📋 9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı 2. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 3 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 2. senaryoda 6 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 6 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 2. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları her senaryodaBİY.9.1.1
-
3 soru
Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri her senaryodaBİY.9.1.2
- 2 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu senaryoya göre hazırlanmış, puanlı ve cevap anahtarlı örnek kâğıt var.
✏️ 2. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Kütle çekim kuvvetindeki değişimin insan bedenine etkisini Dünya üzerinde araştırmak isteyen bir ekibin, bu araştırmayı yapabilmek için önce neyi sağlaması gerekir?
"Yüksek enerjili radyasyonu ölçen bir sistem kurmak" diyen öğrenci uzayın zorlayıcı koşullarını tek bir torbaya koyar; radyasyon da araştırılır ama o ayrı bir etkendir, kütle çekimindeki değişimi göstermez.
Kütle çekimindeki değişimin bedene etkisi ancak ağırlıksız ortam koşulları Dünya üzerinde oluşturulunca araştırılabilir; bunun için santrifüj olarak adlandırılan cihazlardan yararlanılır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Ağırlıksız ortam koşullarını Dünya üzerinde oluşturmak
"Yüksek enerjili radyasyonu ölçen bir sistem kurmak" diyen öğrenci uzayın zorlayıcı koşullarını tek bir torbaya koyar; radyasyon da araştırılır ama o ayrı bir etkendir, kütle çekimindeki değişimi göstermez.
Kütle çekimindeki değişimin bedene etkisi ancak ağırlıksız ortam koşulları Dünya üzerinde oluşturulunca araştırılabilir; bunun için santrifüj olarak adlandırılan cihazlardan yararlanılır.
2. Bir öğrencinin hipotezi: "Kafein su pirelerinin kalp atışını hızlandırır." Bu hipoteze dayalı bir tahmin hangisidir?
"Deney sonunda kafeinin kalp atışını hızlandırdığı anlaşılmıştır" diyen öğrenci tahmini çıkarımla karıştırır; o cümle deneyden sonra verilere bakılarak kurulur.
Tahmin, hipotez henüz test edilmeden belirli bir durumda ne görüleceğini söyler: kafeinli sudaki su pireleri normal sudakilerden hızlı kalp atışı gösterecek. Dakikada 310 atış bir ölçümdür, soru cümlesi ise problemdir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kafeinli suya konan su pirelerinin kalbi daha hızlı atacaktır.
"Deney sonunda kafeinin kalp atışını hızlandırdığı anlaşılmıştır" diyen öğrenci tahmini çıkarımla karıştırır; o cümle deneyden sonra verilere bakılarak kurulur.
Tahmin, hipotez henüz test edilmeden belirli bir durumda ne görüleceğini söyler: kafeinli sudaki su pireleri normal sudakilerden hızlı kalp atışı gösterecek. Dakikada 310 atış bir ölçümdür, soru cümlesi ise problemdir.
3. Doğal olayların "nasıl" gerçekleştiği sorusuna cevap veren bilimsel bilgiye ne denir?
"Teori" diyen öğrenci iki kavramın işini karıştırır; teori kanunları açıklar ve "neden" sorusuna cevap vermeye çalışır.
Kanun bir olayın nasıl gerçekleştiğini söyler. Teori ise o olayın neden öyle gerçekleştiğini açıklamaya çalışır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kanun
"Teori" diyen öğrenci iki kavramın işini karıştırır; teori kanunları açıklar ve "neden" sorusuna cevap vermeye çalışır.
Kanun bir olayın nasıl gerçekleştiğini söyler. Teori ise o olayın neden öyle gerçekleştiğini açıklamaya çalışır.
4. İnternette yeni bir sağlık iddiası okuyan bir kişiye bilimin doğasını bilmek ne kazandırır?
"Bilgi değişebildiği için hiçbir iddiaya güvenmemeyi" diyen öğrenci değişebilirliği bilginin değersizliği sanır; oysa bilimsel bilgi kanıta dayanır ve yeni kanıt geldikçe gelişir.
Bilimin doğasını bilen kişi iddiayı ne körü körüne kabul eder ne de bütünüyle reddeder; gözleme, deneye ve kanıta dayanıp dayanmadığına bakar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: İddianın kanıta dayanıp dayanmadığını sorgulamayı
"Bilgi değişebildiği için hiçbir iddiaya güvenmemeyi" diyen öğrenci değişebilirliği bilginin değersizliği sanır; oysa bilimsel bilgi kanıta dayanır ve yeni kanıt geldikçe gelişir.
Bilimin doğasını bilen kişi iddiayı ne körü körüne kabul eder ne de bütünüyle reddeder; gözleme, deneye ve kanıta dayanıp dayanmadığına bakar.
5. Bir salgın sırasında bir ilacın denenme basamaklarının atlanıp ilacın hemen dağıtılması öneriliyor. Bu öneri etik açıdan neden kendiliğinden savunulabilir sayılmaz?
"Salgın sırasında bilimsel yöntem uygulanamaz hâle gelir" diyen öğrenci aciliyetin bilimi durdurduğunu sanır; oysa salgın sırasında da kontrollü deney kurulabilir, zaten basamakların varlık nedeni budur.
Önerinin topluma yararı açıktır, ama ilacı denenmeden alacak kişiler bilinmeyen bir riski üstlenir. Etik değerlendirme toplumsal yararı bu kişilerin hakkıyla birlikte tartar; aciliyet tek başına kararı veremez.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: İlacı denenmeden alacak kişilerin riski de tartılmalıdır
"Salgın sırasında bilimsel yöntem uygulanamaz hâle gelir" diyen öğrenci aciliyetin bilimi durdurduğunu sanır; oysa salgın sırasında da kontrollü deney kurulabilir, zaten basamakların varlık nedeni budur.
Önerinin topluma yararı açıktır, ama ilacı denenmeden alacak kişiler bilinmeyen bir riski üstlenir. Etik değerlendirme toplumsal yararı bu kişilerin hakkıyla birlikte tartar; aciliyet tek başına kararı veremez.
6. Uzun süren bir deneyde çok zaman ve para harcanmış, sonuç olumsuz çıkmıştır. Harcananlar boşa gitmesin diye ölçülen değerler biraz değiştirilip yayımlanmıştır. Bu davranış bilim etiğinin hangi kuralını çiğnemiştir?
"Derlenen her bilgi için kaynak gösterme kuralını" diyen öğrenci her etik ihlalini kaynakla ilişkilendirir; oysa burada başkasından alınmış bir bilgi yok, araştırmacının kendi ölçtüğü değerler var.
Çiğnenen kural verilere dürüstlüktür: ölçülen değer olduğu gibi yazılır. Olumsuz sonuç da bilimsel bir bilgidir ve başkalarının aynı yola boşuna girmesini önler; harcanan emek bir gerekçe olamaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Verileri olduğu gibi raporlama kuralını
"Derlenen her bilgi için kaynak gösterme kuralını" diyen öğrenci her etik ihlalini kaynakla ilişkilendirir; oysa burada başkasından alınmış bir bilgi yok, araştırmacının kendi ölçtüğü değerler var.
Çiğnenen kural verilere dürüstlüktür: ölçülen değer olduğu gibi yazılır. Olumsuz sonuç da bilimsel bir bilgidir ve başkalarının aynı yola boşuna girmesini önler; harcanan emek bir gerekçe olamaz.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 5 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları (2) · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri (3) |
| 2. Senaryo | 6 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri (3) · Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme (2) |
| 3. Senaryo | 5 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri (2) · Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme (2) |
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›