10. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı
Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 1. senaryoya göre (7 soru) · Toplam 100 puan
Ad Soyad:Sınıf:No:Puan:
1.Yatay ve düz bir yolda doğu yönünde hareket eden bir oyuncak arabanın konumu belirli zamanlarda ölçülerek tabloya yazılıyor (doğu yönü pozitif).
a) Arabanın hareketinin sabit hızlı hareket olduğunu tablodaki verilerle gösteriniz. (5 puan)
b) Arabanın hızını bulunuz. (4 puan)
c) Araba aynı şekilde hareketine devam ederse t = 10 s anında konumu kaç m olur? (5 puan)(14 puan)
a) Arabanın hareketinin sabit hızlı hareket olduğunu tablodaki verilerle gösteriniz. (5 puan)
b) Arabanın hızını bulunuz. (4 puan)
c) Araba aynı şekilde hareketine devam ederse t = 10 s anında konumu kaç m olur? (5 puan)(14 puan)
2.Düz bir yolda A aracı x = 0 noktasından doğuya doğru 20 m/s sabit hızla, B aracı ise aynı anda x = 600 m noktasından hareket ediyor (doğu yönü pozitif).
a) B aracı batıya doğru 10 m/s sabit hızla gidiyorsa araçlar kaç saniye sonra ve hangi konumda karşılaşır? (8 puan)
b) B aracı doğuya doğru 10 m/s sabit hızla gidiyorsa A aracı B'ye kaç saniye sonra ve hangi konumda yetişir? (8 puan)(16 puan)
a) B aracı batıya doğru 10 m/s sabit hızla gidiyorsa araçlar kaç saniye sonra ve hangi konumda karşılaşır? (8 puan)
b) B aracı doğuya doğru 10 m/s sabit hızla gidiyorsa A aracı B'ye kaç saniye sonra ve hangi konumda yetişir? (8 puan)(16 puan)
3.Bir koşucunun konum-zaman grafiği doğrusal parçalardan oluşuyor. Grafiğin köşe noktaları tabloda verilmiştir (doğu yönü pozitif).
a) 0-4 s, 4-8 s ve 8-12 s aralıklarında koşucunun hızını bulunuz. (6 puan)
b) 0-12 s aralığında koşucunun yer değiştirmesini ve aldığı toplam yolu bulunuz. (4 puan)
c) 0-12 s aralığında ortalama hızı ve ortalama sürati bulunuz. (4 puan)(14 puan)
a) 0-4 s, 4-8 s ve 8-12 s aralıklarında koşucunun hızını bulunuz. (6 puan)
b) 0-12 s aralığında koşucunun yer değiştirmesini ve aldığı toplam yolu bulunuz. (4 puan)
c) 0-12 s aralığında ortalama hızı ve ortalama sürati bulunuz. (4 puan)(14 puan)
4.a) Düz bir yolda hareket eden bir otomobilin hızı her saniye ölçülüyor. (8 puan)
Zaman (s): 0, 1, 2, 3, 4
Hız (m/s): 4, 7, 10, 13, 16
- Otomobilin ivmesini bulunuz.
- Otomobil aynı ivmeyle hızlanmaya devam ederse t = 6 s anında hızı kaç m/s olur?
b) 20 m/s hızla giden bir otobüs sürücüsü frene basıyor ve otobüs düzgün yavaşlayarak 5 s'de duruyor. Otobüsün ivmesini bulunuz. İvmenin yönü ile hızın yönü arasındaki ilişkiyi açıklayınız. (6 puan)(14 puan)
Zaman (s): 0, 1, 2, 3, 4
Hız (m/s): 4, 7, 10, 13, 16
- Otomobilin ivmesini bulunuz.
- Otomobil aynı ivmeyle hızlanmaya devam ederse t = 6 s anında hızı kaç m/s olur?
b) 20 m/s hızla giden bir otobüs sürücüsü frene basıyor ve otobüs düzgün yavaşlayarak 5 s'de duruyor. Otobüsün ivmesini bulunuz. İvmenin yönü ile hızın yönü arasındaki ilişkiyi açıklayınız. (6 puan)(14 puan)
5.İki bisikletli düz bir yolda hızlanıyor:
- K bisikletlisi 0 m/s'den 12 m/s'ye 4 saniyede çıkıyor.
- L bisikletlisi 6 m/s'den 18 m/s'ye 6 saniyede çıkıyor.
a) İki bisikletlinin hız değişimlerini bulunuz ve karşılaştırınız. (4 puan)
b) İki bisikletlinin ivmelerini bulunuz. Hangisinin ivmesi daha büyüktür? (6 puan)
c) Bu örnekten ivme ile hız değişimi arasındaki ilişki hakkında ne sonuç çıkarırsınız? (4 puan)(14 puan)
- K bisikletlisi 0 m/s'den 12 m/s'ye 4 saniyede çıkıyor.
- L bisikletlisi 6 m/s'den 18 m/s'ye 6 saniyede çıkıyor.
a) İki bisikletlinin hız değişimlerini bulunuz ve karşılaştırınız. (4 puan)
b) İki bisikletlinin ivmelerini bulunuz. Hangisinin ivmesi daha büyüktür? (6 puan)
c) Bu örnekten ivme ile hız değişimi arasındaki ilişki hakkında ne sonuç çıkarırsınız? (4 puan)(14 puan)
6.Duran bir otomobil düz bir yolda harekete başlıyor. Otomobilin hız-zaman grafiği doğrusal parçalardan oluşuyor; köşe noktaları tabloda verilmiştir.
a) 0-4 s, 4-10 s ve 10-12 s aralıklarında otomobilin ivmesini bulunuz ve hareketin türünü (hızlanan, sabit hızlı, yavaşlayan) yazınız. (6 puan)
b) Grafiğin altında kalan alandan yararlanarak 0-12 s aralığındaki yer değiştirmeyi bulunuz. (5 puan)
c) 0-12 s aralığındaki ortalama hızı bulunuz. (3 puan)(14 puan)
a) 0-4 s, 4-10 s ve 10-12 s aralıklarında otomobilin ivmesini bulunuz ve hareketin türünü (hızlanan, sabit hızlı, yavaşlayan) yazınız. (6 puan)
b) Grafiğin altında kalan alandan yararlanarak 0-12 s aralığındaki yer değiştirmeyi bulunuz. (5 puan)
c) 0-12 s aralığındaki ortalama hızı bulunuz. (3 puan)(14 puan)
7.Bir cismin hız-zaman grafiği, t = 0 anında 2 m/s'den başlayan ve her saniye 2 m/s artan bir doğrudur.
a) Cismin ivmesini yazınız ve hızın zamana bağlı denklemini (v = ...) oluşturunuz. t = 5 s anındaki hızı bulunuz. (5 puan)
b) 0-5 s aralığındaki yer değiştirmeyi grafiğin altındaki alandan bulunuz. Sonucu x = v₀·t + ½·a·t² bağıntısıyla kontrol ediniz. (6 puan)
c) Bu hareketin ivme-zaman grafiğinin ve konum-zaman grafiğinin şeklini sözle açıklayınız. (3 puan)(14 puan)
a) Cismin ivmesini yazınız ve hızın zamana bağlı denklemini (v = ...) oluşturunuz. t = 5 s anındaki hızı bulunuz. (5 puan)
b) 0-5 s aralığındaki yer değiştirmeyi grafiğin altındaki alandan bulunuz. Sonucu x = v₀·t + ½·a·t² bağıntısıyla kontrol ediniz. (6 puan)
c) Bu hareketin ivme-zaman grafiğinin ve konum-zaman grafiğinin şeklini sözle açıklayınız. (3 puan)(14 puan)
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Cevap anahtarı
1. a) Her 2 saniyelik aralıkta yer değiştirme: 16 − 10 = 6 m, 22 − 16 = 6 m, 28 − 22 = 6 m. Eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirmeler yapıldığı ve yön değişmediği için hareket sabit hızlıdır.
b) v = Δx ÷ Δt = 6 m ÷ 2 s = 3 m/s (doğu yönünde).
c) x = x₀ + v·t = 10 + 3 × 10 = 40 m.
Puanlama: a) Yer değiştirmelerin hesaplanması 3 puan, eşit zamanda eşit yer değiştirme gerekçesi 2 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç ve birim 2 puan. c) Bağıntı 2 puan, işlem 2 puan, sonuç 1 puan. Başlangıç konumu (10 m) eklenmeyip 30 m bulunursa c) 2 puan.
b) v = Δx ÷ Δt = 6 m ÷ 2 s = 3 m/s (doğu yönünde).
c) x = x₀ + v·t = 10 + 3 × 10 = 40 m.
Puanlama: a) Yer değiştirmelerin hesaplanması 3 puan, eşit zamanda eşit yer değiştirme gerekçesi 2 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç ve birim 2 puan. c) Bağıntı 2 puan, işlem 2 puan, sonuç 1 puan. Başlangıç konumu (10 m) eklenmeyip 30 m bulunursa c) 2 puan.
2. a) Araçlar birbirine doğru gider; aralarındaki 600 m'lik uzaklık her saniye 20 + 10 = 30 m azalır.
t = 600 ÷ 30 = 20 s.
Konum: A aracının konumu: 20 × 20 = 400 m. (Kontrol: B aracının konumu: 600 − 10 × 20 = 400 m.)
b) Araçlar aynı yönde gider; aradaki uzaklık her saniye 20 − 10 = 10 m azalır.
t = 600 ÷ 10 = 60 s.
Konum: A aracının konumu: 20 × 60 = 1200 m. (Kontrol: B aracının konumu: 600 + 10 × 60 = 1200 m.)
Puanlama: Her şık için: göreli yaklaşma hızı 3 puan, süre 3 puan, konum 2 puan. Konum denklemleri yazılarak (20t = 600 − 10t gibi) çözülmesi de tam puan alır.
t = 600 ÷ 30 = 20 s.
Konum: A aracının konumu: 20 × 20 = 400 m. (Kontrol: B aracının konumu: 600 − 10 × 20 = 400 m.)
b) Araçlar aynı yönde gider; aradaki uzaklık her saniye 20 − 10 = 10 m azalır.
t = 600 ÷ 10 = 60 s.
Konum: A aracının konumu: 20 × 60 = 1200 m. (Kontrol: B aracının konumu: 600 + 10 × 60 = 1200 m.)
Puanlama: Her şık için: göreli yaklaşma hızı 3 puan, süre 3 puan, konum 2 puan. Konum denklemleri yazılarak (20t = 600 − 10t gibi) çözülmesi de tam puan alır.
3. a) Hız, konum-zaman grafiğinin eğimidir.
0-4 s: v = (20 − 0) ÷ 4 = +5 m/s (doğu)
4-8 s: v = (20 − 20) ÷ 4 = 0 (koşucu durmaktadır)
8-12 s: v = (0 − 20) ÷ 4 = −5 m/s (batı)
b) Yer değiştirme = son konum − ilk konum = 0 − 0 = 0. Toplam yol = 20 + 0 + 20 = 40 m.
c) Ortalama hız = 0 ÷ 12 = 0. Ortalama sürat = 40 ÷ 12 ≈ 3,33 m/s.
Puanlama: a) Her aralık 2 puan (yön ya da işaret eksikse 1 puan). b) Yer değiştirme 2 puan, yol 2 puan. c) Ortalama hız 2 puan, ortalama sürat 2 puan.
0-4 s: v = (20 − 0) ÷ 4 = +5 m/s (doğu)
4-8 s: v = (20 − 20) ÷ 4 = 0 (koşucu durmaktadır)
8-12 s: v = (0 − 20) ÷ 4 = −5 m/s (batı)
b) Yer değiştirme = son konum − ilk konum = 0 − 0 = 0. Toplam yol = 20 + 0 + 20 = 40 m.
c) Ortalama hız = 0 ÷ 12 = 0. Ortalama sürat = 40 ÷ 12 ≈ 3,33 m/s.
Puanlama: a) Her aralık 2 puan (yön ya da işaret eksikse 1 puan). b) Yer değiştirme 2 puan, yol 2 puan. c) Ortalama hız 2 puan, ortalama sürat 2 puan.
4. a) Her saniye hız 3 m/s artıyor. a = Δv ÷ Δt = (16 − 4) ÷ 4 = 3 m/s².
t = 6 s: v = v₀ + a·t = 4 + 3 × 6 = 22 m/s.
b) a = (0 − 20) ÷ 5 = −4 m/s². Büyüklüğü 4 m/s²'dir. Eksi işareti ivmenin hıza zıt yönde olduğunu gösterir; ivme hıza zıt yönlü olduğunda cisim yavaşlar.
Puanlama: a) İvme 4 puan (işlem 2, sonuç ve birim 2), t = 6 s hızı 4 puan. b) İvme hesabı 3 puan, ivme ve hızın zıt yönlü olduğunun açıklanması 3 puan.
t = 6 s: v = v₀ + a·t = 4 + 3 × 6 = 22 m/s.
b) a = (0 − 20) ÷ 5 = −4 m/s². Büyüklüğü 4 m/s²'dir. Eksi işareti ivmenin hıza zıt yönde olduğunu gösterir; ivme hıza zıt yönlü olduğunda cisim yavaşlar.
Puanlama: a) İvme 4 puan (işlem 2, sonuç ve birim 2), t = 6 s hızı 4 puan. b) İvme hesabı 3 puan, ivme ve hızın zıt yönlü olduğunun açıklanması 3 puan.
5. a) K: Δv = 12 − 0 = 12 m/s. L: Δv = 18 − 6 = 12 m/s. Hız değişimleri eşittir.
b) K: a = 12 ÷ 4 = 3 m/s². L: a = 12 ÷ 6 = 2 m/s². K'nin ivmesi daha büyüktür.
c) Hız değişimleri aynı olsa da bu değişimin gerçekleştiği süre farklıdır. İvme, birim zamandaki hız değişimidir (a = Δv ÷ Δt); aynı hız değişimi daha kısa sürede gerçekleşirse ivme daha büyük olur. Büyük hız ya da büyük hız değişimi tek başına büyük ivme anlamına gelmez.
Puanlama: a) Her hız değişimi 1,5 puan, karşılaştırma 1 puan. b) Her ivme 2,5 puan, karşılaştırma 1 puan. c) İvmenin birim zamandaki hız değişimi olduğunun ifadesi 2 puan, sürenin etkisinin açıklanması 2 puan.
b) K: a = 12 ÷ 4 = 3 m/s². L: a = 12 ÷ 6 = 2 m/s². K'nin ivmesi daha büyüktür.
c) Hız değişimleri aynı olsa da bu değişimin gerçekleştiği süre farklıdır. İvme, birim zamandaki hız değişimidir (a = Δv ÷ Δt); aynı hız değişimi daha kısa sürede gerçekleşirse ivme daha büyük olur. Büyük hız ya da büyük hız değişimi tek başına büyük ivme anlamına gelmez.
Puanlama: a) Her hız değişimi 1,5 puan, karşılaştırma 1 puan. b) Her ivme 2,5 puan, karşılaştırma 1 puan. c) İvmenin birim zamandaki hız değişimi olduğunun ifadesi 2 puan, sürenin etkisinin açıklanması 2 puan.
6. a) İvme, hız-zaman grafiğinin eğimidir.
0-4 s: a = (8 − 0) ÷ 4 = 2 m/s², hızlanan hareket.
4-10 s: a = 0, sabit hızlı hareket.
10-12 s: a = (0 − 8) ÷ 2 = −4 m/s², yavaşlayan hareket.
b) Alanlar:
0-4 s (üçgen): 4 × 8 ÷ 2 = 16 m
4-10 s (dikdörtgen): 6 × 8 = 48 m
10-12 s (üçgen): 2 × 8 ÷ 2 = 8 m
Toplam yer değiştirme = 16 + 48 + 8 = 72 m.
c) Ortalama hız = 72 ÷ 12 = 6 m/s.
Puanlama: a) Her aralık 2 puan (ivme 1, hareket türü 1). b) Her alan 1 puan, toplam 2 puan. c) 3 puan.
0-4 s: a = (8 − 0) ÷ 4 = 2 m/s², hızlanan hareket.
4-10 s: a = 0, sabit hızlı hareket.
10-12 s: a = (0 − 8) ÷ 2 = −4 m/s², yavaşlayan hareket.
b) Alanlar:
0-4 s (üçgen): 4 × 8 ÷ 2 = 16 m
4-10 s (dikdörtgen): 6 × 8 = 48 m
10-12 s (üçgen): 2 × 8 ÷ 2 = 8 m
Toplam yer değiştirme = 16 + 48 + 8 = 72 m.
c) Ortalama hız = 72 ÷ 12 = 6 m/s.
Puanlama: a) Her aralık 2 puan (ivme 1, hareket türü 1). b) Her alan 1 puan, toplam 2 puan. c) 3 puan.
7. a) a = 2 m/s². v = 2 + 2t. t = 5 s: v = 2 + 2 × 5 = 12 m/s.
b) Grafiğin altındaki alan bir yamuktur: (2 + 12) ÷ 2 × 5 = 35 m.
Kontrol: x = 2 × 5 + ½ × 2 × 5² = 10 + 25 = 35 m. Sonuçlar aynıdır.
c) İvme-zaman grafiği, a = 2 m/s² değerinde zaman eksenine paralel yatay bir doğrudur. Konum-zaman grafiği eğimi giderek artan (yukarı doğru kıvrılan) bir eğridir (parabol); çünkü hız giderek artmaktadır.
Puanlama: a) İvme 1 puan, denklem 2 puan, t = 5 s hızı 2 puan. b) Alan hesabı 3 puan, bağıntıyla kontrol 3 puan. c) İvme-zaman 1,5 puan, konum-zaman 1,5 puan.
b) Grafiğin altındaki alan bir yamuktur: (2 + 12) ÷ 2 × 5 = 35 m.
Kontrol: x = 2 × 5 + ½ × 2 × 5² = 10 + 25 = 35 m. Sonuçlar aynıdır.
c) İvme-zaman grafiği, a = 2 m/s² değerinde zaman eksenine paralel yatay bir doğrudur. Konum-zaman grafiği eğimi giderek artan (yukarı doğru kıvrılan) bir eğridir (parabol); çünkü hız giderek artmaktadır.
Puanlama: a) İvme 1 puan, denklem 2 puan, t = 5 s hızı 2 puan. b) Alan hesabı 3 puan, bağıntıyla kontrol 3 puan. c) İvme-zaman 1,5 puan, konum-zaman 1,5 puan.