1. a) Beklenen cevap: Görüşe katılmıyorum. Bireye faydaları (ikisi yeterli):
- Kişinin kimliğini, ailesinin ve toplumunun köklerini tanımasını sağlar; aidiyet duygusu kazandırır.
- Olayları neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirmeyi, eleştirel düşünmeyi öğretir.
- Farklı dönemlerdeki insanların koşullarını anlamaya çalışarak empati becerisi geliştirir.
- Bugünkü olayları ve sorunları daha iyi anlamaya yardım eder.

b) Beklenen anahtar fikirler (biri yeterli): Ortak bir geçmiş ve toplumsal hafıza oluşturarak millî birliği güçlendirir; geçmiş deneyimlerden yararlanarak benzer hataların tekrarlanmasını önlemeye yardım eder; kültürel mirasın korunması bilincini geliştirir.

Puanlama: a) 8 puan (görüşü belirtme 2 puan, her açıklanmış fayda 3 puan); b) 6 puan (fayda adı 2 puan, açıklama 4 puan).

2. a) Beklenen anahtar fikirler:
- Tarih bilinci, geçmişin bugüne bıraktığı izlerin değerini fark etmektir.
- Nur Hanım, hanın şehrin geçmişine tanıklık eden bir kaynak olduğunu bildiği için korunmasını istemiştir.
- Öğrencileriyle araştırma yapması, tarihin yalnız ezberlenecek bir bilgi değil, sahip çıkılacak bir miras olduğunu gösterir.

b) Örnek: Gelecek kuşaklar geçmişi bu yapılar aracılığıyla doğrudan tanıyabilir; bu yapılar tarihsel bilgiye kaynak olur ve toplumun kimliğini, ortak hafızasını yaşatır.

Puanlama: a) 8 puan (tarih bilincini doğru tanımlama 3 puan, davranışla ilişkilendirme 5 puan); b) 6 puan.

3. a) D
b) Y. Gerekçe: Tarih, insanların geçmişteki bütün faaliyetlerini inceler; ekonomi, sanat, beslenme, giyim gibi gündelik hayat da tarihin konusudur.
c) D
d) Y. Gerekçe: Tarihsel olaylar kendi dönemi ve koşulları içinde değerlendirilmelidir; bugünün değerleriyle yargılamak tarihî olayları yanlış anlamaya yol açar (anakronizm).

Puanlama: a) 3 puan; b) 4 puan (Y 1 puan, gerekçe 3 puan); c) 3 puan; d) 4 puan (Y 1 puan, gerekçe 3 puan).

4. a) Belge 1, sonucu hükümdarın planına ve A devletinin gücüne bağlar. Belge 2 ise yenilgiyi hava koşulları, ikmal eksikliği ve askerlerin yorgunluğu gibi nedenlere bağlar.

b) Beklenen anahtar fikirler:
- Tarihsel olaylar farklı bakış açılarıyla (çok perspektifli) anlatılabilir.
- Kaynağı yazan kişinin kimliği, konumu ve amacı anlatımı etkiler; saray tarihçisi hükümdarını övme amacı taşıyabilir.
- Bu nedenle tarihçi tek bir kaynağa dayanmamalı, kaynakları karşılaştırmalı ve eleştirel biçimde değerlendirmelidir.
- Olgu (savaşın yapılması ve A'nın kazanması) aynı kalsa da yorumlar farklılaşabilir.

Puanlama: a) 6 puan (her belgenin açıklama biçimi 3 puan); b) 9 puan (çok perspektiflilik 3 puan, yazarın konumunun etkisi 3 puan, kaynak karşılaştırmasının gerekliliği ya da olgu-yorum ayrımı 3 puan).

5. a) Olgu. Gerekçe: Belgelerle kanıtlanabilen, tartışmaya açık olmayan bir bilgidir.
b) Yorum. Gerekçe: "En önemli" ifadesi bir değerlendirme içerir; Orta Çağ'ın sona ermesini başka olaylarla açıklayan tarihçiler de vardır.
c) Olgu. Gerekçe: Yeri ve tarihi belgelerle kanıtlanabilen, kişiden kişiye değişmeyen bir bilgidir.

Puanlama: a) 4 puan (sınıflandırma 2, gerekçe 2); b) 5 puan (sınıflandırma 2, gerekçe 3); c) 5 puan (sınıflandırma 2, gerekçe 3).

6. a) Birinci el kaynaklar: mahkeme kayıtları, tüccarın mektupları, sikkeler (dönemin içinden gelen kaynaklar). İkinci el kaynak: güncel makale (olaydan sonra, başka kaynaklara dayanarak yazılmış).

b) Nümismatik (meskûkât bilimi).

c) Beklenen kontroller (ikisi yeterli):
- Mektubun gerçek (sahte olmayan) olup olmadığını araştırmak; kâğıt, mürekkep ve yazı özelliklerinin döneme uygunluğu (dış eleştiri).
- Mektubu kimin, ne zaman ve hangi amaçla yazdığını belirlemek.
- İçeriğin güvenilirliğini başka kaynaklarla karşılaştırmak; yazarın abartı ya da taraflılık içerip içermediğini sorgulamak (iç eleştiri).

Puanlama: a) 6 puan (her doğru sınıflandırma 1,5 puan); b) 3 puan; c) 6 puan (her doğru kontrol 3 puan).

7. a) 2 - 1 - 4 - 5 - 3

b) Beklenen anahtar fikirler: Tarihçi kendi duygu ve düşüncelerini araştırmaya yansıtırsa kaynakları seçerken ya da yorumlarken taraflı davranabilir; bu da gerçeğe aykırı, eksik bilgi üretilmesine yol açar. Tarafsızlık, ortaya konan bilginin güvenilir ve bilimsel olmasını sağlar.

Puanlama: a) 8 puan (tam doğru sıra 8 puan; yalnız iki aşama yer değiştirmişse 4 puan); b) 6 puan (taraflılığın sonucu 3 puan, güvenilirlik/bilimsellik vurgusu 3 puan).