7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı
Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 1. senaryoya göre (9 soru) · Toplam 100 puan
Ad Soyad:Sınıf:No:Puan:
1.Bir gök bilimci uzak bir galaksiyi incelemek istiyor. Elinde iki seçenek var: yüksek bir dağın tepesindeki büyük bir yer teleskobu ya da Dünya'nın etrafında dolanan bir uzay teleskobu.
a) Uzay teleskobunun yer teleskobuna göre iki üstünlüğünü yazınız. (6 puan)
b) Yer teleskobunun uzay teleskobuna göre bir üstünlüğünü yazınız. (3 puan)
c) Yer teleskoplarının neden genellikle şehirlerden uzak, yüksek yerlere kurulduğunu açıklayınız. (3 puan)(12 puan)
a) Uzay teleskobunun yer teleskobuna göre iki üstünlüğünü yazınız. (6 puan)
b) Yer teleskobunun uzay teleskobuna göre bir üstünlüğünü yazınız. (3 puan)
c) Yer teleskoplarının neden genellikle şehirlerden uzak, yüksek yerlere kurulduğunu açıklayınız. (3 puan)(12 puan)
2.Aşağıdaki görevleri, bu görevi yapmak için geliştirilen uzay teknolojisiyle eşleştiriniz. (Her eşleştirme 3 puan)
Teknolojiler: haberleşme uydusu, yer gözlem uydusu, konum belirleme (navigasyon) uydusu, uzay sondası
a) Bir televizyon kanalının yayınını kıtalar arasında iletmek
b) Telefondaki harita uygulamasıyla bulunduğumuz yeri belirlemek
c) Orman yangınlarını ve tarım alanlarını yukarıdan görüntülemek
d) İnsansız olarak Güneş sisteminin uzak gezegenlerine gidip veri göndermek(12 puan)
Teknolojiler: haberleşme uydusu, yer gözlem uydusu, konum belirleme (navigasyon) uydusu, uzay sondası
a) Bir televizyon kanalının yayınını kıtalar arasında iletmek
b) Telefondaki harita uygulamasıyla bulunduğumuz yeri belirlemek
c) Orman yangınlarını ve tarım alanlarını yukarıdan görüntülemek
d) İnsansız olarak Güneş sisteminin uzak gezegenlerine gidip veri göndermek(12 puan)
3.Yıldızlar bulutsu (nebula) adı verilen gaz ve toz bulutlarında doğar.
a) Güneş gibi küçük kütleli bir yıldızın yaşam evrelerini doğru sıraya koyunuz: kırmızı dev, bulutsu, beyaz cüce, küçük kütleli yıldız, ön yıldız, gezegenimsi bulutsu. (6 puan)
b) Güneş'ten çok daha büyük kütleli bir yıldızın yaşamının sonunda hangi olay gerçekleşir? Bu olaydan sonra geriye neler kalabilir? (6 puan)(12 puan)
a) Güneş gibi küçük kütleli bir yıldızın yaşam evrelerini doğru sıraya koyunuz: kırmızı dev, bulutsu, beyaz cüce, küçük kütleli yıldız, ön yıldız, gezegenimsi bulutsu. (6 puan)
b) Güneş'ten çok daha büyük kütleli bir yıldızın yaşamının sonunda hangi olay gerçekleşir? Bu olaydan sonra geriye neler kalabilir? (6 puan)(12 puan)
4.Mert defterine şu cümleyi yazmış: "Güneş, evrenin içindeki tek galaksidir."
a) Mert'in cümlesindeki hatayı açıklayınız ve cümleyi düzeltiniz. (4 puan)
b) Yıldız, galaksi ve evren kavramlarını tanımlayınız; bu kavramları küçükten büyüğe doğru sıralayınız. (6 puan)(10 puan)
a) Mert'in cümlesindeki hatayı açıklayınız ve cümleyi düzeltiniz. (4 puan)
b) Yıldız, galaksi ve evren kavramlarını tanımlayınız; bu kavramları küçükten büyüğe doğru sıralayınız. (6 puan)(10 puan)
5.Aşağıdaki durumların hangisinde fiziksel anlamda iş yapıldığını, hangisinde yapılmadığını yazınız ve gerekçesini belirtiniz. (Her durum 2 puan)
a) Bir öğrenci okul çantasını yerden kaldırıp masaya koyuyor.
b) Bir işçi tüm gücüyle bir duvarı itiyor, duvar yerinden oynamıyor.
c) Garson elindeki tepsiyi aynı yükseklikte tutarak düz bir zeminde yürüyor.
d) Bir çocuk oyuncak kutusunu iterek odanın bir ucundan diğerine kaydırıyor.
e) Bir halterci halteri başının üstünde hareketsiz tutuyor.(10 puan)
a) Bir öğrenci okul çantasını yerden kaldırıp masaya koyuyor.
b) Bir işçi tüm gücüyle bir duvarı itiyor, duvar yerinden oynamıyor.
c) Garson elindeki tepsiyi aynı yükseklikte tutarak düz bir zeminde yürüyor.
d) Bir çocuk oyuncak kutusunu iterek odanın bir ucundan diğerine kaydırıyor.
e) Bir halterci halteri başının üstünde hareketsiz tutuyor.(10 puan)
6.Ali bir kutuyu 50 N'luk yatay kuvvetle kuvvet yönünde 4 m itiyor. Ayşe ise başka bir kutuyu 40 N'luk yatay kuvvetle kuvvet yönünde 6 m itiyor.
a) Ali'nin ve Ayşe'nin yaptığı işi ayrı ayrı hesaplayınız. Hangisi daha çok iş yapmıştır? (8 puan)
b) Ali'nin yaptığı işin aynısını 25 N'luk kuvvetle yapmak için kutu kuvvet yönünde kaç m itilmelidir? (4 puan)(12 puan)
a) Ali'nin ve Ayşe'nin yaptığı işi ayrı ayrı hesaplayınız. Hangisi daha çok iş yapmıştır? (8 puan)
b) Ali'nin yaptığı işin aynısını 25 N'luk kuvvetle yapmak için kutu kuvvet yönünde kaç m itilmelidir? (4 puan)(12 puan)
7.Bir grup öğrenci, işin bağlı olduğu faktörleri incelemek için kutuları farklı kuvvetlerle farklı uzaklıklara itiyor ve sonuçları tabloya yazıyor.
a) Tablodaki boşlukları doldurunuz. (6 puan)
b) 1. ve 2. deneyleri karşılaştırarak, 1. ve 3. deneyleri karşılaştırarak birer çıkarım yazınız. (6 puan)(12 puan)
a) Tablodaki boşlukları doldurunuz. (6 puan)
b) 1. ve 2. deneyleri karşılaştırarak, 1. ve 3. deneyleri karşılaştırarak birer çıkarım yazınız. (6 puan)(12 puan)
8.Bir yolda bir bisiklet, bir otomobil ve bir kamyon aynı süratle ilerliyor.
a) Bu araçlardan hangisinin kinetik enerjisi en büyüktür? Gerekçesini yazınız. (4 puan)
b) Aynı otomobil önce 50 km/h, sonra 90 km/h süratle gidiyor. Hangi durumda kinetik enerjisi daha büyüktür? Neden? (3 puan)
c) Kinetik enerjinin bağlı olduğu iki faktörü yazınız. (3 puan)(10 puan)
a) Bu araçlardan hangisinin kinetik enerjisi en büyüktür? Gerekçesini yazınız. (4 puan)
b) Aynı otomobil önce 50 km/h, sonra 90 km/h süratle gidiyor. Hangi durumda kinetik enerjisi daha büyüktür? Neden? (3 puan)
c) Kinetik enerjinin bağlı olduğu iki faktörü yazınız. (3 puan)(10 puan)
9.K, L ve M cisimleri yerden belirli yüksekliklerde tutuluyor: K 2 kg kütleli ve 3 m yükseklikte, L 2 kg kütleli ve 5 m yükseklikte, M 4 kg kütleli ve 3 m yükseklikte.
a) Yer çekimi potansiyel enerjisinin yüksekliğe bağlı olduğunu göstermek için hangi iki cisim karşılaştırılmalıdır? Bu iki cisimden hangisinin potansiyel enerjisi daha büyüktür? (4 puan)
b) Yer çekimi potansiyel enerjisinin kütleye bağlı olduğunu göstermek için hangi iki cisim karşılaştırılmalıdır? Hangisinin potansiyel enerjisi daha büyüktür? (4 puan)
c) Okçunun gerdiği yayda hangi tür potansiyel enerji depolanır? (2 puan)(10 puan)
a) Yer çekimi potansiyel enerjisinin yüksekliğe bağlı olduğunu göstermek için hangi iki cisim karşılaştırılmalıdır? Bu iki cisimden hangisinin potansiyel enerjisi daha büyüktür? (4 puan)
b) Yer çekimi potansiyel enerjisinin kütleye bağlı olduğunu göstermek için hangi iki cisim karşılaştırılmalıdır? Hangisinin potansiyel enerjisi daha büyüktür? (4 puan)
c) Okçunun gerdiği yayda hangi tür potansiyel enerji depolanır? (2 puan)(10 puan)
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Cevap anahtarı
1. a) Beklenen fikirler (herhangi ikisi):
- Atmosfer, bulut ve hava olayları gözlemi engellemez; görüntü daha net olur.
- Şehir ışıkları (ışık kirliliği) etkilemez.
- Atmosferin geçirmediği bazı ışınları (ör. kızılötesi, morötesi, X ışınları) algılayabilir.
- Gece ve gündüz, hava durumundan bağımsız gözlem yapabilir.
b) Yer teleskobu daha ucuzdur; bakımı, onarımı ve yenilenmesi daha kolaydır. Daha büyük boyutlarda yapılabilir.
c) Yüksek yerlerde atmosfer daha incedir, hava daha kuru ve açıktır; şehirden uzakta ışık kirliliği azdır. Bu yüzden gözlem daha net olur.
Puanlama: a) Her doğru üstünlük 3 puan. b) 3 puan. c) Işık kirliliği ya da atmosferin etkisinin azalması 3 puan (biri yeterli).
- Atmosfer, bulut ve hava olayları gözlemi engellemez; görüntü daha net olur.
- Şehir ışıkları (ışık kirliliği) etkilemez.
- Atmosferin geçirmediği bazı ışınları (ör. kızılötesi, morötesi, X ışınları) algılayabilir.
- Gece ve gündüz, hava durumundan bağımsız gözlem yapabilir.
b) Yer teleskobu daha ucuzdur; bakımı, onarımı ve yenilenmesi daha kolaydır. Daha büyük boyutlarda yapılabilir.
c) Yüksek yerlerde atmosfer daha incedir, hava daha kuru ve açıktır; şehirden uzakta ışık kirliliği azdır. Bu yüzden gözlem daha net olur.
Puanlama: a) Her doğru üstünlük 3 puan. b) 3 puan. c) Işık kirliliği ya da atmosferin etkisinin azalması 3 puan (biri yeterli).
2. a) Haberleşme uydusu
b) Konum belirleme (navigasyon) uydusu
c) Yer gözlem uydusu
d) Uzay sondası
Puanlama: Her doğru eşleştirme 3 puan.
b) Konum belirleme (navigasyon) uydusu
c) Yer gözlem uydusu
d) Uzay sondası
Puanlama: Her doğru eşleştirme 3 puan.
3. a) Bulutsu → ön yıldız → küçük kütleli yıldız → kırmızı dev → gezegenimsi bulutsu → beyaz cüce
b) Büyük kütleli yıldız önce kırmızı süperdeve dönüşür, yaşamının sonunda büyük bir patlamayla (süpernova) parçalanır. Geriye bir nötron yıldızı ya da kara delik kalır; dışarı saçılan gaz ve toz yeni bulutsuları oluşturabilir.
Puanlama: a) Tam doğru sıralama 6 puan; bir yer değiştirme hatası 4 puan; iki hata 2 puan. b) Süpernova 3 puan, nötron yıldızı ya da kara delik 3 puan.
b) Büyük kütleli yıldız önce kırmızı süperdeve dönüşür, yaşamının sonunda büyük bir patlamayla (süpernova) parçalanır. Geriye bir nötron yıldızı ya da kara delik kalır; dışarı saçılan gaz ve toz yeni bulutsuları oluşturabilir.
Puanlama: a) Tam doğru sıralama 6 puan; bir yer değiştirme hatası 4 puan; iki hata 2 puan. b) Süpernova 3 puan, nötron yıldızı ya da kara delik 3 puan.
4. a) Güneş bir galaksi değil, bir yıldızdır. Evrende sayısız galaksi vardır. Doğrusu: "Güneş, Samanyolu galaksisindeki yıldızlardan biridir."
b)
- Yıldız: Kendi ışığını ve ısısını üreten gök cismi.
- Galaksi: Milyarlarca yıldız ile gaz, toz ve diğer gök cisimlerinin kütle çekimiyle bir arada bulunduğu dev sistem.
- Evren: Bütün galaksileri, yıldızları, madde ve enerjiyi içine alan uzayın tamamı.
Sıralama: yıldız < galaksi < evren.
Puanlama: a) Hatanın açıklanması 2 puan, doğru cümle 2 puan. b) Her tanım 1,5 puan (4,5 puan), sıralama 1,5 puan.
b)
- Yıldız: Kendi ışığını ve ısısını üreten gök cismi.
- Galaksi: Milyarlarca yıldız ile gaz, toz ve diğer gök cisimlerinin kütle çekimiyle bir arada bulunduğu dev sistem.
- Evren: Bütün galaksileri, yıldızları, madde ve enerjiyi içine alan uzayın tamamı.
Sıralama: yıldız < galaksi < evren.
Puanlama: a) Hatanın açıklanması 2 puan, doğru cümle 2 puan. b) Her tanım 1,5 puan (4,5 puan), sıralama 1,5 puan.
5. a) İş yapılır: Çantaya yukarı yönde kuvvet uygulanır ve çanta kuvvet yönünde yol alır.
b) İş yapılmaz: Kuvvet uygulanır ama duvar yol almaz.
c) İş yapılmaz (tepsiye uygulanan kuvvete göre): Kuvvet yukarı yönlüdür, tepsi ise yatay yönde ilerler; kuvvet yönünde yol alınmaz.
d) İş yapılır: Kutuya itme kuvveti uygulanır ve kutu kuvvet yönünde yol alır.
e) İş yapılmaz: Halter hareketsizdir, yol alınmaz.
Puanlama: Her durumda doğru karar 1 puan, gerekçe 1 puan.
b) İş yapılmaz: Kuvvet uygulanır ama duvar yol almaz.
c) İş yapılmaz (tepsiye uygulanan kuvvete göre): Kuvvet yukarı yönlüdür, tepsi ise yatay yönde ilerler; kuvvet yönünde yol alınmaz.
d) İş yapılır: Kutuya itme kuvveti uygulanır ve kutu kuvvet yönünde yol alır.
e) İş yapılmaz: Halter hareketsizdir, yol alınmaz.
Puanlama: Her durumda doğru karar 1 puan, gerekçe 1 puan.
6. a) İş = kuvvet × kuvvet yönünde alınan yol
Ali: 50 N × 4 m = 200 J
Ayşe: 40 N × 6 m = 240 J
Ayşe daha çok iş yapmıştır (240 J > 200 J).
b) 200 J = 25 N × yol → yol = 200 ÷ 25 = 8 m.
Puanlama: a) Formül 2 puan, Ali'nin işi 2 puan, Ayşe'nin işi 2 puan, karşılaştırma 2 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. Birim (J) yazılmazsa her sonuçtan 1 puan düşülür.
Ali: 50 N × 4 m = 200 J
Ayşe: 40 N × 6 m = 240 J
Ayşe daha çok iş yapmıştır (240 J > 200 J).
b) 200 J = 25 N × yol → yol = 200 ÷ 25 = 8 m.
Puanlama: a) Formül 2 puan, Ali'nin işi 2 puan, Ayşe'nin işi 2 puan, karşılaştırma 2 puan. b) İşlem 2 puan, sonuç 2 puan. Birim (J) yazılmazsa her sonuçtan 1 puan düşülür.
7. a) 1. deney: 10 × 2 = 20 J. 2. deney: 20 × 2 = 40 J. 3. deney: 10 × 4 = 40 J. 4. deney: yol = 60 ÷ 30 = 2 m.
b)
- 1. ve 2. deney: Yol aynı (2 m) iken kuvvet 2 katına çıkınca iş de 2 katına çıkmıştır. İş, uygulanan kuvvetle doğru orantılıdır.
- 1. ve 3. deney: Kuvvet aynı (10 N) iken yol 2 katına çıkınca iş de 2 katına çıkmıştır. İş, kuvvet yönünde alınan yolla doğru orantılıdır.
Puanlama: a) Her boşluk 1,5 puan. b) Her çıkarım 3 puan (sabit tutulan değişkeni belirtmek 1 puan, ilişkiyi yazmak 2 puan).
b)
- 1. ve 2. deney: Yol aynı (2 m) iken kuvvet 2 katına çıkınca iş de 2 katına çıkmıştır. İş, uygulanan kuvvetle doğru orantılıdır.
- 1. ve 3. deney: Kuvvet aynı (10 N) iken yol 2 katına çıkınca iş de 2 katına çıkmıştır. İş, kuvvet yönünde alınan yolla doğru orantılıdır.
Puanlama: a) Her boşluk 1,5 puan. b) Her çıkarım 3 puan (sabit tutulan değişkeni belirtmek 1 puan, ilişkiyi yazmak 2 puan).
8. a) Kamyonun. Süratleri aynı olduğu için kütlesi en büyük olan kamyonun kinetik enerjisi en büyüktür.
b) 90 km/h ile giderken. Kütle aynıdır; sürat arttıkça kinetik enerji artar.
c) Cismin kütlesi ve sürati.
Puanlama: a) Kamyon 2 puan, kütle gerekçesi 2 puan. b) 90 km/h 1 puan, sürat gerekçesi 2 puan. c) Kütle 1,5 puan, sürat 1,5 puan.
b) 90 km/h ile giderken. Kütle aynıdır; sürat arttıkça kinetik enerji artar.
c) Cismin kütlesi ve sürati.
Puanlama: a) Kamyon 2 puan, kütle gerekçesi 2 puan. b) 90 km/h 1 puan, sürat gerekçesi 2 puan. c) Kütle 1,5 puan, sürat 1,5 puan.
9. a) K ve L karşılaştırılmalıdır (kütleleri aynı, yükseklikleri farklı). L daha yüksekte olduğu için L'nin potansiyel enerjisi daha büyüktür.
b) K ve M karşılaştırılmalıdır (yükseklikleri aynı, kütleleri farklı). M'nin kütlesi daha büyük olduğu için M'nin potansiyel enerjisi daha büyüktür.
c) Esneklik potansiyel enerjisi.
Puanlama: a) Doğru cisim çifti 2 puan, L 2 puan. b) Doğru cisim çifti 2 puan, M 2 puan. c) 2 puan.
b) K ve M karşılaştırılmalıdır (yükseklikleri aynı, kütleleri farklı). M'nin kütlesi daha büyük olduğu için M'nin potansiyel enerjisi daha büyüktür.
c) Esneklik potansiyel enerjisi.
Puanlama: a) Doğru cisim çifti 2 puan, L 2 puan. b) Doğru cisim çifti 2 puan, M 2 puan. c) 2 puan.