📝 8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı

🧾 Örnek yazılı kâğıdı (cevap anahtarlı)

MEB konu-soru dağılım tablosundaki 4. senaryoya göre (10 soru). 10 açık uçlu soru, toplam 100 puan. Önce kâğıda kendin cevapla, sonra her sorunun altındaki cevabı aç.

1. Anlama: hikâye unsurlarını belirleme10 puan
   Aşağıdaki metni okuyunuz ve 1-5. soruları bu metne göre cevaplayınız.
   
   Bilim Fuarı
   
   Bilim fuarına iki gün kalmıştı. Elif ile Can, okulun laboratuvarında güneş enerjisiyle çalışan küçük bir sulama düzeneği hazırlıyordu. Plan basitti: Güneş paneli küçük bir pompayı çalıştıracak, pompa da saksılardaki bitkilere su taşıyacaktı. Ancak deneme sırasında pompa bir türlü çalışmadı. Can, umutsuzca sandalyeye çöktü: "Fuar kapıda, her şey suya düştü." dedi. Elif ise pes etmedi. Kabloları tek tek kontrol etti ve panelin pompaya yetecek kadar elektrik üretmediğini fark etti. İki arkadaş, fen bilimleri öğretmenleri Murat Bey'e danıştı. Murat Bey gülümseyerek "Bilimde hata, doğruya giden yolun bir parçasıdır." dedi ve onlara ikinci bir panel eklemeyi önerdi. Elif ile Can o akşam geç saatlere kadar çalıştı. Fuar günü düzenek kusursuz işledi; ziyaretçiler saksılara damla damla akan suyu hayranlıkla izledi. Can, Elif'e dönüp "Sabreden derviş muradına ermiş." dedi.
   
   Metindeki hikâye unsurlarını yazınız.
   
   a) Olay örgüsü: Kahramanların karşılaştığı sorunu ve bu sorunun nasıl çözüldüğünü yazınız. (4 puan)
   b) Kişiler (2 puan)
   c) Yer (2 puan)
   d) Zaman (2 puan)
   Cevabı göster

   a) Sorun: Bilim fuarına iki gün kala, güneş enerjili sulama düzeneğindeki pompa çalışmaz; çünkü panel yeterli elektrik üretmemektedir. Çözüm: Elif sorunun kaynağını bulur, Murat Bey'in önerisiyle ikinci bir panel eklenir ve fuar günü düzenek kusursuz çalışır.
   b) Kişiler: Elif, Can, Murat Bey (fen bilimleri öğretmeni), ziyaretçiler.
   c) Yer: Okulun laboratuvarı ve fuar alanı.
   d) Zaman: Bilim fuarından iki gün önce, o akşam (geç saatler) ve fuar günü.
   
   Puanlama: a) 4 puan (sorun 2 puan, çözüm 2 puan); b) 2 puan (Elif, Can ve Murat Bey'in üçünü yazan 2 puan, ikisini yazan 1 puan); c) 2 puan (laboratuvar 1 puan, fuar alanı 1 puan); d) 2 puan.
2. Söz varlığı: bağlamdan hareketle kelimenin anlamını tahmin etme10 puan
   Yukarıdaki metinde geçen aşağıdaki sözcüklerin anlamını, cümlenin gelişinden hareketle tahmin ederek yazınız. Tahmininizi destekleyen ipucunu belirtiniz.
   
   a) "... güneş enerjisiyle çalışan küçük bir sulama düzeneği hazırlıyordu." (5 puan)
   b) "Fuar günü düzenek kusursuz işledi ..." (5 puan)
   Cevabı göster

   a) Düzenek: belli bir işi yapmak için parçaların bir araya getirilmesiyle kurulan sistem, mekanizma. İpucu: Güneş paneli, pompa ve saksılardan oluşan, bitkileri sulamaya yarayan bir yapıdan söz ediliyor.
   b) Kusursuz: hiçbir hatası, eksiği olmayan; tam ve doğru. İpucu: Daha önce çalışmayan düzenek bu kez sorunsuz çalışmış, ziyaretçiler hayranlıkla izlemiştir.
   
   Puanlama: Her madde 5 puan (doğru anlam 3 puan, ipucu 2 puan).
3. Söz varlığı: deyim ve atasözlerinin metne katkısını belirleme10 puan
   Yukarıdaki metne göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
   
   a) Can'ın söylediği "Fuar kapıda, her şey suya düştü." cümlesindeki "suya düşmek" deyiminin anlamını yazınız. Bu deyimin, Can'ın o andaki duygusunu yansıtmaya nasıl bir katkı sağladığını açıklayınız. (5 puan)
   b) Metnin sonundaki "Sabreden derviş muradına ermiş." atasözünün anlamını yazınız. Bu atasözünün hikâyenin sonuyla ilişkisini açıklayınız. (5 puan)
   Cevabı göster

   a) Suya düşmek: bir iş ya da plan gerçekleşmeden boşa çıkmak. Katkısı: Can'ın umutsuzluğunu ve hayal kırıklığını kısa ve etkili biçimde, uzun açıklamaya gerek kalmadan anlatır; anlatıma canlılık katar.
   b) Anlam: Sabırla, sebat ederek çalışan kişi sonunda isteğine kavuşur. İlişki: Elif ile Can pes etmeden sorunu araştırıp geç saatlere kadar çalışmış ve fuar günü düzenekleri başarıyla çalışmıştır; atasözü hikâyenin iletisini özetler.
   
   Puanlama: a) 5 puan (deyimin anlamı 2 puan, katkısı 3 puan); b) 5 puan (atasözünün anlamı 2 puan, hikâyeyle ilişkisi 3 puan).
4. Anlama: çıkarım yapma10 puan
   Yukarıdaki metne göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
   
   a) Murat Bey'in "Bilimde hata, doğruya giden yolun bir parçasıdır." sözünden, onun bilime ve öğrencilerine yaklaşımı hakkında ne çıkarılabilir? (5 puan)
   b) Elif ile Can'ın sorun karşısındaki tutumlarını karşılaştırarak iki kahramanın kişilik özellikleri hakkında bir çıkarım yapınız. (5 puan)
   Cevabı göster

   a) Beklenen fikirler: Murat Bey, hatayı bir başarısızlık olarak değil, öğrenmenin doğal bir aşaması olarak görür. Öğrencilerini suçlamak yerine onları cesaretlendirir ve çözüme yönlendirir; deneme-yanılma ile öğrenmeyi destekleyen bir öğretmendir.
   b) Can, sorun karşısında çabuk umutsuzluğa kapılan, karamsar bir tutum sergilemiştir ("umutsuzca sandalyeye çöktü"). Elif ise sabırlı, soğukkanlı ve çözüm odaklıdır; pes etmeden kabloları tek tek kontrol edip sorunun kaynağını bulmuştur.
   
   Puanlama: a) 5 puan (hataya bakışı 3 puan, öğrencilere yaklaşımı 2 puan); b) 5 puan (Can'ın tutumu 2 puan, Elif'in tutumu 2 puan, metinden kanıt 1 puan).
5. Anlama: metindeki sorunlara farklı çözümler üretme10 puan
   Fuar günü hava kapalı ve bulutlu olsaydı Elif ile Can'ın güneş enerjili sulama düzeneği bundan nasıl etkilenirdi? Bu soruna iki farklı çözüm önerisi yazınız.
   
   a) Bulutlu havanın düzeneğe etkisi (4 puan)
   b) İki çözüm önerisi (6 puan)
   Cevabı göster

   a) Güneş paneline ulaşan ışık azalacağı için panel daha az elektrik üretirdi; pompa yavaş çalışır ya da hiç çalışmazdı, bitkilere su taşınamazdı.
   b) Kabul edilecek çözümler (ikisi yeterli):
   - Güneşli saatlerde üretilen elektriği şarj edilebilir bir pilde (akü) depolamak ve bulutlu havada bu pili kullanmak.
   - Yedek olarak pille çalışan bir güç kaynağı bulundurmak.
   - Düzeneği pencere kenarı gibi en çok ışık alan yere yerleştirmek ya da panel sayısını artırmak.
   - Ziyaretçilere sunum yaparken düzeneğin önceden güneşli havada çekilmiş bir videosunu da hazırlamak.
   
   Puanlama: a) 4 puan (ışığın azalması 2 puan, pompanın çalışmaması/yavaşlaması 2 puan); b) 6 puan (uygulanabilir ve soruna uygun her çözüm 3 puan; birbirinin tekrarı olan çözümler tek çözüm sayılır).
6. Anlama: anlatım biçimlerini belirleme9 puan
   Aşağıdaki metin parçalarında ağır basan anlatım biçimini (açıklama, betimleme, öyküleme) yazınız ve birer gerekçe belirtiniz.
   
   I. Güneş panelleri, güneş ışığını doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren düzeneklerdir. Panellerdeki hücreler genellikle silisyumdan yapılır.
   
   II. Laboratuvarın penceresinden süzülen ışık, beyaz masaların üstünde altın sarısı lekeler bırakıyordu. Rafta dizili cam şişeler, bu ışıkta küçük birer mücevher gibi parlıyordu.
   
   III. Elif sabah erkenden okula geldi. Laboratuvarın kapısını açıp içeri girdi, düzeneği bir kez daha çalıştırdı ve sonucu defterine yazdı.
   
   (9 puan)
   Cevabı göster

   I. Açıklama (açıklayıcı anlatım). Gerekçe: Okuyucuyu bilgilendirmek amaçlanmış; güneş panelinin ne olduğu ve neyden yapıldığı nesnel bilgilerle anlatılmıştır.
   II. Betimleme. Gerekçe: Laboratuvarın görünümü, ışık ve renk ayrıntılarıyla okuyucunun gözünde canlanacak biçimde resmedilmiştir ("altın sarısı lekeler", "mücevher gibi parlıyordu").
   III. Öyküleme. Gerekçe: Elif'in yaptığı işler zaman sırasına göre, hareket bildiren fiillerle ("geldi, girdi, çalıştırdı, yazdı") anlatılmıştır.
   
   Puanlama: Her parça 3 puan (anlatım biçiminin adı 2 puan, gerekçe 1 puan).
7. Söz varlığı: fiilimsilerin cümledeki işlevleri10 puan
   Aşağıdaki cümlelerin her birinde bir fiilimsi vardır. Fiilimsiyi bulunuz; türünü ve cümleye kattığı anlamı (işlevini) yazınız.
   
   a) Deney yapmak Elif'i çok mutlu eder. (2 puan)
   b) Fuara gelen ziyaretçiler düzeneği inceledi. (2 puan)
   c) Can, ışık yanınca sevinçle bağırdı. (2 puan)
   d) Öğretmen bize gülümseyerek baktı. (2 puan)
   e) Yazılan raporlar panoya asıldı. (2 puan)
   Cevabı göster

   a) yapmak: isim-fiil; "deney yapmak" sözü isim gibi kullanılmış, cümlenin öznesidir.
   b) gelen: sıfat-fiil; "ziyaretçiler" ismini nitelemektedir.
   c) yanınca: zarf-fiil; "bağırdı" eyleminin zamanını bildirmektedir.
   d) gülümseyerek: zarf-fiil; "baktı" eyleminin nasıl yapıldığını (durumunu) bildirmektedir.
   e) yazılan: sıfat-fiil; "raporlar" ismini nitelemektedir.
   
   Puanlama: Her cümle 2 puan (fiilimsiyi bulmak 1 puan, türü ve işlevini doğru yazmak 1 puan).
8. Yazma: bir işi işlem basamaklarına göre yazma11 puan
   Evde bir sebze fidesini (örneğin domates fidesini) saksıya dikme işini, işlem basamaklarına göre yazınız.
   - En az beş basamak yazınız.
   - Basamakları doğru sırayla veriniz.
   - "önce, ardından, daha sonra, son olarak" gibi sıralama ifadelerini kullanınız.
   
   (11 puan)
   Cevabı göster

   Örnek cevap:
   Önce dibinde su deliği olan uygun büyüklükte bir saksı seçilir. Ardından saksının dibine birkaç parça küçük taş konur, üzerine saksının üçte ikisi dolacak kadar toprak doldurulur. Daha sonra fide, kökleri zarar görmeden eski kabından dikkatlice çıkarılır. Toprağın ortasında açılan çukura fide yerleştirilir ve etrafı toprakla doldurularak hafifçe bastırılır. Sonra fide, toprak iyice nemlenene kadar bol suyla sulanır. Son olarak saksı, güneş alan bir pencere kenarına konur ve toprak kurudukça sulanır.
   
   Puanlama (rubrik):
   - Basamakların doğruluğu ve yeterliliği: 4 puan (en az beş uygun basamak; eksik her basamak için 1 puan düşülür).
   - Sıralama: 2 puan (basamaklar mantıklı ve uygulanabilir sırada).
   - Sıralama ifadeleri: 2 puan (en az üç farklı sıralama ifadesi doğru kullanılmış).
   - Açıklık: 1 puan (okuyan kişinin işi uygulayabileceği açıklıkta anlatım).
   - Yazım ve noktalama: 2 puan (her 2 hata için 1 puan düşülür).
9. Yazma: cümlenin ögelerini ayırt etme10 puan
   Aşağıdaki cümlelerin ögelerini (özne, yüklem, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci) bulup yazınız.
   
   a) Elif, kabloları dikkatlice kontrol etti. (4 puan)
   b) Can, dün akşam laboratuvarda panelleri yeniden bağladı. (6 puan)
   Cevabı göster

   a) Elif: özne / kabloları: belirtili nesne / dikkatlice: zarf tümleci / kontrol etti: yüklem
   b) Can: özne / dün akşam: zarf tümleci / laboratuvarda: dolaylı tümleç / panelleri: belirtili nesne / yeniden: zarf tümleci / bağladı: yüklem
   
   Puanlama: Doğru bulunan her öge 1 puan (10 öge × 1 = 10 puan). "kontrol etti" yüklemi "kontrol" ve "etti" diye ayrılırsa yüklem için puan verilmez.
10. Yazma: cümle türlerini tanıma10 puan
    Aşağıdaki cümleleri yükleminin türüne (isim cümlesi / fiil cümlesi) ve yükleminin yerine (kurallı / devrik) göre inceleyerek tabloyu doldurunuz.
    
    1. Elif çok azimli bir öğrenciydi.
    2. Düzeneği fuar günü herkes beğendi.
    3. Çok yorulmuştuk o akşam.
    4. Bilim, insanlığın en güçlü ışığıdır.
    5. Güzeldi fuarın son günü.
    
    (10 puan)
    
    Cevabı göster

    1. İsim cümlesi, kurallı cümle (yüklem "öğrenciydi" isim soylu ve sonda).
    2. Fiil cümlesi, kurallı cümle (yüklem "beğendi" çekimli fiil ve sonda).
    3. Fiil cümlesi, devrik cümle (yüklem "yorulmuştuk" çekimli fiil, sonda değil).
    4. İsim cümlesi, kurallı cümle (yüklem "ışığıdır" isim soylu ve sonda).
    5. İsim cümlesi, devrik cümle (yüklem "güzeldi" isim soylu, cümlenin başında).
    
    Puanlama: Her doğru hücre 1 puan (10 × 1 = 10 puan).

📚 Bu döneme kadar işlenen temalar

🗂️ 8. sınıf 1. dönem 2. yazılı: diğer dersler