📋 9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı 3. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 3 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 3. senaryoda 5 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 6 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 3. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları her senaryodaBİY.9.1.1
-
2 soru
Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri her senaryodaBİY.9.1.2
- 2 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 2. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 3. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir öğrenci şöyle diyor: "Mendel bezelyelerde bazı özelliklerin belirli kalıplarla yavrulara aktarıldığını gösterdi; böylece kalıtımın DNA'nın çift sarmal yapısıyla sağlandığını da kanıtlamış oldu." Bu yargının nesi yanlıştır?
"Özelliklerin belirli kalıplarla aktarıldığının söylenmesi" diyen öğrenci yanlışı doğru olan ara adımda arar; Mendel'in gösterdiği şey tam olarak budur.
Önce yargı parçalanır: bezelye çalışması ve kalıplar doğrudur. Yanlış olan son halkadır; Mendel 1865'te çalışmıştır, DNA'nın çift sarmal yapısı ise 1953'te Franklin, Watson ve Crick ile belirlenmiştir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Çift sarmalın Mendel tarafından kanıtlandığının söylenmesi
"Özelliklerin belirli kalıplarla aktarıldığının söylenmesi" diyen öğrenci yanlışı doğru olan ara adımda arar; Mendel'in gösterdiği şey tam olarak budur.
Önce yargı parçalanır: bezelye çalışması ve kalıplar doğrudur. Yanlış olan son halkadır; Mendel 1865'te çalışmıştır, DNA'nın çift sarmal yapısı ise 1953'te Franklin, Watson ve Crick ile belirlenmiştir.
2. Doğal olayların "nasıl" gerçekleştiği sorusuna cevap veren bilimsel bilgiye ne denir?
"Teori" diyen öğrenci iki kavramın işini karıştırır; teori kanunları açıklar ve "neden" sorusuna cevap vermeye çalışır.
Kanun bir olayın nasıl gerçekleştiğini söyler. Teori ise o olayın neden öyle gerçekleştiğini açıklamaya çalışır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kanun
"Teori" diyen öğrenci iki kavramın işini karıştırır; teori kanunları açıklar ve "neden" sorusuna cevap vermeye çalışır.
Kanun bir olayın nasıl gerçekleştiğini söyler. Teori ise o olayın neden öyle gerçekleştiğini açıklamaya çalışır.
3. Bir gübre denemesinde bütün saksılara her gün eşit miktarda su veriliyor; saksıların bir bölümüne ise hiç gübre verilmiyor. Bu iki durum için hangisi doğrudur?
"İkisi de kontrol edilen değişkendir" diyen öğrenci iki adda da geçen "kontrol" sözcüğüne takılır; oysa gübresiz saksılar bir koşul değil, saksılardan oluşan bir gruptur.
Bütün saksılarda aynı tutulan su bir koşuldur, yani kontrol edilen değişkendir. Gübrenin hiç verilmediği saksılar ise karşılaştırma için ayrılan kontrol grubudur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Eşit su kontrol edilen değişken, gübresiz saksılar kontrol grubudur
"İkisi de kontrol edilen değişkendir" diyen öğrenci iki adda da geçen "kontrol" sözcüğüne takılır; oysa gübresiz saksılar bir koşul değil, saksılardan oluşan bir gruptur.
Bütün saksılarda aynı tutulan su bir koşuldur, yani kontrol edilen değişkendir. Gübrenin hiç verilmediği saksılar ise karşılaştırma için ayrılan kontrol grubudur.
4. Bilimsel bir araştırmada toplanan anket verilerinde aranan iki temel özellik hangisidir?
"Çokluk ve çeşitlilik" diyen öğrenci katılımcı sayısına bakar; kalabalık ama güvenilmez bir anket, araştırmayı yanlış sonuca götürür.
Anket verilerinde aranan şey verinin gerçeği yansıtması ve tekrar edildiğinde aynı sonucu vermesidir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Doğruluk ve güvenilirlik
"Çokluk ve çeşitlilik" diyen öğrenci katılımcı sayısına bakar; kalabalık ama güvenilmez bir anket, araştırmayı yanlış sonuca götürür.
Anket verilerinde aranan şey verinin gerçeği yansıtması ve tekrar edildiğinde aynı sonucu vermesidir.
5. Bir ekip, aynı deneyin üç tekrarından ikisinde beklediği sonucu almış, üçüncüsünü rapora hiç yazmamıştır. Bu davranışın etik ihlali sayılmasının nedeni nedir?
"Deney tekrar sayısının üçten ikiye düşürülmesi" diyen öğrenci sorunu sayıda arar; ekip isteseydi baştan iki tekrar yapabilirdi ve bu ihlal olmazdı.
İhlali doğuran şey, yapılmış bir ölçümün sonucu beğenilmediği için görünmez kılınmasıdır. Gizlemek de değiştirmek kadar ağır bir ihlaldir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Sonucu desteklemeyen verinin rapordan çıkarılması
"Deney tekrar sayısının üçten ikiye düşürülmesi" diyen öğrenci sorunu sayıda arar; ekip isteseydi baştan iki tekrar yapabilirdi ve bu ihlal olmazdı.
İhlali doğuran şey, yapılmış bir ölçümün sonucu beğenilmediği için görünmez kılınmasıdır. Gizlemek de değiştirmek kadar ağır bir ihlaldir.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 5 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları (2) · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri (3) |
| 2. Senaryo | 6 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri (3) · Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme (2) |
| 3. Senaryo | 5 | Biyolojideki dönüm noktalarının insan hayatına katkıları · Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri (2) · Canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleme (2) |
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›