10. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı
Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 5. senaryoya göre (8 soru) · Toplam 100 puan
Ad Soyad:Sınıf:No:Puan:
1.Aşağıdaki tabloda bazı olaylar verilmiştir. Her olayın fiziksel mi kimyasal mı olduğunu yazınız. Kimyasal olanlar için gözlenebilen bir kanıtı belirtiniz. (Her satır 2 puan)(10 puan)
2.Hidrojen ve klor gazlarından hidrojen klorür oluşumu şu denklemle gösterilir:
H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g)
a) Kapta bulunan H₂ ve Cl₂ moleküllerinin her çarpışması neden ürün oluşturmaz? Tepkimenin gerçekleşmesi için gereken iki koşulu açıklayınız. (6 puan)
b) Bu tepkimede hangi bağların koptuğunu, hangi bağların oluştuğunu yazınız. Tepkimede atom sayısının ve toplam kütlenin korunduğunu atom sayılarını karşılaştırarak gösteriniz. (6 puan)(12 puan)
H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g)
a) Kapta bulunan H₂ ve Cl₂ moleküllerinin her çarpışması neden ürün oluşturmaz? Tepkimenin gerçekleşmesi için gereken iki koşulu açıklayınız. (6 puan)
b) Bu tepkimede hangi bağların koptuğunu, hangi bağların oluştuğunu yazınız. Tepkimede atom sayısının ve toplam kütlenin korunduğunu atom sayılarını karşılaştırarak gösteriniz. (6 puan)(12 puan)
3.Aşağıdaki tepkime denklemlerini denkleştiriniz ve her birinin türünü yazınız. (Her tepkime 4 puan: denkleştirme 2, tür 2)
a) CH₄(g) + O₂(g) → CO₂(g) + H₂O(g)
b) Mg(k) + O₂(g) → MgO(k)
c) KClO₃(k) → KCl(k) + O₂(g)
d) Pb(NO₃)₂(suda) + KI(suda) → PbI₂(k) + KNO₃(suda)(16 puan)
a) CH₄(g) + O₂(g) → CO₂(g) + H₂O(g)
b) Mg(k) + O₂(g) → MgO(k)
c) KClO₃(k) → KCl(k) + O₂(g)
d) Pb(NO₃)₂(suda) + KI(suda) → PbI₂(k) + KNO₃(suda)(16 puan)
4.a) Gümüş nitrat (AgNO₃) çözeltisine sodyum klorür (NaCl) çözeltisi eklendiğinde beyaz gümüş klorür (AgCl) çöker. Bu tepkimenin net iyon denklemini yazınız ve seyirci iyonları belirtiniz. (6 puan)
b) Mide asidi fazlalığında kullanılan bazı ilaçlar magnezyum hidroksit [Mg(OH)₂] içerir. Mide asidindeki HCl ile Mg(OH)₂ arasındaki tepkimenin denkleştirilmiş denklemini yazınız. Bu tepkimenin türünü ve ürünlerini adlandırınız. (6 puan)(12 puan)
b) Mide asidi fazlalığında kullanılan bazı ilaçlar magnezyum hidroksit [Mg(OH)₂] içerir. Mide asidindeki HCl ile Mg(OH)₂ arasındaki tepkimenin denkleştirilmiş denklemini yazınız. Bu tepkimenin türünü ve ürünlerini adlandırınız. (6 puan)(12 puan)
5.(Avogadro sayısı: 6,02 × 10²³ alınız.)
a) 0,5 mol su (H₂O) kaç molekül içerir? Bu miktarda toplam kaç atom vardır? (6 puan)
b) 1,204 × 10²⁴ tane helyum atomu kaç moldür? (3 puan)
c) 1 mol amonyak (NH₃) molekülünde kaç mol hidrojen atomu bulunur? (3 puan)(12 puan)
a) 0,5 mol su (H₂O) kaç molekül içerir? Bu miktarda toplam kaç atom vardır? (6 puan)
b) 1,204 × 10²⁴ tane helyum atomu kaç moldür? (3 puan)
c) 1 mol amonyak (NH₃) molekülünde kaç mol hidrojen atomu bulunur? (3 puan)(12 puan)
6.Tebeşir ve mermerin ana bileşeni kalsiyum karbonattır (CaCO₃). (Ca = 40, C = 12, O = 16 g/mol)
a) CaCO₃'ün mol kütlesini hesaplayınız. (3 puan)
b) 25 gram CaCO₃ kaç moldür? (4 puan)
c) 25 gram CaCO₃'te kaç mol oksijen atomu vardır? Bu oksijen atomlarının kütlesi kaç gramdır? (7 puan)(14 puan)
a) CaCO₃'ün mol kütlesini hesaplayınız. (3 puan)
b) 25 gram CaCO₃ kaç moldür? (4 puan)
c) 25 gram CaCO₃'te kaç mol oksijen atomu vardır? Bu oksijen atomlarının kütlesi kaç gramdır? (7 puan)(14 puan)
7.Bir öğrenci X ve Y metallerinden yapılmış katı parçaların kütle ve hacimlerini ölçerek aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır.
Bazı metallerin yoğunlukları: alüminyum 2,7 g/cm³; demir 7,9 g/cm³; bakır 8,9 g/cm³
a) X ve Y'nin yoğunluklarını hesaplayınız. (4 puan)
b) X ve Y hangi metaller olabilir? Yoğunluğun bu ayırt etmede neden kullanılabildiğini açıklayınız. (4 puan)
c) X'ten yapılmış 20 cm³ hacimli bir parçanın kütlesi kaç gram olur? (4 puan)(12 puan)
Bazı metallerin yoğunlukları: alüminyum 2,7 g/cm³; demir 7,9 g/cm³; bakır 8,9 g/cm³
a) X ve Y'nin yoğunluklarını hesaplayınız. (4 puan)
b) X ve Y hangi metaller olabilir? Yoğunluğun bu ayırt etmede neden kullanılabildiğini açıklayınız. (4 puan)
c) X'ten yapılmış 20 cm³ hacimli bir parçanın kütlesi kaç gram olur? (4 puan)(12 puan)
8.Normal şartlarda (0 °C, 1 atm) 1 mol gaz 22,4 L hacim kaplar. (C = 12, H = 1 g/mol; Avogadro sayısı 6,02 × 10²³)
Normal şartlarda 11,2 L hacim kaplayan metan (CH₄) gazı için:
a) Kaç mol olduğunu hesaplayınız. (3 puan)
b) Kütlesini hesaplayınız. (3 puan)
c) Kaç molekül içerdiğini hesaplayınız. (3 puan)
d) Kaç tane hidrojen atomu içerdiğini hesaplayınız. (3 puan)(12 puan)
Normal şartlarda 11,2 L hacim kaplayan metan (CH₄) gazı için:
a) Kaç mol olduğunu hesaplayınız. (3 puan)
b) Kütlesini hesaplayınız. (3 puan)
c) Kaç molekül içerdiğini hesaplayınız. (3 puan)
d) Kaç tane hidrojen atomu içerdiğini hesaplayınız. (3 puan)(12 puan)
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Cevap anahtarı
1. • Paslanma: Kimyasal; kanıt: renk değişimi (kırmızımsı kahverengi pas oluşur), yeni madde oluşur.
• Buzun erimesi: Fiziksel (yalnız hâl değişir, madde aynı kalır).
• Efervesan tablet: Kimyasal; kanıt: gaz çıkışı (kabarcıklar).
• Şekerin çözünmesi: Fiziksel (şeker molekülleri değişmez, su buharlaşınca şeker geri elde edilir).
• Beyaz katı oluşması: Kimyasal; kanıt: çökelek oluşumu.
Puanlama: Her satır 2 puan (kimyasal olanlarda tür 1 + kanıt 1; fiziksel olanlarda doğru tür 2).
• Buzun erimesi: Fiziksel (yalnız hâl değişir, madde aynı kalır).
• Efervesan tablet: Kimyasal; kanıt: gaz çıkışı (kabarcıklar).
• Şekerin çözünmesi: Fiziksel (şeker molekülleri değişmez, su buharlaşınca şeker geri elde edilir).
• Beyaz katı oluşması: Kimyasal; kanıt: çökelek oluşumu.
Puanlama: Her satır 2 puan (kimyasal olanlarda tür 1 + kanıt 1; fiziksel olanlarda doğru tür 2).
2. a) Tepkimenin olması için tanecikler çarpışmalıdır; ancak her çarpışma etkin değildir. Etkin çarpışma için:
• Taneciklerin yeterli kinetik enerjiye (en az aktifleşme enerjisi kadar) sahip olması,
• Taneciklerin uygun geometride (doğru yönelimle) çarpışması gerekir.
b) H–H ve Cl–Cl bağları kopar, H–Cl bağları oluşur. Girenlerde 2 H ve 2 Cl atomu, ürünlerde de 2 H ve 2 Cl atomu vardır. Atomlar yok olmadığı ve yoktan var olmadığı, yalnız yeniden düzenlendiği için toplam kütle korunur.
Puanlama: a) 6 puan (enerji koşulu 3, yönelim koşulu 3); b) 6 puan (kopan/oluşan bağlar 2, atom sayımı 2, kütlenin korunması açıklaması 2).
• Taneciklerin yeterli kinetik enerjiye (en az aktifleşme enerjisi kadar) sahip olması,
• Taneciklerin uygun geometride (doğru yönelimle) çarpışması gerekir.
b) H–H ve Cl–Cl bağları kopar, H–Cl bağları oluşur. Girenlerde 2 H ve 2 Cl atomu, ürünlerde de 2 H ve 2 Cl atomu vardır. Atomlar yok olmadığı ve yoktan var olmadığı, yalnız yeniden düzenlendiği için toplam kütle korunur.
Puanlama: a) 6 puan (enerji koşulu 3, yönelim koşulu 3); b) 6 puan (kopan/oluşan bağlar 2, atom sayımı 2, kütlenin korunması açıklaması 2).
3. a) CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O — Yanma tepkimesi
b) 2Mg + O₂ → 2MgO — Sentez (oluşum) tepkimesi (aynı zamanda yanmadır)
c) 2KClO₃ → 2KCl + 3O₂ — Analiz (ayrışma) tepkimesi
d) Pb(NO₃)₂ + 2KI → PbI₂ + 2KNO₃ — Çözünme-çökelme tepkimesi (sarı PbI₂ çöker)
Puanlama: Her tepkime 4 puan (doğru katsayılar 2, doğru tür 2). b) için "yanma" yazana da tür puanı verilir.
b) 2Mg + O₂ → 2MgO — Sentez (oluşum) tepkimesi (aynı zamanda yanmadır)
c) 2KClO₃ → 2KCl + 3O₂ — Analiz (ayrışma) tepkimesi
d) Pb(NO₃)₂ + 2KI → PbI₂ + 2KNO₃ — Çözünme-çökelme tepkimesi (sarı PbI₂ çöker)
Puanlama: Her tepkime 4 puan (doğru katsayılar 2, doğru tür 2). b) için "yanma" yazana da tür puanı verilir.
4. a) Net iyon denklemi: Ag⁺(suda) + Cl⁻(suda) → AgCl(k)
Seyirci iyonlar: Na⁺ ve NO₃⁻ (tepkimeye girmeden çözeltide kalırlar).
b) Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O
Tür: Asit-baz (nötralleşme) tepkimesi. Ürünler: magnezyum klorür (tuz) ve su.
Puanlama: a) 6 puan (net iyon denklemi 4, seyirci iyonlar 2); b) 6 puan (denkleştirilmiş denklem 3, tür 2, ürünlerin adı 1).
Seyirci iyonlar: Na⁺ ve NO₃⁻ (tepkimeye girmeden çözeltide kalırlar).
b) Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O
Tür: Asit-baz (nötralleşme) tepkimesi. Ürünler: magnezyum klorür (tuz) ve su.
Puanlama: a) 6 puan (net iyon denklemi 4, seyirci iyonlar 2); b) 6 puan (denkleştirilmiş denklem 3, tür 2, ürünlerin adı 1).
5. a) Molekül sayısı = 0,5 × 6,02 × 10²³ = 3,01 × 10²³ molekül
Bir H₂O molekülünde 3 atom vardır: toplam atom = 3 × 3,01 × 10²³ = 9,03 × 10²³ atom (ya da 1,5 mol atom)
b) n = 1,204 × 10²⁴ ÷ 6,02 × 10²³ = 2 mol
c) Her NH₃ molekülünde 3 H atomu vardır → 1 mol NH₃'te 3 mol H atomu bulunur.
Puanlama: a) 6 puan (molekül sayısı 3, atom sayısı 3); b) 3 puan (işlem 2, sonuç 1); c) 3 puan.
Bir H₂O molekülünde 3 atom vardır: toplam atom = 3 × 3,01 × 10²³ = 9,03 × 10²³ atom (ya da 1,5 mol atom)
b) n = 1,204 × 10²⁴ ÷ 6,02 × 10²³ = 2 mol
c) Her NH₃ molekülünde 3 H atomu vardır → 1 mol NH₃'te 3 mol H atomu bulunur.
Puanlama: a) 6 puan (molekül sayısı 3, atom sayısı 3); b) 3 puan (işlem 2, sonuç 1); c) 3 puan.
6. a) M = 40 + 12 + 3 × 16 = 100 g/mol
b) n = m ÷ M = 25 ÷ 100 = 0,25 mol
c) Her CaCO₃'te 3 O atomu vardır: 0,25 × 3 = 0,75 mol O atomu
O kütlesi = 0,75 × 16 = 12 g
Puanlama: a) 3 puan; b) 4 puan (formül/işlem 2, sonuç 2); c) 7 puan (O mol sayısı 4, kütle 3). İşlem göstermeyen doğru sonuca yarı puan verilir.
b) n = m ÷ M = 25 ÷ 100 = 0,25 mol
c) Her CaCO₃'te 3 O atomu vardır: 0,25 × 3 = 0,75 mol O atomu
O kütlesi = 0,75 × 16 = 12 g
Puanlama: a) 3 puan; b) 4 puan (formül/işlem 2, sonuç 2); c) 7 puan (O mol sayısı 4, kütle 3). İşlem göstermeyen doğru sonuca yarı puan verilir.
7. a) d = m ÷ V
X: 27 ÷ 10 = 2,7 g/cm³
Y: 79 ÷ 10 = 7,9 g/cm³
b) X alüminyum, Y demir olabilir. Yoğunluk, aynı sıcaklık ve basınçta saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir; maddenin miktarına bağlı değildir (kütle ve hacim birlikte aynı oranda değişir).
c) m = d × V = 2,7 × 20 = 54 g
Puanlama: a) 4 puan (her yoğunluk 2); b) 4 puan (metaller 2, ayırt edici özellik açıklaması 2); c) 4 puan (işlem 2, sonuç 2).
X: 27 ÷ 10 = 2,7 g/cm³
Y: 79 ÷ 10 = 7,9 g/cm³
b) X alüminyum, Y demir olabilir. Yoğunluk, aynı sıcaklık ve basınçta saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir; maddenin miktarına bağlı değildir (kütle ve hacim birlikte aynı oranda değişir).
c) m = d × V = 2,7 × 20 = 54 g
Puanlama: a) 4 puan (her yoğunluk 2); b) 4 puan (metaller 2, ayırt edici özellik açıklaması 2); c) 4 puan (işlem 2, sonuç 2).
8. a) n = 11,2 ÷ 22,4 = 0,5 mol
b) M(CH₄) = 12 + 4 × 1 = 16 g/mol → m = 0,5 × 16 = 8 g
c) 0,5 × 6,02 × 10²³ = 3,01 × 10²³ molekül
d) Her molekülde 4 H atomu: 4 × 3,01 × 10²³ = 1,204 × 10²⁴ H atomu (2 mol H)
Puanlama: Her madde 3 puan (işlem 2, sonuç 1). Önceki şıktaki hata sonraki şıklara doğru yöntemle taşınmışsa yöntem puanı verilir.
b) M(CH₄) = 12 + 4 × 1 = 16 g/mol → m = 0,5 × 16 = 8 g
c) 0,5 × 6,02 × 10²³ = 3,01 × 10²³ molekül
d) Her molekülde 4 H atomu: 4 × 3,01 × 10²³ = 1,204 × 10²⁴ H atomu (2 mol H)
Puanlama: Her madde 3 puan (işlem 2, sonuç 1). Önceki şıktaki hata sonraki şıklara doğru yöntemle taşınmışsa yöntem puanı verilir.