5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı
Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 1. senaryoya göre (7 soru) · Toplam 100 puan
Ad Soyad:Sınıf:No:Puan:
1.Aşağıdaki ifadelerin başına doğru ise D, yanlış ise Y yazınız. Yanlış olan ifadelerin doğrusunu yazınız.
a) ( ---- ) Ay, kendi ışığını üreten bir gök cismidir. (3 puan)
b) ( ---- ) Ay'ın yüzeyinde göktaşlarının çarpmasıyla oluşmuş çok sayıda krater vardır. (3 puan)
c) ( ---- ) Ay'da gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı çok azdır. (3 puan)
d) ( ---- ) Ay, Dünya'nın tek doğal uydusudur. (3 puan)(12 puan)
a) ( ---- ) Ay, kendi ışığını üreten bir gök cismidir. (3 puan)
b) ( ---- ) Ay'ın yüzeyinde göktaşlarının çarpmasıyla oluşmuş çok sayıda krater vardır. (3 puan)
c) ( ---- ) Ay'da gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı çok azdır. (3 puan)
d) ( ---- ) Ay, Dünya'nın tek doğal uydusudur. (3 puan)(12 puan)
2.Elif bir ay boyunca her gece dürbünle Ay'ı gözlemliyor. Ay'ın yüzeyindeki koyu lekelerin her gece aynı yerde ve aynı şekilde göründüğünü fark ediyor.
a) Dünya'dan bakıldığında Ay'ın hep aynı yüzünün görünmesinin nedenini açıklayınız. (8 puan)
b) Ay, Dünya'nın etrafında dolanırken başka hangi gök cisminin etrafında da dolanır? Açıklayınız. (6 puan)(14 puan)
a) Dünya'dan bakıldığında Ay'ın hep aynı yüzünün görünmesinin nedenini açıklayınız. (8 puan)
b) Ay, Dünya'nın etrafında dolanırken başka hangi gök cisminin etrafında da dolanır? Açıklayınız. (6 puan)(14 puan)
3.Bir gözlemci Kuzey Yarım Küre'de, bir ayın 1. gününde Yeni Ay evresini gözlemliyor. Ay'ın evreleri yaklaşık 29,5 günde tamamlanıyor.
a) Aşağıdaki tabloda boş bırakılan ana evrelerin adlarını yazınız. (6 puan)
b) Yeni Ay'dan yaklaşık kaç gün sonra yeniden Yeni Ay evresi görülür? (3 puan)
c) İlk Dördün evresinde Ay'ın hangi yarısı (sağ ya da sol) aydınlık görünür? Hilal ile Şişkin Ay evrelerinin farkını yazınız. (6 puan)(15 puan)
a) Aşağıdaki tabloda boş bırakılan ana evrelerin adlarını yazınız. (6 puan)
b) Yeni Ay'dan yaklaşık kaç gün sonra yeniden Yeni Ay evresi görülür? (3 puan)
c) İlk Dördün evresinde Ay'ın hangi yarısı (sağ ya da sol) aydınlık görünür? Hilal ile Şişkin Ay evrelerinin farkını yazınız. (6 puan)(15 puan)
4.Can karanlık bir odada Ay'ın evrelerini modelliyor. Masadaki lamba Güneş'i, elindeki beyaz top Ay'ı, Can'ın başı ise Dünya'yı temsil ediyor. Can, topu kolunu uzatarak tutuyor ve kendi etrafında yavaşça dönüyor.
a) Top, lamba ile Can'ın başı arasında olduğunda Can topun aydınlık yüzünü görebilir mi? Bu konum hangi evreyi gösterir? (5 puan)
b) Can, lambaya sırtını döndüğünde ve top başının gölgesinde kalmadan karşısında olduğunda hangi evreyi modellemiş olur? (4 puan)
c) Ay'ın her zaman yarısı Güneş tarafından aydınlatılır. Buna göre evrelerin neden oluştuğunu açıklayınız. (6 puan)(15 puan)
a) Top, lamba ile Can'ın başı arasında olduğunda Can topun aydınlık yüzünü görebilir mi? Bu konum hangi evreyi gösterir? (5 puan)
b) Can, lambaya sırtını döndüğünde ve top başının gölgesinde kalmadan karşısında olduğunda hangi evreyi modellemiş olur? (4 puan)
c) Ay'ın her zaman yarısı Güneş tarafından aydınlatılır. Buna göre evrelerin neden oluştuğunu açıklayınız. (6 puan)(15 puan)
5.Aşağıdaki tablo Dünya ve Ay'ın hareketleriyle ilgilidir. Tablodaki boşlukları doldurunuz. (Her boşluk 2 puan)(16 puan)
6.Ahmet; Güneş, Dünya ve Ay'ın büyüklüklerini modellemek için Güneş yerine bir tenis topu, Dünya yerine bir basketbol topu, Ay yerine bir bilye seçiyor.
a) Ahmet'in modelindeki hatayı yazınız ve üç gök cismini hacmi büyükten küçüğe doğru sıralayınız. (6 puan)
b) Dünya'nın içine yaklaşık 50 Ay sığar. Buna göre 4 Dünya'nın toplam hacmi yaklaşık kaç Ay'ın hacmine eşittir? İşlemini gösteriniz. (4 puan)
c) Güneş, Ay'dan çok daha büyük olduğu hâlde gökyüzünde neden Ay'a yakın büyüklükte görünür? (4 puan)(14 puan)
a) Ahmet'in modelindeki hatayı yazınız ve üç gök cismini hacmi büyükten küçüğe doğru sıralayınız. (6 puan)
b) Dünya'nın içine yaklaşık 50 Ay sığar. Buna göre 4 Dünya'nın toplam hacmi yaklaşık kaç Ay'ın hacmine eşittir? İşlemini gösteriniz. (4 puan)
c) Güneş, Ay'dan çok daha büyük olduğu hâlde gökyüzünde neden Ay'a yakın büyüklükte görünür? (4 puan)(14 puan)
7.Zeynep, sınıftaki dinamometrenin yayının asılan her 1 N'luk kuvvet için 2 cm uzadığını görüyor.
a) Dinamometrenin yayı 6 cm uzadığında yaya etki eden kuvvet kaç N'dur? İşlem gösteriniz. (4 puan)
b) Dinamometreye 5 N'luk kuvvet uygulanırsa yay kaç cm uzar? (4 puan)
c) Kuvvetin birimi nedir? Dinamometreye ölçebileceğinden çok büyük bir kuvvet uygulanırsa ne olur? (6 puan)(14 puan)
a) Dinamometrenin yayı 6 cm uzadığında yaya etki eden kuvvet kaç N'dur? İşlem gösteriniz. (4 puan)
b) Dinamometreye 5 N'luk kuvvet uygulanırsa yay kaç cm uzar? (4 puan)
c) Kuvvetin birimi nedir? Dinamometreye ölçebileceğinden çok büyük bir kuvvet uygulanırsa ne olur? (6 puan)(14 puan)
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Cevap anahtarı
1. a) Y. Ay kendi ışığını üretmez; Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için parlak görünür.
b) D
c) Y. Ay'da atmosfer olmadığı için gündüz çok sıcak, gece çok soğuk olur; sıcaklık farkı çok büyüktür.
d) D
Puanlama: Her madde 3 puan. Doğru ise D yazmak 3 puan. Yanlış ise Y yazmak 1 puan, doğrusunu yazmak 2 puan.
b) D
c) Y. Ay'da atmosfer olmadığı için gündüz çok sıcak, gece çok soğuk olur; sıcaklık farkı çok büyüktür.
d) D
Puanlama: Her madde 3 puan. Doğru ise D yazmak 3 puan. Yanlış ise Y yazmak 1 puan, doğrusunu yazmak 2 puan.
2. a) Ay hem kendi ekseni etrafında döner hem de Dünya'nın etrafında dolanır. Ay'ın kendi etrafında bir tur dönme süresi ile Dünya etrafında bir tur dolanma süresi eşittir (yaklaşık 27,3 gün). Bu yüzden Ay, Dünya'ya hep aynı yüzünü gösterir.
b) Güneş'in etrafında. Ay, Dünya ile birlikte Güneş'in etrafında dolanır.
Puanlama: a) 8 puan: iki hareketin adı (dönme ve dolanma) 3 puan, sürelerin eşit olduğunu belirtmek 5 puan. Yalnız "Ay döner" demek 2 puan. b) 6 puan: Güneş yazmak 3 puan, Dünya ile birlikte dolandığını açıklamak 3 puan.
b) Güneş'in etrafında. Ay, Dünya ile birlikte Güneş'in etrafında dolanır.
Puanlama: a) 8 puan: iki hareketin adı (dönme ve dolanma) 3 puan, sürelerin eşit olduğunu belirtmek 5 puan. Yalnız "Ay döner" demek 2 puan. b) 6 puan: Güneş yazmak 3 puan, Dünya ile birlikte dolandığını açıklamak 3 puan.
3. a) Yaklaşık 1 hafta sonra: İlk Dördün; yaklaşık 2 hafta sonra: Dolunay; yaklaşık 3 hafta sonra: Son Dördün.
b) Yaklaşık 29,5 gün sonra (yaklaşık bir ay).
c) İlk Dördün evresinde Ay'ın sağ yarısı aydınlık görünür. Hilal evresinde Ay'ın aydınlık görünen kısmı ince bir yay biçimindedir (yarıdan az). Şişkin Ay evresinde aydınlık kısım yarıdan fazladır ama Dolunay kadar tam değildir.
Puanlama: a) Her doğru evre 2 puan (toplam 6). b) 3 puan; "yaklaşık 30 gün" ya da "bir ay" yanıtı da tam puan. c) Sağ yarı 2 puan; Hilal ve Şişkin Ay farkı 4 puan (her biri 2 puan).
b) Yaklaşık 29,5 gün sonra (yaklaşık bir ay).
c) İlk Dördün evresinde Ay'ın sağ yarısı aydınlık görünür. Hilal evresinde Ay'ın aydınlık görünen kısmı ince bir yay biçimindedir (yarıdan az). Şişkin Ay evresinde aydınlık kısım yarıdan fazladır ama Dolunay kadar tam değildir.
Puanlama: a) Her doğru evre 2 puan (toplam 6). b) 3 puan; "yaklaşık 30 gün" ya da "bir ay" yanıtı da tam puan. c) Sağ yarı 2 puan; Hilal ve Şişkin Ay farkı 4 puan (her biri 2 puan).
4. a) Göremez. Topun aydınlık yüzü lambaya bakar, Can topun karanlık yüzünü görür. Bu konum Yeni Ay evresini gösterir.
b) Dolunay evresini (topun aydınlık yüzünün tamamı görünür).
c) Beklenen fikirler:
- Ay, Dünya'nın etrafında dolanırken Güneş, Dünya ve Ay'ın birbirine göre konumu değişir.
- Dünya'dan bakınca Ay'ın aydınlık yarısının ne kadarının göründüğü bu konuma göre değişir.
- Bu yüzden Ay'ı farklı şekillerde (evrelerde) görürüz; Ay'ın kendisi şekil değiştirmez.
Puanlama: a) Göremez 2 puan, Yeni Ay 3 puan. b) 4 puan. c) Konumun değişmesi 3 puan, aydınlık yarının görünen kısmının değişmesi 3 puan.
b) Dolunay evresini (topun aydınlık yüzünün tamamı görünür).
c) Beklenen fikirler:
- Ay, Dünya'nın etrafında dolanırken Güneş, Dünya ve Ay'ın birbirine göre konumu değişir.
- Dünya'dan bakınca Ay'ın aydınlık yarısının ne kadarının göründüğü bu konuma göre değişir.
- Bu yüzden Ay'ı farklı şekillerde (evrelerde) görürüz; Ay'ın kendisi şekil değiştirmez.
Puanlama: a) Göremez 2 puan, Yeni Ay 3 puan. b) 4 puan. c) Konumun değişmesi 3 puan, aydınlık yarının görünen kısmının değişmesi 3 puan.
5. - Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi: yaklaşık 24 saat (1 gün); sonucu: gece ile gündüz oluşur.
- Dünya'nın Güneş etrafında dolanması: yaklaşık 365 gün 6 saat; sonucu: bir yıl oluşur.
- Ay'ın Dünya etrafında dolanması: yaklaşık 27,3 gün; sonucu: Ay'ın Dünya ve Güneş'e göre konumu değişir, Ay'ı farklı evrelerde görürüz.
- Ay'ın kendi ekseni etrafında dönmesi: yaklaşık 27,3 gün (dolanma süresine eşit); sonucu: Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzü görünür.
Puanlama: 8 boşluğun her biri 2 puan. Ay için "yaklaşık 27 gün" ya da "yaklaşık 1 ay" kabul edilir; Dünya için "365 gün" yanıtı tam puan alır.
- Dünya'nın Güneş etrafında dolanması: yaklaşık 365 gün 6 saat; sonucu: bir yıl oluşur.
- Ay'ın Dünya etrafında dolanması: yaklaşık 27,3 gün; sonucu: Ay'ın Dünya ve Güneş'e göre konumu değişir, Ay'ı farklı evrelerde görürüz.
- Ay'ın kendi ekseni etrafında dönmesi: yaklaşık 27,3 gün (dolanma süresine eşit); sonucu: Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzü görünür.
Puanlama: 8 boşluğun her biri 2 puan. Ay için "yaklaşık 27 gün" ya da "yaklaşık 1 ay" kabul edilir; Dünya için "365 gün" yanıtı tam puan alır.
6. a) Hata: Dünya, Güneş'ten büyük gösterilmiştir; oysa Güneş, Dünya'dan çok daha büyüktür. Sıralama: Güneş > Dünya > Ay.
b) 4 × 50 = 200. 4 Dünya yaklaşık 200 Ay hacmindedir.
c) Güneş, Dünya'ya Ay'dan çok daha uzaktır. Uzaktaki cisimler olduğundan küçük görünür.
Puanlama: a) Hatayı yazmak 3 puan, doğru sıralama 3 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. c) Uzaklık fikri 4 puan.
b) 4 × 50 = 200. 4 Dünya yaklaşık 200 Ay hacmindedir.
c) Güneş, Dünya'ya Ay'dan çok daha uzaktır. Uzaktaki cisimler olduğundan küçük görünür.
Puanlama: a) Hatayı yazmak 3 puan, doğru sıralama 3 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. c) Uzaklık fikri 4 puan.
7. a) Her 2 cm için 1 N: 6 ÷ 2 = 3 N.
b) 5 × 2 = 10 cm.
c) Kuvvetin birimi newton'dur (N). Ölçme sınırını aşan kuvvet uygulanırsa yay aşırı gerilir ve bozulur (eski hâline dönmez); dinamometre artık doğru ölçüm yapmaz.
Puanlama: a) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. c) Birim (newton, N) 3 puan; yayın bozulup doğru ölçüm yapamayacağı 3 puan.
b) 5 × 2 = 10 cm.
c) Kuvvetin birimi newton'dur (N). Ölçme sınırını aşan kuvvet uygulanırsa yay aşırı gerilir ve bozulur (eski hâline dönmez); dinamometre artık doğru ölçüm yapmaz.
Puanlama: a) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. c) Birim (newton, N) 3 puan; yayın bozulup doğru ölçüm yapamayacağı 3 puan.