. (5 puan)(10 puan)
a) Bu hız değişmeseydi 2 milyon yılda iki blok birbirine göre kaç km yer değiştirirdi? İşlem gösteriniz. (5 puan)
b) Bu fay hattında bir deprem olmuştur. Depremin odak noktası (iç merkez) ile merkez üssü (dış merkez) arasındaki farkı açıklayınız. (5 puan)(10 puan)
6.Aşağıda üç farklı yerin iklim özellikleri verilmiştir:
I. Sahra Çölü: Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı çok fazla, yağış çok az
II. Amazon Havzası: Yıl boyunca sıcak ve çok yağışlı
III. Yüksek bir dağın zirvesi: Sıcaklık gün içinde sık sık 0 °C'nin altına iner ve üstüne çıkar, kayaç çatlaklarında su bulunur
a) Her yerde baskın olan çözülme türünü (fiziksel/mekanik ya da kimyasal) yazınız ve nedenini açıklayınız. (9 puan)
b) Toprak örtüsünün neden II. yerde I. yere göre daha kalın olduğunu açıklayınız. (6 puan)(15 puan)
I. Sahra Çölü: Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı çok fazla, yağış çok az
II. Amazon Havzası: Yıl boyunca sıcak ve çok yağışlı
III. Yüksek bir dağın zirvesi: Sıcaklık gün içinde sık sık 0 °C'nin altına iner ve üstüne çıkar, kayaç çatlaklarında su bulunur
a) Her yerde baskın olan çözülme türünü (fiziksel/mekanik ya da kimyasal) yazınız ve nedenini açıklayınız. (9 puan)
b) Toprak örtüsünün neden II. yerde I. yere göre daha kalın olduğunu açıklayınız. (6 puan)(15 puan)
7.Denizli'deki Pamukkale travertenleri ve Toros Dağları'ndaki pek çok mağara, kalker (kireç taşı) gibi kolay çözünebilen kayaçlarla ilgili süreçler sonucunda oluşmuştur.
a) Kalker, jips ve kaya tuzu gibi kayaçlarda oluşan şekillere ne ad verilir? Bu kayaçlarda çözünmenin hangi koşulda hızlandığını yazınız. (5 puan)
b) Mağara oluşumu ile traverten oluşumu arasındaki farkı aşınma ve birikme açısından açıklayınız. (5 puan)(10 puan)
a) Kalker, jips ve kaya tuzu gibi kayaçlarda oluşan şekillere ne ad verilir? Bu kayaçlarda çözünmenin hangi koşulda hızlandığını yazınız. (5 puan)
b) Mağara oluşumu ile traverten oluşumu arasındaki farkı aşınma ve birikme açısından açıklayınız. (5 puan)(10 puan)
8.Aşağıdaki yer şekillerinin her biri için oluşturan dış kuvveti (akarsu, rüzgâr, buzul, dalga ve akıntı) ve şeklin aşınım mı yoksa birikim mi şekli olduğunu yazınız. (her biri 2,5 puan)
a) Kanyon vadi
b) Delta
c) Mantar kaya (şeytan masası)
d) Moren
e) Falez (yalıyar)
f) Tombolo(15 puan)
a) Kanyon vadi
b) Delta
c) Mantar kaya (şeytan masası)
d) Moren
e) Falez (yalıyar)
f) Tombolo(15 puan)
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.