1. Beklenen adımlar ve örnekler:
1. Sorunun belirlenmesi: Kirliliğin hangi aylarda, hangi mahallelerde ve hangi saatlerde arttığının tespit edilmesi.
2. Veri toplama: Ölçüm istasyonlarındaki kirletici değerleri, ısınmada kullanılan yakıt türleri, rüzgâr ve sıcaklık verileri, yer şekilleri (çukur alan olup olmadığı).
3. Verilerin analizi: Verilerin haritaya aktarılması; kirliliğin çukur alanlarda, rüzgârın zayıf olduğu ve kalitesiz kömürün kullanıldığı mahallelerde yoğunlaştığının görülmesi.
4. Çözüm önerisi: Doğal gaza geçiş, yalıtım, yeşil alanların ve rüzgâr koridorlarının korunması, sanayinin uygun yere taşınması.
5. Uygulama ve değerlendirme: Önlemlerden sonra ölçümlerin yeniden yapılarak sonucun karşılaştırılması.

Puanlama: Doğru sırayla verilen her adım 1 puan, uygun her örnek 1,5 puan (dört adım için en çok 10 puan). Sırası karışık ama içeriği doğru cevaplara adım başına 2 puan verilir.

2. a) Örnek cevaplar (iki tanesi yeterli):
- Verimli tarım alanlarının azalması, gıda üretiminin düşmesi
- Plansız yapılaşma, altyapı ve ulaşım sorunları
- Yeşil alanların azalması, sel ve taşkın riskinin artması (geçirimsiz yüzeylerin çoğalması)
- Yer altı sularının kirlenmesi

b) Örnek cevaplar (iki tanesi yeterli):
- Arazi kullanımını haritalayarak hangi alanların korunması gerektiğini belirler (toprak verimliliği, eğim, su kaynakları).
- Konut için daha uygun, tarıma elverişsiz alanları önerir; yer seçimi analizi yapar.
- Geçmiş ve bugünkü haritaları karşılaştırarak değişimin hızını ve yönünü ortaya koyar, geleceğe yönelik tahmin yapar.
- Sürdürülebilir planlama için doğal ve beşerî verileri birlikte değerlendirir (bütüncül bakış).

Puanlama: a) Her doğru sorun 2 puan. b) Her doğru katkı 3 puan; katkıyı açıklamadan yalnız "harita yapar" gibi yazan öğrenciye 1 puan.

3. a) Örnek katmanlar: hastaneler ve sağlık merkezleri (nokta), mahalle sınırları (alan), yol ağı (çizgi), mahalle nüfusları (öznitelik verisi). Üç tanesi yeterlidir.

b) Tampon bölge, hastanelere 3 km uzaklık içinde kalan alanı gösterir. Bu alanın dışında kalan mahalleler belirlenir; böylece sağlık hizmetine erişimi zayıf olan yerler ve yeni bir sağlık merkezi için öncelikli alanlar ortaya çıkar.

c) Örnek cevaplar (iki tanesi yeterli):
- İnternet bağlantısı olan her cihazdan (telefon, tablet, bilgisayar) erişilebilir; ayrıca program kurmak gerekmez.
- Veriler güncel tutulabilir, birçok kullanıcı aynı haritayı paylaşabilir.
- Kullanımı genellikle daha kolaydır, maliyeti düşüktür.

Puanlama: a) Her doğru katman 2 puan. b) 5 puan (tamponun 3 km içindeki alanı gösterdiğini söyleme 2, erişimi zayıf mahallelerin belirlenmesi 3). c) Her üstünlük 2 puan.

4. a) Van Gölü: volkanik set gölü (Nemrut Dağı'ndan çıkan lavların önünü kapatmasıyla oluşmuştur)
b) Tuz Gölü: tektonik göl
c) Uzungöl: heyelan set gölü
d) Bafa Gölü: alüvyal set gölü (Büyük Menderes'in taşıdığı alüvyonların körfezin önünü kapatmasıyla)
e) Nemrut Krater Gölü: volkanik göl (krater ya da kaldera gölü; ikisi de kabul edilir)

Puanlama: Her doğru sınıflandırma 2 puan. Van Gölü için yalnız "volkanik" yazana 1 puan verilir.

5. a) Akım = kesit alanı × akış hızı = 40 × 2 = 80 m³/sn
Bir gün = 24 × 60 × 60 = 86 400 saniye
80 × 86 400 = 6 912 000 m³

b) Nisan akımı = 120 × 3 = 360 m³/sn
360 ÷ 80 = 4,5 kat

c) Düzensiz rejimlidir; aylar arasında akım farkı çok büyüktür.
Nisan ayında akımın yüksek olma nedenleri: İlkbahar yağışlarının artması, sıcaklığın yükselmesiyle karların erimesi, buharlaşmanın henüz az olması.

Puanlama: a) 6 puan (akım 3, günlük su miktarı 3; saniye çevirisi yanlış ama yöntem doğruysa 1 puan). b) 5 puan (akım 3, kat 2). c) 4 puan (rejim 2, her neden 1).

6. a) Ekonomik: Harran gibi ovalarda sulu tarımın yaygınlaşması, pamuk gibi ürünlerde verimin artması; hidroelektrik enerji üretimi; tarıma dayalı sanayinin ve istihdamın gelişmesi.
b) Çevresel: Baraj göllerinin çevresinde nemin artması ve iklimin yumuşaması (mikroklima); yanlış sulama sonucunda topraklarda tuzlanma; bazı canlıların yaşam alanlarının sular altında kalması.
c) Politik: Sınır aşan sular olduğu için Suriye ve Irak ile su paylaşımı konusunda görüşmeler ve anlaşmazlıklar; suyun komşu ülkelerle ilişkilerde önemli bir konu hâline gelmesi.
d) Sosyokültürel: Birecik Barajı ile Zeugma antik kentinin, Ilısu Barajı ile Hasankeyf'in bir bölümünün sular altında kalması; köylerin başka yerlere taşınması; bölgeden göçün azalması.

Puanlama: a) 3 puan, b) 3 puan, c) 2 puan, d) 2 puan. Örnek verilmeden yalnız başlığın tekrarlandığı cevaplara puan verilmez.

7. a)
- Arazinin çok engebeli ve eğimli olması: Düz alan az olduğu için evler bulunabilen küçük düzlüklere ve yamaçlara dağılmıştır.
- Yağışın bol, su kaynaklarının her yerde bulunması: Her ev kendi yakınındaki kaynaktan su sağlayabildiği için bir araya toplanma zorunluluğu yoktur.
(Tarım arazilerinin küçük ve parçalı olması, herkesin kendi bahçesinin yanında oturması da kabul edilir.)

b) İç Anadolu'da yağış azdır ve su kaynakları sınırlıdır. İnsanlar az sayıdaki kaynak, kuyu ya da akarsu çevresinde toplanmıştır. Ayrıca düz araziler ve geniş tarlalar köyün merkezde toplanıp çevredeki tarlaların işlenmesine uygundur.

Puanlama: a) Her doğru etken 3 puan. b) 4 puan (az yağış ve sınırlı su kaynağı 2, insanların bu kaynakların çevresinde toplanması 2).

8. a) OSB şehrin doğusunda kurulmalıdır.
Gerekçeler:
- Hâkim rüzgâr batıdan estiği için doğuya kurulan sanayinin duman ve kirleticileri şehirden uzağa taşınır.
- Ana kara yolu ve demir yolu doğudan geçtiği için ham madde ve ürün taşımacılığı kolaylaşır.
- Konut alanlarından uzak olması gürültü ve kazalardan korur.

b) MİA şehrin ticaret, bankacılık, yönetim ve hizmet merkezidir. Mağazalar, bankalar, iş hanları, resmî kurumlar burada yoğunlaşır; ulaşım ağının birleştiği, gündüz nüfusunun en fazla olduğu ve arsa değerinin en yüksek olduğu yerdir.

Puanlama: a) 6 puan (doğru yön 2, her gerekçe 2). b) 4 puan (ticaret ve hizmet işlevi 2, ulaşımın birleşmesi ya da yoğunluk ve arsa değeri 2).

9. a) Örnek cevaplar (üç tanesi yeterli):
- Nüfusun fazla olması
- Sunulan hizmetlerin çeşitli ve nitelikli olması (üniversite, ileri düzey hastane, finans kuruluşları)
- Ulaşım ağının gelişmiş olması (kara yolu, demir yolu, hava limanı, liman)
- Ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği, sanayi ve ticaretin gelişmiş olması
- Tarihî ve kültürel değerleri, turizm çekiciliği

b) İstanbul uluslararası hava limanları ve limanlarıyla Avrupa ile Asya arasında bir köprü konumundadır; ticaret, finans, sağlık turizmi, eğitim ve kültür alanlarında uluslararası düzeyde hizmet verir. Bu nedenle başka ülkelerden de insanları ve sermayeyi kendine çeker; etki alanı küreseldir.

Puanlama: a) Her doğru etken 2 puan. b) 4 puan (konum ve ulaşım 2, uluslararası hizmet çeşitliliği 2).