8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 1. Dönem 1. Yazılı
Örnek yazılı · MEB konu-soru dağılım tablosundaki 3. senaryoya göre (8 soru) · Toplam 100 puan
Ad Soyad:Sınıf:No:Puan:
1.Avrupa'da yaşanan iki önemli gelişme Osmanlı Devleti'ni derinden etkilemiştir.
a) Fransız İhtilali (1789) ile yayılan milliyetçilik fikri, çok uluslu yapıdaki Osmanlı Devleti'ni nasıl etkilemiştir? Açıklayınız. (6 puan)
b) Sanayi İnkılabı'nın Osmanlı ekonomisine bir etkisini açıklayınız. (6 puan)(12 puan)
a) Fransız İhtilali (1789) ile yayılan milliyetçilik fikri, çok uluslu yapıdaki Osmanlı Devleti'ni nasıl etkilemiştir? Açıklayınız. (6 puan)
b) Sanayi İnkılabı'nın Osmanlı ekonomisine bir etkisini açıklayınız. (6 puan)(12 puan)
2.Mustafa Kemal 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır.
a) Aşağıdaki tabloda Mustafa Kemal'in okullarına ait boş bırakılan (----) yerleri doldurunuz. (8 puan)
b) Selanik'in çok kültürlü bir liman şehri olmasının Mustafa Kemal'in yetişmesine bir etkisini yazınız. (4 puan)(12 puan)
a) Aşağıdaki tabloda Mustafa Kemal'in okullarına ait boş bırakılan (----) yerleri doldurunuz. (8 puan)
b) Selanik'in çok kültürlü bir liman şehri olmasının Mustafa Kemal'in yetişmesine bir etkisini yazınız. (4 puan)(12 puan)
3.Mustafa Kemal öğrencilik yıllarında Namık Kemal'in eserlerini okudu. Ayrıca Fransız düşünürlerinin özgürlük ve eşitlik üzerine yazdıklarıyla tanıştı.
a) Namık Kemal'in eserlerinde öne çıkan ve Mustafa Kemal'i etkileyen iki kavramı yazınız. (4 puan)
b) Mustafa Kemal'in fikir hayatını etkileyen Fransız düşünürlerinden ikisini yazınız. (4 puan)
c) Bu okumaların Mustafa Kemal'in ileride gerçekleştirdiği çalışmalara bir yansımasını yazınız. (4 puan)(12 puan)
a) Namık Kemal'in eserlerinde öne çıkan ve Mustafa Kemal'i etkileyen iki kavramı yazınız. (4 puan)
b) Mustafa Kemal'in fikir hayatını etkileyen Fransız düşünürlerinden ikisini yazınız. (4 puan)
c) Bu okumaların Mustafa Kemal'in ileride gerçekleştirdiği çalışmalara bir yansımasını yazınız. (4 puan)(12 puan)
4.Aşağıda Mustafa Kemal'in görev yaptığı bazı cepheler verilmiştir. Her cephede yaşanan gelişmeyi yazınız ve bu gelişmede öne çıkan bir kişilik özelliğini belirtiniz.
a) Trablusgarp Savaşı (1911) (4 puan)
b) Çanakkale Cephesi (1915) (4 puan)
c) Doğu (Kafkas) Cephesi (1916) (4 puan)(12 puan)
a) Trablusgarp Savaşı (1911) (4 puan)
b) Çanakkale Cephesi (1915) (4 puan)
c) Doğu (Kafkas) Cephesi (1916) (4 puan)(12 puan)
5.28 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand, Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürüldü. Bu olaydan bir ay sonra Avusturya-Macaristan Sırbistan'a savaş ilan etti ve kısa sürede savaş dünyaya yayıldı.
a) Metinde anlatılan olay I. Dünya Savaşı'nın asıl nedeni midir, yoksa görünürdeki nedeni midir? Gerekçesiyle yazınız. (5 puan)
b) I. Dünya Savaşı'nın asıl nedenlerinden ikisini açıklayınız. (8 puan)(13 puan)
a) Metinde anlatılan olay I. Dünya Savaşı'nın asıl nedeni midir, yoksa görünürdeki nedeni midir? Gerekçesiyle yazınız. (5 puan)
b) I. Dünya Savaşı'nın asıl nedenlerinden ikisini açıklayınız. (8 puan)(13 puan)
6.a) I. Dünya Savaşı başladığında oluşan blokları aşağıdaki tabloya göre tamamlayınız. Boş bırakılan (----) yerlere devlet adı yazınız. (8 puan)
b) İtalya savaş başladığında İttifak Bloku'nda yer almasına rağmen 1915'te İtilaf Devletleri'nin yanında savaşa girmiştir. Bunun nedenini yazınız. (5 puan)(13 puan)
b) İtalya savaş başladığında İttifak Bloku'nda yer almasına rağmen 1915'te İtilaf Devletleri'nin yanında savaşa girmiştir. Bunun nedenini yazınız. (5 puan)(13 puan)
7.Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nda birçok cephede savaştı.
a) Aşağıdaki cepheleri "taarruz (saldırı)", "savunma" ve "müttefiklere yardım" cephesi olarak sınıflandırınız. (8 puan)
Cepheler: Kafkas, Çanakkale, Galiçya, Kanal
b) Osmanlı Devleti'nin bu kadar çok cephede savaşmasının ülkeye bir olumsuz etkisini açıklayınız. (5 puan)(13 puan)
a) Aşağıdaki cepheleri "taarruz (saldırı)", "savunma" ve "müttefiklere yardım" cephesi olarak sınıflandırınız. (8 puan)
Cepheler: Kafkas, Çanakkale, Galiçya, Kanal
b) Osmanlı Devleti'nin bu kadar çok cephede savaşmasının ülkeye bir olumsuz etkisini açıklayınız. (5 puan)(13 puan)
8.30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesine göre İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit eden bir durum olursa herhangi bir stratejik yeri işgal edebilecekti.
a) Bu maddenin Osmanlı Devleti açısından neden tehlikeli olduğunu açıklayınız. (5 puan)
b) Mondros Ateşkes Antlaşması karşısında İstanbul Hükûmeti'nin ve Mustafa Kemal'in tutumlarını karşılaştırınız. (8 puan)(13 puan)
a) Bu maddenin Osmanlı Devleti açısından neden tehlikeli olduğunu açıklayınız. (5 puan)
b) Mondros Ateşkes Antlaşması karşısında İstanbul Hükûmeti'nin ve Mustafa Kemal'in tutumlarını karşılaştırınız. (8 puan)(13 puan)
oynaogren.tr · MEB ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre hazırlanmış özgün örnek sorulardır; okulunuzun sınavı farklı olabilir.
Cevap anahtarı
1. a) Beklenen anahtar fikirler:
- Osmanlı Devleti'nde farklı milletler birlikte yaşıyordu (çok uluslu yapı).
- Milliyetçilik fikri bu milletleri bağımsızlık için ayaklanmaya yöneltti (ör. Sırp ve Yunan isyanları).
- İsyanlar sonucunda devlet toprak kaybetti; dağılma süreci hızlandı.
b) Beklenen anahtar fikirler: Avrupa'da makineyle seri ve ucuz üretim yapıldı; bu ucuz mallar Osmanlı pazarına girdi. El tezgâhlarına dayalı yerli üretim bu mallarla rekabet edemedi ve geriledi; Osmanlı, Avrupa için ham madde kaynağı ve pazar hâline geldi.
Puanlama: a) 6 puan (çok uluslu yapı 2 puan, isyanlar 2 puan, toprak kaybı/dağılma 2 puan); b) 6 puan (ucuz Avrupa malları 3 puan, yerli üretimin gerilemesi ya da pazar hâline gelme 3 puan).
- Osmanlı Devleti'nde farklı milletler birlikte yaşıyordu (çok uluslu yapı).
- Milliyetçilik fikri bu milletleri bağımsızlık için ayaklanmaya yöneltti (ör. Sırp ve Yunan isyanları).
- İsyanlar sonucunda devlet toprak kaybetti; dağılma süreci hızlandı.
b) Beklenen anahtar fikirler: Avrupa'da makineyle seri ve ucuz üretim yapıldı; bu ucuz mallar Osmanlı pazarına girdi. El tezgâhlarına dayalı yerli üretim bu mallarla rekabet edemedi ve geriledi; Osmanlı, Avrupa için ham madde kaynağı ve pazar hâline geldi.
Puanlama: a) 6 puan (çok uluslu yapı 2 puan, isyanlar 2 puan, toprak kaybı/dağılma 2 puan); b) 6 puan (ucuz Avrupa malları 3 puan, yerli üretimin gerilemesi ya da pazar hâline gelme 3 puan).
2. a)
- Şemsi Efendi Okulu: Selanik
- Manastır'daki okul: Manastır Askerî İdadisi
- Harbiye ve Harp Akademisi: İstanbul
b) Beklenen anahtar fikirler: Selanik'te farklı dil, din ve kültürden insanlar bir arada yaşıyordu; liman şehri olduğu için Avrupa'daki yeni fikirler buraya erken ulaşıyordu. Bu ortam Mustafa Kemal'in farklı kültürleri tanımasını, açık görüşlü olmasını ve yeni fikirlerle erken tanışmasını sağladı.
Puanlama: a) 8 puan (Selanik 2 puan, Manastır Askerî İdadisi 3 puan, İstanbul 3 puan); b) 4 puan.
- Şemsi Efendi Okulu: Selanik
- Manastır'daki okul: Manastır Askerî İdadisi
- Harbiye ve Harp Akademisi: İstanbul
b) Beklenen anahtar fikirler: Selanik'te farklı dil, din ve kültürden insanlar bir arada yaşıyordu; liman şehri olduğu için Avrupa'daki yeni fikirler buraya erken ulaşıyordu. Bu ortam Mustafa Kemal'in farklı kültürleri tanımasını, açık görüşlü olmasını ve yeni fikirlerle erken tanışmasını sağladı.
Puanlama: a) 8 puan (Selanik 2 puan, Manastır Askerî İdadisi 3 puan, İstanbul 3 puan); b) 4 puan.
3. a) Vatan, hürriyet (özgürlük), millet sevgisi (ikisi yeterli).
b) Jean-Jacques Rousseau, Voltaire, Montesquieu (ikisi yeterli).
c) Örnek: Millî egemenlik anlayışı ve Cumhuriyet'in kurulması; vatanın bağımsızlığı için verilen Millî Mücadele; eşitlik ve özgürlük ilkelerinin benimsenmesi.
Puanlama: a) 4 puan (her doğru kavram 2 puan); b) 4 puan (her doğru düşünür 2 puan); c) 4 puan.
b) Jean-Jacques Rousseau, Voltaire, Montesquieu (ikisi yeterli).
c) Örnek: Millî egemenlik anlayışı ve Cumhuriyet'in kurulması; vatanın bağımsızlığı için verilen Millî Mücadele; eşitlik ve özgürlük ilkelerinin benimsenmesi.
Puanlama: a) 4 puan (her doğru kavram 2 puan); b) 4 puan (her doğru düşünür 2 puan); c) 4 puan.
4. a) Trablusgarp: Gönüllü olarak gitti; yerel halkı örgütleyerek İtalyanlara karşı savaştı, Tobruk'ta başarı kazandı. Özellik: vatanseverlik, fedakârlık, teşkilatçılık.
b) Çanakkale: Önce 19. Tümen Komutanı, sonra Anafartalar Grup Komutanı olarak Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'da düşmanın ilerlemesini durdurdu. Özellik: ileri görüşlülük, kararlılık, askerî dehâ, cesaret.
c) Doğu Cephesi: Ruslara karşı Muş ve Bitlis'i geri aldı. Özellik: liderlik, askerî dehâ, kararlılık.
Puanlama: Her şık 4 puan (doğru gelişme 2 puan, uygun kişilik özelliği 2 puan).
b) Çanakkale: Önce 19. Tümen Komutanı, sonra Anafartalar Grup Komutanı olarak Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'da düşmanın ilerlemesini durdurdu. Özellik: ileri görüşlülük, kararlılık, askerî dehâ, cesaret.
c) Doğu Cephesi: Ruslara karşı Muş ve Bitlis'i geri aldı. Özellik: liderlik, askerî dehâ, kararlılık.
Puanlama: Her şık 4 puan (doğru gelişme 2 puan, uygun kişilik özelliği 2 puan).
5. a) Görünürdeki (yakın) nedenidir. Gerekçe: Devletler arasındaki rekabet ve bloklaşma uzun süredir vardı; suikast yalnızca savaşı başlatan kıvılcım oldu.
b) Asıl nedenler (ikisi yeterli):
- Sanayi İnkılabı sonrası ham madde ve pazar arayışı; sömürgecilik yarışı (özellikle Almanya ile İngiltere arasındaki rekabet).
- Milliyetçilik akımı (Avusturya-Macaristan ve Balkanlardaki milletlerin bağımsızlık istekleri).
- Devletlerin İtilaf ve İttifak bloklarına ayrılması, silahlanma yarışı.
- Almanya ile Fransa arasındaki Alsas-Loren sorunu; Rusya'nın sıcak denizlere inme isteği.
Puanlama: a) 5 puan (doğru cevap 2 puan, gerekçe 3 puan); b) 8 puan (her doğru ve açıklanmış neden 4 puan; yalnız adı yazılırsa 2 puan).
b) Asıl nedenler (ikisi yeterli):
- Sanayi İnkılabı sonrası ham madde ve pazar arayışı; sömürgecilik yarışı (özellikle Almanya ile İngiltere arasındaki rekabet).
- Milliyetçilik akımı (Avusturya-Macaristan ve Balkanlardaki milletlerin bağımsızlık istekleri).
- Devletlerin İtilaf ve İttifak bloklarına ayrılması, silahlanma yarışı.
- Almanya ile Fransa arasındaki Alsas-Loren sorunu; Rusya'nın sıcak denizlere inme isteği.
Puanlama: a) 5 puan (doğru cevap 2 puan, gerekçe 3 puan); b) 8 puan (her doğru ve açıklanmış neden 4 puan; yalnız adı yazılırsa 2 puan).
6. a) İtilaf Devletleri: Fransa, Rusya. İttifak Devletleri: Avusturya-Macaristan.
b) İtilaf Devletleri İtalya'ya savaştan sonra toprak verme sözü verdi (Anadolu'nun güneybatısı gibi). İtalya, çıkarlarının İtilaf tarafında daha iyi karşılanacağını düşündüğü için taraf değiştirdi.
Puanlama: a) 8 puan (Fransa 3 puan, Rusya 3 puan, Avusturya-Macaristan 2 puan); b) 5 puan (toprak vaadi ya da çıkar beklentisi).
b) İtilaf Devletleri İtalya'ya savaştan sonra toprak verme sözü verdi (Anadolu'nun güneybatısı gibi). İtalya, çıkarlarının İtilaf tarafında daha iyi karşılanacağını düşündüğü için taraf değiştirdi.
Puanlama: a) 8 puan (Fransa 3 puan, Rusya 3 puan, Avusturya-Macaristan 2 puan); b) 5 puan (toprak vaadi ya da çıkar beklentisi).
7. a) Taarruz: Kafkas Cephesi, Kanal Cephesi. Savunma: Çanakkale Cephesi. Müttefiklere yardım: Galiçya Cephesi.
b) Örnek: Ordu birçok cepheye dağıldığı için güç kaybetti; çok sayıda asker hayatını yitirdi; tarlalar işlenemedi, ekonomi çöktü ve halk yoksullaştı. Bu durum savaşın sonunda yenilgiyi kaçınılmaz hâle getirdi.
Puanlama: a) 8 puan (her doğru cephe 2 puan); b) 5 puan (insan kaybı, ekonomik çöküntü ya da gücün dağılmasından biri doğru açıklanırsa tam puan).
b) Örnek: Ordu birçok cepheye dağıldığı için güç kaybetti; çok sayıda asker hayatını yitirdi; tarlalar işlenemedi, ekonomi çöktü ve halk yoksullaştı. Bu durum savaşın sonunda yenilgiyi kaçınılmaz hâle getirdi.
Puanlama: a) 8 puan (her doğru cephe 2 puan); b) 5 puan (insan kaybı, ekonomik çöküntü ya da gücün dağılmasından biri doğru açıklanırsa tam puan).
8. a) Madde açık ve belirsiz bir ifadeyle yazılmıştı; "güvenliği tehdit eden durum"un ne olduğuna İtilaf Devletleri karar verecekti. Bu nedenle bahane uydurarak Osmanlı topraklarının istedikleri yerini işgal edebileceklerdi. Nitekim antlaşmadan sonra birçok yer işgal edildi.
b) Beklenen anahtar fikirler:
- İstanbul Hükûmeti: Antlaşmayı kabul etti; İtilaf Devletleri ile iyi geçinerek ve onların isteklerine uyarak devleti kurtarabileceğini düşündü; işgallere karşı direniş yapılmasını istemedi.
- Mustafa Kemal: Antlaşmanın Osmanlı Devleti'ni işgale açık hâle getirdiğini düşünerek karşı çıktı; işgallere karşı direnilmesi gerektiğini savundu ve kurtuluşun millî bir mücadeleyle sağlanabileceğine inandı.
Puanlama: a) 5 puan (belirsiz ifade 2 puan, işgallere bahane olması 3 puan); b) 8 puan (her tarafın tutumu 4 puan).
b) Beklenen anahtar fikirler:
- İstanbul Hükûmeti: Antlaşmayı kabul etti; İtilaf Devletleri ile iyi geçinerek ve onların isteklerine uyarak devleti kurtarabileceğini düşündü; işgallere karşı direniş yapılmasını istemedi.
- Mustafa Kemal: Antlaşmanın Osmanlı Devleti'ni işgale açık hâle getirdiğini düşünerek karşı çıktı; işgallere karşı direnilmesi gerektiğini savundu ve kurtuluşun millî bir mücadeleyle sağlanabileceğine inandı.
Puanlama: a) 5 puan (belirsiz ifade 2 puan, işgallere bahane olması 3 puan); b) 8 puan (her tarafın tutumu 4 puan).