📋 11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı 5. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 5 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 5. senaryoda 8 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 8 arasında değişir). Yazılı haftası: 4-15 Ocak 2027. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 5. senaryoda hangi konudan kaç soru?
- 1 soru
- 1 soru
- 1 soru
- 2 soru
- 1 soru
-
2 soru
İskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışması her senaryodaBİY.11.1.9
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
✏️ 5. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir çiçekçi aynı tarlada kesilen özdeş gülleri dört vazoya paylaştırıyor ve güllerin kaç gün taze kaldığını kaydediyor. Buna göre hangi yargıya varılır?
"Sitokinin yalnız elma bulunmayan vazoda etki göstermiştir" diyen öğrenci yalnız II ile IV'ü karşılaştırır; oysa IV (6 gün) ile III (3 gün) karşılaştırılınca sitokininin elma varken de süreyi uzattığı görülür.
İki karşılaştırma yapılır: sitokinin süreyi 5 günden 11 güne çıkarıyor, elma ise süreyi hem sitokininsiz (5 → 3) hem sitokininli (11 → 6) ortamda kısaltıyor. Olgun elmanın yaydığı etilen yaşlanmayı hızlandırır; sitokinin bu etkiyi tamamen değil, kısmen karşılar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Elmadan yayılan gaz sitokininin etkisini kısmen bastırmıştır
"Sitokinin yalnız elma bulunmayan vazoda etki göstermiştir" diyen öğrenci yalnız II ile IV'ü karşılaştırır; oysa IV (6 gün) ile III (3 gün) karşılaştırılınca sitokininin elma varken de süreyi uzattığı görülür.
İki karşılaştırma yapılır: sitokinin süreyi 5 günden 11 güne çıkarıyor, elma ise süreyi hem sitokininsiz (5 → 3) hem sitokininli (11 → 6) ortamda kısaltıyor. Olgun elmanın yaydığı etilen yaşlanmayı hızlandırır; sitokinin bu etkiyi tamamen değil, kısmen karşılar.
2. Yüksek bir dağa hızla çıkan bir kişide kulak zarının iki yanındaki hava basıncı farklılaşıyor. Bu farkı dengeleyerek kulak zarının zarar görmesini önleyen yapı ve bağlantısı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Basınç dengesinin iç kulakta sağlandığı sanılırsa "Östaki borusu; iç kulağı yutağa bağlar" seçilir; oysa iç kulak sıvılı kanallardan oluşur, östaki borusu hava dolu orta kulaktan çıkar.
Doğrusu östaki borusunun orta kulağı yutağa bağlamasıdır; böylece kulak zarının iki yanındaki hava basıncı dengelenir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Östaki borusu; orta kulağı yutağa bağlar
Basınç dengesinin iç kulakta sağlandığı sanılırsa "Östaki borusu; iç kulağı yutağa bağlar" seçilir; oysa iç kulak sıvılı kanallardan oluşur, östaki borusu hava dolu orta kulaktan çıkar.
Doğrusu östaki borusunun orta kulağı yutağa bağlamasıdır; böylece kulak zarının iki yanındaki hava basıncı dengelenir.
3. Üç canlının sinir sistemi şemalarında şu etiketler bulunuyor: X: sinir ağı Y: beyin, sinir kordonu, gangliyon, sinir uzantıları Z: ön beyin, beyincik Bu etiketlere dayanarak hangisi söylenebilir?
Beyin etiketinin yalnız omurgalılarda kullanıldığı sanılırsa "Y'de beyin etiketi bulunduğuna göre Y bir omurgalıdır" seçilir; oysa toprak solucanı şemasında da baştaki beyin, sinir kordonu, gangliyonlar ve sinir uzantıları gösterilir.
Doğrusu sinir kordonunun omurgalılığı göstermemesidir, çünkü omurgasızlarda da gövde boyunca uzanan sinir şeridi (sinir kordonu) bulunur; Y'nin etiketleri toprak solucanı şemasıyla uyumludur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Y'de sinir kordonu bulunması Y'nin omurgalı olduğunu göstermez
Beyin etiketinin yalnız omurgalılarda kullanıldığı sanılırsa "Y'de beyin etiketi bulunduğuna göre Y bir omurgalıdır" seçilir; oysa toprak solucanı şemasında da baştaki beyin, sinir kordonu, gangliyonlar ve sinir uzantıları gösterilir.
Doğrusu sinir kordonunun omurgalılığı göstermemesidir, çünkü omurgasızlarda da gövde boyunca uzanan sinir şeridi (sinir kordonu) bulunur; Y'nin etiketleri toprak solucanı şemasıyla uyumludur.
4. Başından darbe alan bir hastada yutma refleksi kaybolmuş, solunum ve kalp atışı düzensizleşmiştir. Hastanın dengesi ve vücut duruşu normaldir. Buna göre hasar gördüğü düşünülen beyin yapısı için hangisi doğrudur?
Solunum bozukluğu yüzünden yapı ön ve arka beyin arasındaki bölgeye yerleştirilirse "Ön beyin ile arka beyin arasında, ponsun üzerinde yer alır." seçilir; oysa bu konum orta beyne aittir ve yutma refleksi orta beyinden kontrol edilmez.
Doğrusu gri maddenin içte olmasıdır, çünkü yutma refleksi, solunum ve dolaşım birlikte omurilik soğanını gösterir; omurilik soğanının kesitinde gri madde içte, ak madde dıştadır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Enine kesitinde gri madde iç kısımda bulunur.
Solunum bozukluğu yüzünden yapı ön ve arka beyin arasındaki bölgeye yerleştirilirse "Ön beyin ile arka beyin arasında, ponsun üzerinde yer alır." seçilir; oysa bu konum orta beyne aittir ve yutma refleksi orta beyinden kontrol edilmez.
Doğrusu gri maddenin içte olmasıdır, çünkü yutma refleksi, solunum ve dolaşım birlikte omurilik soğanını gösterir; omurilik soğanının kesitinde gri madde içte, ak madde dıştadır.
5. Ak ve gri madde ile ilgili I. Omurilikte gri madde dıştadır. II. Ak maddenin rengi miyelin kılıftan gelir. III. Beyin kabuğu büyük ölçüde ak maddedir. IV. Uç beyinde nöron gövdeleri çoğunlukla dıştadır. yargılarından hangileri doğrudur?
Beyindeki dizilişin omurilikte de aynı olduğu sanılırsa "I ve IV" seçilir; oysa omurilikte gri madde içte, kelebek biçiminde, ak madde dıştadır.
Doğrusu II ve IV'tür, çünkü ak madde miyelinli aksonlardan, gri madde nöron gövdelerinden oluşur; uç beyinde gri madde dışta olduğundan beyin kabuğu gri maddece zengindir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: II ve IV
Beyindeki dizilişin omurilikte de aynı olduğu sanılırsa "I ve IV" seçilir; oysa omurilikte gri madde içte, kelebek biçiminde, ak madde dıştadır.
Doğrusu II ve IV'tür, çünkü ak madde miyelinli aksonlardan, gri madde nöron gövdelerinden oluşur; uç beyinde gri madde dışta olduğundan beyin kabuğu gri maddece zengindir.
6. Eli sıcak bir nesneden refleksle çekilen kişi, ardından elini soğuk suya tutuyor. Elin soğuk suya tutulmasıyla ilgili hangisi doğrudur?
Elin çekilmesiyle aynı yoldan oluştuğu sanılırsa "Omurilikteki ara nöronda oluşan bir refleks tepkisidir" seçilir; oysa ara nöronda oluşan tepki yalnız elin çekilmesini sağlar.
Doğrusu beyne ulaşan uyartıyla oluşmasıdır, çünkü uyartı beyne iletilince elde sıcaklık ve acı hissi oluşur ve beynin devreye girmesiyle eli soğuk suya tutma tepkisi ortaya çıkar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Uyartının beyne ulaşmasıyla ortaya çıkan bir tepkidir
Elin çekilmesiyle aynı yoldan oluştuğu sanılırsa "Omurilikteki ara nöronda oluşan bir refleks tepkisidir" seçilir; oysa ara nöronda oluşan tepki yalnız elin çekilmesini sağlar.
Doğrusu beyne ulaşan uyartıyla oluşmasıdır, çünkü uyartı beyne iletilince elde sıcaklık ve acı hissi oluşur ve beynin devreye girmesiyle eli soğuk suya tutma tepkisi ortaya çıkar.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 7 | Bitkilerdeki tepki mekanizmaları · Duyu reseptörleri ve duyu organları · Hayvanlarda sinir sistemi farklılıkları · İnsan sinir sisteminin yapısı · Refleksler · İskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışması (2) |
| 2. Senaryo | 8 | Bitkilerde yönelme hareketleri · Duyu reseptörleri ve duyu organları · Hayvanlarda sinir sistemi farklılıkları (2) · İnsan sinir sisteminin yapısı · Refleksler · İskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışması (2) |
| 3. Senaryo | 6 | Bitkilerdeki tepki mekanizmaları · Duyu reseptörleri ve duyu organları · Hayvanlarda sinir sistemi farklılıkları · İnsan sinir sisteminin yapısı (2) · İskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışması |
| 4. Senaryo | 7 | Duyu reseptörleri ve duyu organları · Hayvanlarda sinir sistemi farklılıkları · İnsan sinir sisteminin yapısı (2) · Refleksler · İskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışması (2) |
| 5. Senaryo | 8 | Bitkisel hormonların etkileri · Duyu reseptörleri ve duyu organları · Hayvanlarda sinir sistemi farklılıkları · İnsan sinir sisteminin yapısı (2) · Refleksler · İskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışması (2) |
11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›