📋 10. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı 1. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 3 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 1. senaryoda 5 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 6 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 1. senaryoda hangi konudan kaç soru?
- 2 soru
- 1 soru
- 2 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 3. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 1. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. ADP'ye enerji ve inorganik fosfat eklenerek ATP sentezlenirken açığa çıkan molekül hangisidir?
"İnorganik fosfat" diyen öğrenci tepkimenin yönünü ters okur; inorganik fosfat ATP sentezinde açığa çıkmaz, ADP'ye eklenerek kullanılır.
Doğrusu: fosforilasyonda ADP + Pi + enerji → ATP + H₂O; yani ATP ile birlikte su açığa çıkar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Su
"İnorganik fosfat" diyen öğrenci tepkimenin yönünü ters okur; inorganik fosfat ATP sentezinde açığa çıkmaz, ADP'ye eklenerek kullanılır.
Doğrusu: fosforilasyonda ADP + Pi + enerji → ATP + H₂O; yani ATP ile birlikte su açığa çıkar.
2. Kış uykusundaki bir ayı aylarca beslenmiyor. Bu sürede vücut ağırlığı giderek azalıyor, hücrelerindeki ATP miktarı ise yaklaşık aynı kalıyor. Buna göre bu iki gözlemi birlikte en iyi açıklayan hangisidir?
"ATP kullanılmadan hücrede bekliyor" diyen öğrenci uyuyan hayvanın enerji harcamadığını sanır; oysa ayı uykuda da vücut sıcaklığını dengede tutar ve bunun için sürekli ATP harcar.
Doğrusu: azalan ağırlık depo besinlerin yıkıldığını gösterir; ATP depolanmadığı hâlde miktarı sabit kalıyorsa harcandığı hızla yeniden üretiliyordur (ATP döngüsü).
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Depo besinler yıkılıyor, ATP ise sürekli üretilip harcanıyor
"ATP kullanılmadan hücrede bekliyor" diyen öğrenci uyuyan hayvanın enerji harcamadığını sanır; oysa ayı uykuda da vücut sıcaklığını dengede tutar ve bunun için sürekli ATP harcar.
Doğrusu: azalan ağırlık depo besinlerin yıkıldığını gösterir; ATP depolanmadığı hâlde miktarı sabit kalıyorsa harcandığı hızla yeniden üretiliyordur (ATP döngüsü).
3. Hidrojen atomları işaretli su ve normal CO₂ verilen bir bitkide, fotosentezden sonra bu işaret hangi üründe **bulunmaz**?
"Ürün olarak oluşan suda" diyen öğrenci bu suyu bitkinin dışarıdan aldığı su sanır; oysa ürün suyunun hidrojenleri parçalanan sudan gelir, işaret orada da bulunur.
Suyun yalnız oksijeni O₂ gazına gider; oksijen molekülünde hiç hidrojen atomu yoktur, bu yüzden işaretli hidrojen orada bulunamaz. Glikozda ve ondan yapılan nişastada ise bulunur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Açığa çıkan oksijen gazında
"Ürün olarak oluşan suda" diyen öğrenci bu suyu bitkinin dışarıdan aldığı su sanır; oysa ürün suyunun hidrojenleri parçalanan sudan gelir, işaret orada da bulunur.
Suyun yalnız oksijeni O₂ gazına gider; oksijen molekülünde hiç hidrojen atomu yoktur, bu yüzden işaretli hidrojen orada bulunamaz. Glikozda ve ondan yapılan nişastada ise bulunur.
4. Mekanik sindirimi kimyasal sindirimden ayıran temel özellik hangisidir?
"Mekanik sindirimin yalnız ağızda gerçekleşmesi" diyen öğrenci çiğnemeyi tek örnek sanır; midedeki kas hareketleri de mekanik sindirimdir.
Ayıran şey yer değil, yöntemdir: kimyasal sindirim hidrolizle çalışır, bunun için su ve enzim ister; mekanik sindirimde enzim kullanılmaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kimyasal sindirimde enzim ve su kullanılması
"Mekanik sindirimin yalnız ağızda gerçekleşmesi" diyen öğrenci çiğnemeyi tek örnek sanır; midedeki kas hareketleri de mekanik sindirimdir.
Ayıran şey yer değil, yöntemdir: kimyasal sindirim hidrolizle çalışır, bunun için su ve enzim ister; mekanik sindirimde enzim kullanılmaz.
5. Bir hayvanın sindirim kanalından alınan örnekte serbest amino asitlere rastlanıyor. Bu örnekteki besin için hangi sonuç çıkarılır?
"Yalnız mekanik sindirim gerçekleşmiştir" diyen öğrenci yapı taşının nereden geldiğini düşünmez; mekanik sindirim molekülü yapı taşına ayırmaz.
Amino asit proteinin yapı taşıdır; örnekte serbest amino asit bulunması proteinlerin enzimle hidroliz edildiğini gösterir. Yağ ve karbohidrat için başka yapı taşları aranırdı.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Proteinlerin kimyasal sindirimi gerçekleşmiştir
"Yalnız mekanik sindirim gerçekleşmiştir" diyen öğrenci yapı taşının nereden geldiğini düşünmez; mekanik sindirim molekülü yapı taşına ayırmaz.
Amino asit proteinin yapı taşıdır; örnekte serbest amino asit bulunması proteinlerin enzimle hidroliz edildiğini gösterir. Yağ ve karbohidrat için başka yapı taşları aranırdı.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 5 | Canlılık için enerjinin önemi ve ATP (2) · Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler · Sindirim çeşitleri ve yapıları (2) |
| 2. Senaryo | 6 | Canlılık için enerjinin önemi ve ATP (3) · Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler · Sindirim çeşitleri ve yapıları (2) |
| 3. Senaryo | 6 | Canlılık için enerjinin önemi ve ATP (2) · Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler · Sindirim çeşitleri ve yapıları (3) |
10. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›