9. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı
Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 1. senaryoya göre (7 soru) · Toplam 100 puan
Ad Soyad:Sınıf:No:Puan:
1.Bir öğrenci gün içinde şu olayları gözlemliyor:
- Yağmurdan sonra gökyüzünde gökkuşağı oluşuyor.
- Ağaçtan kopan bir elma yere düşüyor.
- Sıcak çorbaya bırakılan metal kaşığın sapı ısınıyor.
- Pusulanın iğnesi hep kuzey-güney doğrultusunu gösteriyor.
a) Bu gözlemlerde ortak olan nedir? Gözlemlerden yola çıkarak fizik biliminin tanımını yapınız. (8 puan)
b) Fizik biliminin incelediği olayları açıklarken hangi yöntemleri kullandığını iki örnekle yazınız. (4 puan)(12 puan)
- Yağmurdan sonra gökyüzünde gökkuşağı oluşuyor.
- Ağaçtan kopan bir elma yere düşüyor.
- Sıcak çorbaya bırakılan metal kaşığın sapı ısınıyor.
- Pusulanın iğnesi hep kuzey-güney doğrultusunu gösteriyor.
a) Bu gözlemlerde ortak olan nedir? Gözlemlerden yola çıkarak fizik biliminin tanımını yapınız. (8 puan)
b) Fizik biliminin incelediği olayları açıklarken hangi yöntemleri kullandığını iki örnekle yazınız. (4 puan)(12 puan)
2.Aşağıdaki çalışmaların her birinin fiziğin hangi alt dalının inceleme alanına girdiğini yazınız. (Her madde 2 puan)
a) Bir otomobilin frenleme mesafesinin hızına göre değişiminin incelenmesi
b) Buzdolabının iç ortamdaki ısıyı dışarı aktarma düzeneğinin geliştirilmesi
c) Göz kusurlarını düzelten gözlük camlarının tasarlanması
d) Elektrik motorlarında bobin ve mıknatıs kullanılarak hareket elde edilmesi
e) Nükleer santralde atom çekirdeklerinin parçalanmasıyla enerji üretilmesi
f) Bilgisayar işlemcilerinde kullanılan yarı iletken malzemelerin geliştirilmesi
g) Atomdaki elektronların enerji düzeyleri arasında geçiş yaparken ışık yayması
h) Parçacık hızlandırıcılarında temel parçacıkların çarpıştırılması(16 puan)
a) Bir otomobilin frenleme mesafesinin hızına göre değişiminin incelenmesi
b) Buzdolabının iç ortamdaki ısıyı dışarı aktarma düzeneğinin geliştirilmesi
c) Göz kusurlarını düzelten gözlük camlarının tasarlanması
d) Elektrik motorlarında bobin ve mıknatıs kullanılarak hareket elde edilmesi
e) Nükleer santralde atom çekirdeklerinin parçalanmasıyla enerji üretilmesi
f) Bilgisayar işlemcilerinde kullanılan yarı iletken malzemelerin geliştirilmesi
g) Atomdaki elektronların enerji düzeyleri arasında geçiş yaparken ışık yayması
h) Parçacık hızlandırıcılarında temel parçacıkların çarpıştırılması(16 puan)
3.a) Aşağıdaki bilim insanlarını çalışmalarıyla eşleştiriniz. (Her eşleştirme 2 puan)
Bilim insanları: İbnülheysem, Isaac Newton, Marie Curie, Albert Einstein, Galileo Galilei
1) Radyoaktivite üzerine çalışmalar
2) Görmenin, cisimlerden göze gelen ışıkla gerçekleştiğini deney ve gözlemlerle ortaya koyması; optik çalışmaları
3) Hareket yasaları ve evrensel kütle çekim yasası
4) Görelilik kuramı
5) Teleskopla gök cisimlerini gözlemlemesi, eğik düzlemde hareket deneyleri
b) Bu bilim insanlarından birini seçiniz. Onun çalışma sürecinden bir bilim insanının sahip olması gereken bir özelliği (sabır, merak, deneye dayanma gibi) örnekleyerek açıklayınız. (4 puan)(14 puan)
Bilim insanları: İbnülheysem, Isaac Newton, Marie Curie, Albert Einstein, Galileo Galilei
1) Radyoaktivite üzerine çalışmalar
2) Görmenin, cisimlerden göze gelen ışıkla gerçekleştiğini deney ve gözlemlerle ortaya koyması; optik çalışmaları
3) Hareket yasaları ve evrensel kütle çekim yasası
4) Görelilik kuramı
5) Teleskopla gök cisimlerini gözlemlemesi, eğik düzlemde hareket deneyleri
b) Bu bilim insanlarından birini seçiniz. Onun çalışma sürecinden bir bilim insanının sahip olması gereken bir özelliği (sabır, merak, deneye dayanma gibi) örnekleyerek açıklayınız. (4 puan)(14 puan)
4.Aşağıda üç farklı iş ilanı verilmiştir:
- Bir hastanenin radyoterapi bölümü: "Tedavi cihazlarının doz hesaplarını yapacak uzman aranıyor."
- Bir savunma sanayii şirketi: "Radar ve elektronik sistemlerde çalışacak Ar-Ge mühendisi aranıyor."
- Bir uydu ve uzay kurumu: "Uyduların yörünge hesaplarını yapacak araştırmacı aranıyor."
a) Her ilan için çalışacak kişinin en çok hangi fizik alt dalına ait bilgiye ihtiyaç duyacağını yazınız. (6 puan)
b) Fizik bilgisiyle çalışılabilecek iki kurum ya da kuruluş türü daha yazınız ve orada yapılan bir işi belirtiniz. (6 puan)(12 puan)
- Bir hastanenin radyoterapi bölümü: "Tedavi cihazlarının doz hesaplarını yapacak uzman aranıyor."
- Bir savunma sanayii şirketi: "Radar ve elektronik sistemlerde çalışacak Ar-Ge mühendisi aranıyor."
- Bir uydu ve uzay kurumu: "Uyduların yörünge hesaplarını yapacak araştırmacı aranıyor."
a) Her ilan için çalışacak kişinin en çok hangi fizik alt dalına ait bilgiye ihtiyaç duyacağını yazınız. (6 puan)
b) Fizik bilgisiyle çalışılabilecek iki kurum ya da kuruluş türü daha yazınız ve orada yapılan bir işi belirtiniz. (6 puan)(12 puan)
5.Aşağıdaki tabloda bazı nicelikler verilmiştir. Her niceliğin temel mi türetilmiş mi olduğunu ve SI birim sistemindeki birimini yazınız. (Her satır 2 puan: sınıf 1 puan, birim 1 puan)(14 puan)
6.Defne: "Evden çıkıp 3 km yürüdüm." diyor. Bora: "Evden çıkıp kuzeye doğru 3 km yürüdüm." diyor.
a) Hangi arkadaşın verdiği bilgiyle onun nerede olduğu kesin olarak bulunabilir? Skaler ve vektörel nicelik kavramlarını kullanarak açıklayınız. (6 puan)
b) Aşağıdaki nicelikleri skaler ve vektörel olarak sınıflandırınız. (8 puan)
zaman, kuvvet, enerji, yer değiştirme, sürat, ağırlık, kütle, hız(14 puan)
a) Hangi arkadaşın verdiği bilgiyle onun nerede olduğu kesin olarak bulunabilir? Skaler ve vektörel nicelik kavramlarını kullanarak açıklayınız. (6 puan)
b) Aşağıdaki nicelikleri skaler ve vektörel olarak sınıflandırınız. (8 puan)
zaman, kuvvet, enerji, yer değiştirme, sürat, ağırlık, kütle, hız(14 puan)
7.Doğu-batı doğrultusunda bir sayı doğrusu üzerinde üç vektör çiziliyor. Her birim kare 1 N'u gösteriyor:
- K vektörü: 4 birim, doğu yönünde
- L vektörü: 2 birim, batı yönünde
- M vektörü: 3 birim, doğu yönünde
a) K + L vektörünün büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. (4 puan)
b) K + L + M bileşke vektörünün büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. (5 puan)
c) −L vektörünün büyüklüğünü ve yönünü yazınız. K − L işleminin sonucunu bulunuz. (5 puan)
d) K, L ve M vektörlerine eklendiğinde bileşkeyi sıfır yapan N vektörünün büyüklüğü ve yönü ne olmalıdır? (4 puan)(18 puan)
- K vektörü: 4 birim, doğu yönünde
- L vektörü: 2 birim, batı yönünde
- M vektörü: 3 birim, doğu yönünde
a) K + L vektörünün büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. (4 puan)
b) K + L + M bileşke vektörünün büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. (5 puan)
c) −L vektörünün büyüklüğünü ve yönünü yazınız. K − L işleminin sonucunu bulunuz. (5 puan)
d) K, L ve M vektörlerine eklendiğinde bileşkeyi sıfır yapan N vektörünün büyüklüğü ve yönü ne olmalıdır? (4 puan)(18 puan)
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Cevap anahtarı
1. a) Bütün gözlemlerde madde ve enerji ile bunların birbiriyle etkileşimi vardır (ışık, kütle çekimi, ısı, manyetizma). Tanım: Fizik; madde ve enerjiyi, bunlar arasındaki etkileşimleri inceleyen, doğa olaylarını gözlem, deney ve matematiksel modellerle açıklamaya çalışan bilim dalıdır.
b) Beklenen fikirler (herhangi ikisi): gözlem yapma, deney yapma ve ölçme, hipotez kurma, matematiksel model ve formüllerle ifade etme, sonuçlardan genelleme (yasa, teori) çıkarma.
Puanlama: a) Ortak noktanın (madde, enerji, etkileşim) belirtilmesi 4 puan, tanımın yapılması 4 puan. b) Her yöntem 2 puan.
b) Beklenen fikirler (herhangi ikisi): gözlem yapma, deney yapma ve ölçme, hipotez kurma, matematiksel model ve formüllerle ifade etme, sonuçlardan genelleme (yasa, teori) çıkarma.
Puanlama: a) Ortak noktanın (madde, enerji, etkileşim) belirtilmesi 4 puan, tanımın yapılması 4 puan. b) Her yöntem 2 puan.
2. a) Mekanik
b) Termodinamik
c) Optik
d) Elektromanyetizma
e) Nükleer fizik
f) Katı hâl fiziği
g) Atom fiziği
h) Yüksek enerji ve plazma fiziği
Puanlama: Her doğru alt dal 2 puan.
b) Termodinamik
c) Optik
d) Elektromanyetizma
e) Nükleer fizik
f) Katı hâl fiziği
g) Atom fiziği
h) Yüksek enerji ve plazma fiziği
Puanlama: Her doğru alt dal 2 puan.
3. a) 1) Marie Curie; 2) İbnülheysem; 3) Isaac Newton; 4) Albert Einstein; 5) Galileo Galilei
b) Örnek yanıt: Marie Curie, radyoaktif maddeleri ayırmak için uzun yıllar boyunca çok sayıda deney yaptı; zor laboratuvar koşullarına rağmen çalışmayı bırakmadı. Bu durum bilim insanının sabırlı ve kararlı olması gerektiğini gösterir. (Galileo'nun düşüncelerini deneye dayandırması, İbnülheysem'in bilgiyi gözlem ve deneyle sınaması gibi yanıtlar da kabul edilir.)
Puanlama: a) Her doğru eşleştirme 2 puan (10 puan). b) Bilim insanına ait doğru bir örnek 2 puan, bilim insanı özelliğiyle ilişkilendirme 2 puan.
b) Örnek yanıt: Marie Curie, radyoaktif maddeleri ayırmak için uzun yıllar boyunca çok sayıda deney yaptı; zor laboratuvar koşullarına rağmen çalışmayı bırakmadı. Bu durum bilim insanının sabırlı ve kararlı olması gerektiğini gösterir. (Galileo'nun düşüncelerini deneye dayandırması, İbnülheysem'in bilgiyi gözlem ve deneyle sınaması gibi yanıtlar da kabul edilir.)
Puanlama: a) Her doğru eşleştirme 2 puan (10 puan). b) Bilim insanına ait doğru bir örnek 2 puan, bilim insanı özelliğiyle ilişkilendirme 2 puan.
4. a)
- Radyoterapi: nükleer fizik (ışınım ve radyasyon); medikal fizik alanı.
- Radar ve elektronik: elektromanyetizma (katı hâl fiziği de kabul edilir).
- Uydu yörüngesi: mekanik.
b) Örnek yanıtlar (herhangi ikisi): TÜBİTAK gibi araştırma kurumları (yeni malzeme ve teknoloji geliştirme), meteoroloji kurumu (hava tahmini için atmosfer ölçümleri), enerji şirketleri ve santraller (enerji üretimi ve verimlilik), üniversiteler (araştırma ve öğretim), sağlık kuruluşları (görüntüleme cihazları: MR, röntgen), havacılık şirketleri (uçak ve motor tasarımı).
Puanlama: a) Her ilan 2 puan. b) Her kurum 1 puan, yapılan işin açıklanması 2 puan.
- Radyoterapi: nükleer fizik (ışınım ve radyasyon); medikal fizik alanı.
- Radar ve elektronik: elektromanyetizma (katı hâl fiziği de kabul edilir).
- Uydu yörüngesi: mekanik.
b) Örnek yanıtlar (herhangi ikisi): TÜBİTAK gibi araştırma kurumları (yeni malzeme ve teknoloji geliştirme), meteoroloji kurumu (hava tahmini için atmosfer ölçümleri), enerji şirketleri ve santraller (enerji üretimi ve verimlilik), üniversiteler (araştırma ve öğretim), sağlık kuruluşları (görüntüleme cihazları: MR, röntgen), havacılık şirketleri (uçak ve motor tasarımı).
Puanlama: a) Her ilan 2 puan. b) Her kurum 1 puan, yapılan işin açıklanması 2 puan.
5. - Kütle: temel, kilogram (kg)
- Sıcaklık: temel, kelvin (K)
- Elektrik akımı: temel, amper (A)
- Hız: türetilmiş, metre/saniye (m/s)
- Kuvvet: türetilmiş, newton (N = kg·m/s²)
- Hacim: türetilmiş, metreküp (m³)
- Madde miktarı: temel, mol
Puanlama: 7 satır, her satırda sınıflandırma 1 puan ve birim 1 puan. Sıcaklık için °C yazılırsa birim puanı verilmez (SI birimi kelvin).
- Sıcaklık: temel, kelvin (K)
- Elektrik akımı: temel, amper (A)
- Hız: türetilmiş, metre/saniye (m/s)
- Kuvvet: türetilmiş, newton (N = kg·m/s²)
- Hacim: türetilmiş, metreküp (m³)
- Madde miktarı: temel, mol
Puanlama: 7 satır, her satırda sınıflandırma 1 puan ve birim 1 puan. Sıcaklık için °C yazılırsa birim puanı verilmez (SI birimi kelvin).
6. a) Bora'nın. Defne yalnız aldığı yolun büyüklüğünü (skaler bilgi) söylemiştir; yönü belli olmadığı için yeri bulunamaz. Bora büyüklükle birlikte yönü de vermiştir; bu bir yer değiştirmedir (vektörel nicelik). Vektörel nicelikler büyüklük ve yön ile birlikte tanımlanır; skaler nicelikler yalnız büyüklük ve birimle ifade edilir.
b) Skaler: zaman, enerji, sürat, kütle. Vektörel: kuvvet, yer değiştirme, ağırlık, hız.
Puanlama: a) Bora 2 puan, skaler ve vektörel kavramlarıyla açıklama 4 puan. b) Her doğru sınıflandırma 1 puan.
b) Skaler: zaman, enerji, sürat, kütle. Vektörel: kuvvet, yer değiştirme, ağırlık, hız.
Puanlama: a) Bora 2 puan, skaler ve vektörel kavramlarıyla açıklama 4 puan. b) Her doğru sınıflandırma 1 puan.
7. Doğu yönünü (+), batı yönünü (−) alalım: K = +4, L = −2, M = +3.
a) K + L = 4 + (−2) = +2 → 2 N, doğu yönünde.
b) K + L + M = 4 − 2 + 3 = +5 → 5 N, doğu yönünde.
c) −L, L ile aynı büyüklükte (2 N) ve zıt yöndedir: doğu yönünde. K − L = K + (−L) = 4 + 2 = +6 → 6 N, doğu yönünde.
d) Bileşke 5 N doğu olduğu için N = 5 N, batı yönünde olmalıdır.
Puanlama: a) Büyüklük 2 puan, yön 2 puan. b) İşlem 2 puan, büyüklük 2 puan, yön 1 puan. c) −L'nin büyüklük ve yönü 2 puan, K − L işlemi ve sonucu 3 puan. d) Büyüklük 2 puan, yön 2 puan.
a) K + L = 4 + (−2) = +2 → 2 N, doğu yönünde.
b) K + L + M = 4 − 2 + 3 = +5 → 5 N, doğu yönünde.
c) −L, L ile aynı büyüklükte (2 N) ve zıt yöndedir: doğu yönünde. K − L = K + (−L) = 4 + 2 = +6 → 6 N, doğu yönünde.
d) Bileşke 5 N doğu olduğu için N = 5 N, batı yönünde olmalıdır.
Puanlama: a) Büyüklük 2 puan, yön 2 puan. b) İşlem 2 puan, büyüklük 2 puan, yön 1 puan. c) −L'nin büyüklük ve yönü 2 puan, K − L işlemi ve sonucu 3 puan. d) Büyüklük 2 puan, yön 2 puan.