1. a) Bilim; doğadaki olayları gözlem, deney ve akıl yürütmeyle inceler, "nasıl" sorusuna cevap arar, evrenin işleyişini açıklamayı amaçlar. Din ise insana varlığın anlamını, yaratılış amacını, ahlaki değerleri ve ahireti bildirir; "niçin" sorusuna da cevap verir. İkisinin alanları ve yöntemleri farklıdır, ancak her ikisi de insanın hakikati anlamasına katkı sağlar.
b) Beklenen anahtar fikirler:
- İslam'da din ile bilim çatışmaz; ikisi de hakikate ulaşmanın yollarıdır.
- İlk vahiy "oku" emriyle başlamıştır; Kur'an insanı sürekli düşünmeye, akletmeye, evreni incelemeye çağırır.
- Kur'an'da bilenlerle bilmeyenlerin bir olmadığı bildirilir; ilim öğrenmek övülür.
- Bu anlayış İslam medeniyetinde bilimin gelişmesine zemin hazırlamıştır. Bu nedenle konuşmacının görüşü İslam açısından doğru değildir.

Puanlama: a) 6 puan (bilimin alanı ve yöntemi 3 puan, dinin alanı ve amacı 3 puan); b) 6 puan (görüşün yanlış olduğunun belirtilmesi 2 puan, Kur'an'ın akıl ve ilme çağrısıyla gerekçelendirme 4 puan).

2. a) Beklenen katkılar (herhangi ikisi):
- Farklı medeniyetlerin felsefe, tıp, matematik ve astronomi birikimi Müslüman bilginlere ulaştı.
- Müslüman bilginler bu eserleri yalnızca aktarmakla kalmadı; eleştirip geliştirerek özgün eserler ortaya koydu.
- Arapça ortak bir bilim dili hâline geldi; bilgi geniş bir coğrafyada yayıldı.
- Bu eserler daha sonra Avrupa'ya aktarılarak orada da bilimin gelişmesine katkı sağladı.
b) Beklenen etkenler (herhangi ikisi): Kur'an'ın ilme, akla ve evreni incelemeye teşvik etmesi; devlet yöneticilerinin bilim insanlarını desteklemesi; medrese, kütüphane, rasathane ve darüşşifa gibi kurumların kurulması; kâğıt üretiminin yaygınlaşması; farklı kültürlerle etkileşim; ilim öğrenmek için yapılan yolculuklar.

Puanlama: a) 6 puan (her doğru ve açıklanmış katkı 3 puan); b) 6 puan (her doğru etken 3 puan).

3. a) Beytü'l-Hikme
b) Nizamiye Medreseleri
c) Darüşşifa (bimarhane)
d) Sahn-ı Seman medreseleri

Puanlama: Her doğru cevap 3 puan.

4. a) Suffa, İslam tarihindeki ilk eğitim-öğretim kurumu kabul edilir. Hz. Peygamber'in bizzat ilgilendiği bu yerde yetişen sahabiler, öğrendiklerini başka bölgelere taşıyarak bilginin yayılmasını sağladı. Suffa, mescit ile eğitimin iç içe olduğu bir modeldir ve daha sonraki eğitim kurumlarına örnek olmuştur.
b) Beklenen anahtar fikirler (iki örnek):
- Medreselerde tefsir, hadis, fıkıh gibi dinî ilimlerin yanında matematik, astronomi, mantık, tıp gibi alanlar da okutulmuştur.
- Bazı medreseler darüşşifalarla birlikte kurularak tıp eğitimi vermiştir.
- Rasathanelerle bağlantılı çalışmalar yapılmış; örneğin Semerkant'ta Uluğ Bey döneminde astronomi ve matematik alanında önemli çalışmalar yürütülmüştür.
- Süleymaniye Külliyesi'nde tıp medresesi (Darüttıb) bulunması gibi örnekler.

Puanlama: a) 6 puan (ilk eğitim kurumu olması 3 puan, bilginin yayılmasına katkısı 3 puan); b) 8 puan (her doğru ve açıklanmış örnek 4 puan).

5. a) Harezmi: cebir
b) İbn Sina: El-Kanun fi't-Tıb
c) İbnü'l-Heysem: optik ve ışık çalışmaları
d) Cezeri: mekanik ve otomatik makineler

Puanlama: Her doğru eşleştirme 3 puan.

6. a) Beklenen özellikler (herhangi ikisi):
- Gözlem ve deneye dayanmak: İddialar yalnız akıl yürütmeyle değil, gözlem ve deneyle sınanmıştır.
- Ölçme ve hesaplama yapmak: Matematik, doğa olaylarını açıklamada araç olarak kullanılmıştır.
- Önceki bilgileri eleştirel biçimde değerlendirmek: Aktarılan bilgiler sorgulanmış, hatalı görülenler düzeltilmiştir.
- Özgün eser ve yöntem ortaya koymak.
b) Örnekler (biri yeterli): İbn Sina'nın El-Kanun fi't-Tıb adlı eseri Latinceye çevrilmiş ve Avrupa'da yüzyıllarca tıp eğitiminde temel kaynak olarak okutulmuştur. Harezmi'nin adından "algoritma" kavramı türemiş, cebir alanındaki eseri Avrupa'da matematiğin gelişmesine katkı sağlamıştır. İbnü'l-Heysem'in optik çalışmaları Avrupa'daki optik çalışmalarını etkilemiştir.

Puanlama: a) 8 puan (her doğru ve örnekle ilişkilendirilmiş özellik 4 puan); b) 6 puan (doğru bilgin ve eser 3 puan, etkisinin açıklanması 3 puan).

7. a) 45 ayettir; Mekkî bir suredir.
b) Beklenen anahtar fikirler:
- Ayetler, bitkilerdeki, dağlardaki, insanlardaki ve hayvanlardaki renk ve tür çeşitliliğine dikkat çekerek insanı evreni incelemeye ve düşünmeye çağırır.
- Bu çeşitlilik Allah'ın kudretinin ve sanatının işaretleridir.
- Evreni inceleyip bu işaretleri anlayan bilgi sahibi kişiler, Allah'ın büyüklüğünü daha iyi kavrar ve O'na derin saygı duyar.
- Böylece ilim, insanı Allah'a yaklaştıran bir yol olarak gösterilir; doğayı inceleyen bilimsel çalışmalar teşvik edilir.

Puanlama: a) 4 puan (ayet sayısı 2 puan, Mekkî olduğu 2 puan); b) 8 puan (çeşitliliğin düşünmeye çağrı olduğu 3 puan, bilginin Allah'a saygıyı artırdığı 3 puan, ilmin teşvik edildiği sonucu 2 puan).

8. a) Beklenen etkenler (herhangi üçü):
- Türklerin eski inançları ile İslam arasındaki benzerlikler: tek ve yüce bir Tanrı inancı (Gök Tanrı), ahiret, cennet (uçmak) ve cehennem (tamu) düşüncesi, kurban geleneği.
- Talas Savaşı'nda Abbasilerle Türklerin birlikte hareket etmesi ve sonrasında ilişkilerin artması.
- Ticaret yolları üzerinde Müslüman tüccarlarla kurulan ilişkiler.
- Dervişlerin ve mutasavvıfların sade, hoşgörülü ve Türkçe anlatımla İslam'ı tanıtmaları.
- İslam'daki cihat anlayışının Türklerin kahramanlık (alp) anlayışıyla örtüşmesi.
- Abbasi ordusunda ve yönetiminde görev alan Türklerin İslam'ı yakından tanıması.
b) Ahmed Yesevi (Hoca Ahmed Yesevi).

Puanlama: a) 9 puan (her doğru ve açıklanmış etken 3 puan; açıklamasız yazılan etkene 1 puan); b) 3 puan.