Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 1. senaryoya göre (9 soru) · Toplam 100 puan
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Cevap anahtarı
1. a) Kader, Allah'ın ezelden sonsuza kadar olmuş ve olacak her şeyin zamanını, yerini ve özelliklerini bilmesi ve bunları belirlemesidir.
b) Kaza, Allah'ın ezelde bilip belirlediği şeylerin zamanı ve yeri gelince bilgisine ve iradesine uygun olarak gerçekleşmesidir.
c) Evrendeki her şey Allah'ın koyduğu ölçü ve yasalara göre işler. Güneş'in belli saatlerde doğup batması, suyun belli sıcaklıkta kaynaması bu ölçülerin örnekleridir. Evrendeki bu düzen ve ölçü, Allah'ın her şeyi bir plan ve ölçüyle yarattığını, yani kaderi gösterir.
Puanlama: a) 4 puan (bilme ve belirleme ögelerinden yalnız birini yazana 2 puan); b) 4 puan; c) 4 puan (evrendeki yasa ve ölçü ile kader arasında bağ kurulması zorunlu).
2. a) Cüzi irade (insanın iradesi, seçme özgürlüğü).
b) Beklenen anahtar fikirler:
- Allah insana akıl ve irade vermiştir; insan davranışlarını kendi seçer.
- Emre ders çalışmak ile oyun oynamak arasında seçim yapmış ve oyun oynamayı tercih etmiştir.
- İnsan kendi iradesiyle yaptığı seçimlerden sorumludur; düşük notun sebebi Emre'nin kendi tercihidir.
- Kendi hatasını kadere yüklemek doğru değildir.
Puanlama: a) 2 puan; b) 8 puan (iradeyle seçim yapıldığı fikri 3 puan, sorumluluğun kişiye ait olduğu 3 puan, Emre'nin sözünün yanlış olduğunun gerekçeyle belirtilmesi 2 puan).
3. a) Ecel: Her canlının hayatının sona ereceği, Allah'ın bildiği ve belirlediği vakit; ölüm zamanı.
b) Rızık: Allah'ın canlılara verdiği, onların yararlandığı her türlü nimet (yiyecek, içecek, bilgi, sağlık vb.).
c) Tevekkül: Bir işin gerçekleşmesi için gereken bütün çabayı gösterip tedbirleri aldıktan sonra sonucu Allah'a bırakmak.
d) Ömür: Canlının doğumundan ölümüne kadar geçen hayat süresi.
Puanlama: Her doğru tanım 3 puan. Tevekkülde "çaba göstermek" ögesi yoksa 1 puan.
4. a) Tevekkül.
b) Tevekkül, gerekli çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah'a bırakmaktır. Kemal bey hiçbir çaba göstermeden sonuç beklemektedir. Bu, tevekkül değil tembelliktir. Allah evrende sebep ve sonuç ilişkisi koymuştur; ekilmeyen tarladan ürün beklenemez.
c) İnsan rızık kazanmak için çalışmalı, helal yoldan çaba göstermeli ve gerekli tedbirleri almalıdır.
Puanlama: a) 3 puan; b) 6 puan (çaba göstermeden sonuç beklemenin yanlış olduğu 3 puan, tevekkülün doğru anlamıyla karşılaştırma 3 puan); c) 3 puan.
5. a) Y. Doğrusu: İnsan iradesiyle yaptığı davranışlardan sorumludur; kader inancı insanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
b) D.
c) Y. Doğrusu: İnsan tedbir almakla sorumludur. Emniyet kemeri takmak gibi önlemleri almamak ve bunu kaderle açıklamak yanlış bir kader anlayışıdır.
Puanlama: b için doğru harf 2 puan. a ve c için doğru harf 2 puan, doğru düzeltme 2 puan.
6. a) Beklenen yanlış anlayışlar (herhangi ikisi):
- Hatalarını ve başarısızlıklarını "kaderim buymuş" diyerek kadere yüklemek.
- Çalışmadan, tedbir almadan her şeyi kaderden beklemek; tevekkülü tembellik sanmak.
- Kötülükleri ve suçları kaderle mazur göstermek.
- Hastalandığında tedavi olmamayı kaderle açıklamak.
b) Beklenen zararlar (herhangi ikisi):
- Kişi sorumluluk almaz, kendini geliştirmez, tembelleşir.
- Hatalardan ders çıkarılmaz, aynı hatalar tekrarlanır.
- Tedbir alınmadığı için kazalar, hastalıklar ve kayıplar artar.
- Toplumda çalışma azalır, gelişme yavaşlar.
Puanlama: a) 6 puan (her doğru anlayış 3 puan); b) 6 puan (her doğru ve açıklanmış zarar 3 puan).
7. a) Tevrat
b) Firavun
c) Hz. Harun
d) mucize
e) İsrailoğulları
Puanlama: Her doğru boşluk 2 puan.
8. a) Bakara suresinin 255. ayetidir.
b) Beklenen bilgiler (herhangi dördü):
- Allah'tan başka ilah yoktur.
- Allah diridir (Hay); her şeyi ayakta tutan ve yöneten O'dur (Kayyum).
- O'nu ne uyuklama ne de uyku tutar.
- Göklerde ve yerde ne varsa O'na aittir.
- O'nun izni olmadan kimse O'nun katında şefaat edemez.
- O, insanların önlerindekini ve arkalarındakini, yani her şeyi bilir; O'nun dilediği dışında kimse O'nun ilminden bir şey kavrayamaz.
- O'nun kürsüsü gökleri ve yeri kaplar; onları korumak O'na ağır gelmez.
- O yücedir, büyüktür.
Puanlama: a) 4 puan (sure adı 2 puan, ayet numarası 2 puan); b) 8 puan (her doğru bilgi 2 puan).
9. a) Beklenen nedenler (herhangi ikisi):
- Malın gerçek sahibi Allah'tır; insan sahip olduğu nimetlerden ihtiyaç sahiplerine pay vermekle sorumludur.
- Paylaşma, toplumda sevgi, kardeşlik ve dayanışmayı güçlendirir.
- Yardımlaşma zenginle yoksul arasındaki uçurumu azaltır, kıskançlık ve düşmanlığı önler.
- Paylaşan kişi cimrilikten ve bencillikten uzaklaşır; bu davranış Allah'ın rızasını kazanmaya vesile olur.
b) Güler yüz göstermek, hastayı ziyaret etmek, birine ders çalışmasında yardım etmek, yaşlıların işlerine yardım etmek, gönüllü çalışmak, bilgi paylaşmak gibi örnekler.
Puanlama: a) 6 puan (her doğru ve açıklanmış neden 3 puan); b) 4 puan (her doğru örnek 2 puan).