📝 8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı

🧾 Örnek yazılı kâğıdı (cevap anahtarlı)

MEB konu-soru dağılım tablosundaki 5. senaryoya göre (9 soru). 9 açık uçlu soru, toplam 100 puan. Önce kâğıda kendin cevapla, sonra her sorunun altındaki cevabı aç.

1. Anlama: metinle ilgili soru sorma10 puan
   Aşağıdaki metni okuyunuz ve 1, 2 ve 3. soruları bu metne göre cevaplayınız.
   
   Fazladan Verilen Para
   
   (I) Mahallenin köşesindeki manav dükkânı, sabahın erken saatlerinde rengârenk bir tabloya dönüşürdü. Kasalardaki kıpkırmızı domatesler parlıyor, sarı ayvalar tatlı bir koku yayıyor, yeşil biberler ıslak yaprakların arasında ışıldıyordu.
   
   (II) Kerem, annesinin verdiği listeyle dükkâna girdi. Domates ve elma aldıktan sonra Rıza Amca'ya yüz liralık bir banknot uzattı. Rıza Amca kalabalıkta acele ederken para üstünü fazla verdi. Kerem eve doğru yürürken avucundaki paraları saydı ve fazlalığı fark etti. Bir an durakladı; bu parayla çoktandır istediği kitabı alabilirdi. Sonra arkasını dönüp hızlı adımlarla dükkâna geri yürüdü. "Rıza Amca, bana fazla para vermişsiniz." dedi. Yaşlı manav, gözlüklerinin üstünden ona uzun uzun baktı ve gülümsedi. Ertesi sabah Kerem dükkânın önünden geçerken Rıza Amca onu çağırdı ve eline bir poşet taze kayısı tutuşturdu: "Dürüst insanın yüzü hep güler evladım."
   
   Cevabı metinde bulunan, birbirinden farklı beş soru yazınız. Sorularınızda "kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden" sorularından en az dördünü kullanınız. (10 puan)
   Cevabı göster

   Örnek sorular:
   1. Kerem alışverişe nereye gitti? (Mahallenin köşesindeki manav dükkânına.)
   2. Kerem dükkândan neler aldı? (Domates ve elma.)
   3. Rıza Amca para üstünü neden fazla verdi? (Kalabalıkta acele ettiği için.)
   4. Kerem fazlalığı ne zaman fark etti? (Eve doğru yürürken paraları sayınca.)
   5. Rıza Amca, ertesi sabah Kerem'e ne verdi? (Bir poşet taze kayısı.)
   
   Puanlama: Cevabı metinde bulunan, anlamlı ve doğru kurulmuş her soru 2 puan (5 × 2 = 10 puan). Cevabı metinde olmayan soruya ya da aynı bilgiyi tekrar soran soruya puan verilmez; soru işareti unutulmuşsa her soru için 0,5 puan düşülür.
2. Anlama: çıkarım yapma10 puan
   Yukarıdaki metne göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
   
   a) Kerem'in fazla parayı fark edince "bir an duraklaması" ve "çoktandır istediği kitabı" düşünmesi, onun iç dünyası hakkında ne gösterir? (5 puan)
   b) Rıza Amca'nın ertesi sabah Kerem'e kayısı vermesinden ve "Dürüst insanın yüzü hep güler." demesinden hangi sonuçları çıkarabilirsiniz? (5 puan)
   Cevabı göster

   a) Kerem'in bir an için parayı kendisine saklama isteği duyduğunu, yani içinde küçük bir ikilem (çatışma) yaşadığını gösterir. Buna rağmen doğru olanı seçmesi, dürüstlüğün onun için istekten daha önemli olduğunu ortaya koyar.
   b) Beklenen çıkarımlar:
   - Rıza Amca, Kerem'in dürüstlüğünü takdir etmiş ve onu ödüllendirmek istemiştir.
   - Dürüst davranışlar insanlar arasında güven ve sevgi oluşturur.
   - Dürüst insan, vicdanı rahat olduğu için mutlu olur; iyiliğin karşılığı bir gün alınır.
   
   Puanlama: a) 5 puan (ikilemi/kararsızlığı fark etmek 3 puan, doğruyu seçmesini yorumlamak 2 puan); b) 5 puan (takdir/ödül fikri 3 puan, dürüstlüğün kazandırdıklarına dair genel yargı 2 puan).
3. Anlama: anlatım biçimlerini belirleme12 puan
   Yukarıdaki metinde (I) ve (II) ile gösterilen bölümlerde ağır basan anlatım biçimini yazınız. Her biri için cevabınızı metinden iki gerekçeyle destekleyiniz.
   
   a) (I) numaralı bölüm (6 puan)
   b) (II) numaralı bölüm (6 puan)
   Cevabı göster

   a) Betimleme. Gerekçeler:
   - Manav dükkânı, okuyucunun gözünde canlanacak biçimde, renk ve koku ayrıntılarıyla anlatılmıştır ("kıpkırmızı domatesler", "sarı ayvalar tatlı bir koku yayıyor").
   - Bölümde bir olay gelişmez; bir yerin görünümü sıfatlarla ve duyulara seslenen ayrıntılarla resmedilir.
   b) Öyküleme. Gerekçeler:
   - Olaylar zaman sırasına göre anlatılmıştır: Kerem dükkâna girer, alışveriş yapar, parayı fark eder, geri döner, ertesi sabah kayısı alır.
   - Bölümde kişiler, hareket ve olay örgüsü vardır; "girdi, uzattı, fark etti, yürüdü" gibi hareket bildiren fiiller ağır basar.
   
   Puanlama: Her bölüm 6 puan (anlatım biçiminin adı 2 puan, her gerekçe 2 puan).
4. Anlama: metin türlerini ayırt etme12 puan
   Aşağıdaki metin parçalarının hangi metin türüne ait olduğunu yazınız ve her biri için bir gerekçe belirtiniz.
   
   Metin 1: 12 Ekim 2026 Pazartesi
   Bugün okulda hiç beklemediğim bir şey oldu. Matematik öğretmenimiz, sınıfın önünde kâğıdımı herkese örnek olarak gösterdi. Eve gelince bunu hemen anneme anlattım. Yarın da kütüphaneye gidip yeni bir kitap almayı düşünüyorum.
   
   Metin 2: Mehmet Âkif Ersoy, 1873'te İstanbul'da doğdu. Baytar (veteriner) olarak yetişti. Millî Mücadele yıllarında halkı bağımsızlık için coşturan konuşmalar yaptı ve İstiklâl Marşı'nı yazdı. Marş, 12 Mart 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edildi. Şiirlerini Safahat adlı eserinde topladı. 1936'da İstanbul'da hayatını kaybetti.
   
   Metin 3: Sabah erkenden Safranbolu'ya vardık. Taş döşeli dar sokaklarda yürürken iki katlı, beyaz badanalı ahşap konakların arasında kendimizi eski bir zamanın içinde hissettik. Çarşıdaki bakırcıların çekiç sesleri sokaklarda yankılanıyordu. Öğleden sonra bir konağın bahçesinde yöreye özgü lokumların tadına baktık.
   
   (12 puan)
   Cevabı göster

   Metin 1: Günlük. Gerekçe: Tarih atılarak yazılmış; yazar, o gün yaşadığı olayları ve duygularını birinci ağızdan, kendisi için kaydediyor.
   Metin 2: Biyografi (yaşam öyküsü). Gerekçe: Gerçek bir kişinin (Mehmet Âkif Ersoy'un) hayatı, başka biri tarafından üçüncü kişi ağzıyla, doğumundan ölümüne tarih sırasıyla anlatılıyor.
   Metin 3: Gezi yazısı. Gerekçe: Yazar gezip gördüğü bir yeri (Safranbolu'yu), oranın yapılarını, çarşısını ve yöresel özelliklerini gözlemlerine dayanarak anlatıyor.
   
   Puanlama: Her metin 4 puan (tür adı 2 puan, gerekçe 2 puan). Metin 1 için "anı" yazana 1 puan verilir (anı geçmişte yaşananları sonradan anlatır, tarih atılarak günü gününe yazılmaz).
5. Anlama: düşünceyi geliştirme yollarını belirleme10 puan
   Aşağıdaki paragrafı okuyunuz.
   
   (1) Bilim, gözlem ve deneye dayanarak doğru bilgiye ulaşma çabasıdır. (2) Atatürk de bilimin önemini "Dünyada her şey için, medeniyet için, hayat için, muvaffakiyet için en hakiki mürşit ilimdir, fendir." sözüyle vurgulamıştır. (3) Örneğin aşılar sayesinde çiçek hastalığı gibi ölümcül bir hastalık dünya üzerinden silinmiştir. (4) Geçmişte insanlar bir mektubun cevabını haftalarca beklerken bugün birkaç saniyede mesaj gönderebiliyor.
   
   a) Numaralandırılmış cümlelerde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını yazınız. (8 puan)
   b) (2) numaralı cümlede kullanılan yol, paragrafa nasıl bir katkı sağlamıştır? (2 puan)
   Cevabı göster

   a) (1) Tanımlama ("Bilim nedir?" sorusuna cevap veriliyor.)
   (2) Tanık gösterme (alıntı yapma): Düşünceyi desteklemek için Atatürk'ün sözüne başvuruluyor.
   (3) Örneklendirme: Bilimin yararı, aşılar ve çiçek hastalığının yok edilmesi örneğiyle somutlaştırılıyor.
   (4) Karşılaştırma: Geçmişteki ve bugünkü haberleşme hızı karşılaştırılıyor.
   b) Düşünceyi, sözü değerli ve güvenilir kabul edilen bir kişinin görüşüyle destekleyerek daha inandırıcı hâle getirmiştir.
   
   Puanlama: a) 8 puan (her doğru yol 2 puan); b) 2 puan (inandırıcılık/güvenilirlik vurgusu).
6. Söz varlığı: söz sanatlarını tespit etme12 puan
   Aşağıdaki cümlelerde kullanılan söz sanatlarını yazınız ve kısaca açıklayınız. (Benzetme, kişileştirme, konuşturma, abartma)
   
   a) Kar taneleri pamuk gibi yumuşacık düşüyordu. (3 puan)
   b) Bulutlar, bu sabah kasabanın üzerinde ağlamaya başladı. (3 puan)
   c) Bu ağır yükü taşırken belim bin yerinden kırıldı. (3 puan)
   d) Kalem, silgiye dönüp "Hatalarımı sen olmasan kim düzeltirdi?" dedi. (3 puan)
   Cevabı göster

   a) Benzetme (teşbih): Kar taneleri, yumuşaklık yönünden pamuğa benzetilmiştir.
   b) Kişileştirme (teşhis): Bulutlara insana özgü "ağlamak" eylemi yüklenmiştir.
   c) Abartma (mübalağa): Yorgunluk, belin "bin yerinden kırılması" denilerek olduğundan çok büyük gösterilmiştir.
   d) Konuşturma (intak): İnsan dışındaki bir varlık olan kalem konuşturulmuştur. (Konuşturmada kişileştirme de bulunur; "konuşturma" cevabı beklenir.)
   
   Puanlama: Her cümle 3 puan (sanatın adı 2 puan, açıklama 1 puan). d) maddesinde yalnız "kişileştirme" yazana 1 puan.
7. Söz varlığı: fiilimsilerin cümledeki işlevleri12 puan
   Aşağıdaki cümlelerin her birinde bir fiilimsi vardır. Fiilimsiyi bulunuz, türünü (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ve cümledeki işlevini yazınız.
   
   a) Kitap okumak, insanın hayal dünyasını zenginleştirir. (3 puan)
   b) Yardıma koşan çocuklar alkışlandı. (3 puan)
   c) Dedem, bahçeye çıkınca derin bir nefes aldı. (3 puan)
   d) Öğretmenimizin gelişi hepimizi sevindirdi. (3 puan)
   Cevabı göster

   a) okumak: isim-fiil (-mak); "kitap okumak" sözü cümlede isim görevinde kullanılmış, cümlenin öznesidir.
   b) koşan: sıfat-fiil (-an); "çocuklar" ismini nitelemektedir.
   c) çıkınca: zarf-fiil (-ınca); "nefes aldı" eyleminin zamanını bildirmektedir.
   d) gelişi: isim-fiil (-iş); "öğretmenimizin gelişi" sözü cümlede isim görevinde kullanılmış, cümlenin öznesidir.
   
   Puanlama: Her cümle 3 puan (fiilimsiyi bulmak 1 puan, türü 1 puan, işlevi 1 puan).
8. Yazma: yazılarında anlatım biçimlerini kullanma (betimleme)10 puan
   Okulunuzun bahçesini ya da sık gittiğiniz bir yeri (pazar yeri, park, kütüphane vb.) betimleyen beş-altı cümlelik bir paragraf yazınız. Paragrafınızda en az üç farklı duyuya (görme, işitme, koklama, tatma, dokunma) seslenen ayrıntılar kullanınız. (10 puan)
   Cevabı göster

   Örnek paragraf:
   Cumartesi sabahları mahallemizin pazar yeri, rengârenk bir kumaş gibi serilir. Tezgâhlarda kıpkırmızı domatesler, mor patlıcanlar ve parlak yeşil salatalıklar yan yana dizilir. Satıcıların "Taze bunlar, taze!" diye yükselen sesleri, kalabalığın uğultusuna karışır. Köşedeki baharatçının önünden geçerken burnuma keskin bir kimyon kokusu gelir. Avucuma aldığım ılık simidin susamları parmaklarıma yapışır. Bu canlı tablo, bana her hafta yeniden şenliğe gelmişim gibi bir duygu verir.
   
   Puanlama (rubrik):
   - Betimleme özelliği: 4 puan (yer, okuyucunun gözünde canlanacak biçimde anlatılmış; sıfatlar ve ayrıntılar kullanılmış; olay anlatımı ağır basmıyor).
   - Duyulara seslenme: 3 puan (her farklı duyuya ait uygun ayrıntı 1 puan, en çok 3 puan).
   - Düzen ve anlatım: 1 puan (beş-altı cümle, ayrıntılar belli bir düzenle sıralanmış).
   - Yazım ve noktalama: 2 puan (her 2 hata için 1 puan düşülür).
9. Yazma: cümlenin ögelerini ayırt etme12 puan
   Aşağıdaki cümlelerin ögelerini (özne, yüklem, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci) bulup yazınız.
   
   a) Dedem, bahçedeki ağaçları her sabah sular. (4 puan)
   b) Ayşe, kardeşine yeni bir kitap aldı. (4 puan)
   c) Çocuklar okulun önünde öğretmenlerini bekliyordu. (4 puan)
   Cevabı göster

   a) Dedem: özne / bahçedeki ağaçları: belirtili nesne / her sabah: zarf tümleci / sular: yüklem
   b) Ayşe: özne / kardeşine: dolaylı tümleç / yeni bir kitap: belirtisiz nesne / aldı: yüklem
   c) Çocuklar: özne / okulun önünde: dolaylı tümleç / öğretmenlerini: belirtili nesne / bekliyordu: yüklem
   
   Puanlama: Doğru bulunan her öge 1 puan (12 öge × 1 = 12 puan). Nesnenin belirtili/belirtisiz olduğu yazılmasa da puan verilir; öge sınırı yanlış belirlenirse (ör. "bahçedeki" ile "ağaçları" ayrı ögeler sayılırsa) o öge için puan verilmez.

📚 Bu döneme kadar işlenen temalar

🗂️ 8. sınıf 1. dönem 1. yazılı: diğer dersler