📋 10. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı 3. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 3 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 3. senaryoda 6 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 6 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 3. senaryoda hangi konudan kaç soru?
- 2 soru
- 1 soru
- 3 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu senaryoya göre hazırlanmış, puanlı ve cevap anahtarlı örnek kâğıt var.
✏️ 3. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir ATP molekülünde fosfatlar arasındaki iki bağın ikisi de hidroliz edilerek kopuyor. Geriye kalan, adenin içeren molekül hangisidir?
"Adenozin" diyen öğrenci üç fosfatın da koptuğunu sanır; oysa riboza bağlı ilk fosfat ester bağıyla tutunur, fosfatlar arasındaki bağlar yalnız iki tanedir.
Doğrusu: birinci bağ kopunca ADP, ikincisi kopunca AMP kalır; AMP bir fosfat taşır ve RNA'daki adenin nükleotidine benzer.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: AMP
"Adenozin" diyen öğrenci üç fosfatın da koptuğunu sanır; oysa riboza bağlı ilk fosfat ester bağıyla tutunur, fosfatlar arasındaki bağlar yalnız iki tanedir.
Doğrusu: birinci bağ kopunca ADP, ikincisi kopunca AMP kalır; AMP bir fosfat taşır ve RNA'daki adenin nükleotidine benzer.
2. Bir tavşan ot yedikten sonra koşuyor. Bacak kaslarındaki hareket enerjisine varıncaya kadar enerjinin geçtiği formların doğru sırası hangisidir?
"Tavşan hücresine geçen ATP" diyen öğrenci besin zincirinde ATP'nin aktarıldığını sanır; oysa ATP hücre zarından geçemez, canlıdan canlıya aktarılan besindeki kimyasal enerjidir.
Doğrusu: bitki ışık enerjisini fotosentezle besinin bağlarında kimyasal enerji olarak depolar; tavşan bu besini yer, hücresel solunumla enerjiyi ATP'ye aktarır, ATP'nin enerjisi de kasta harekete dönüşür.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Işık → bitkideki besinde kimyasal enerji → tavşan hücresinde ATP → hareket
"Tavşan hücresine geçen ATP" diyen öğrenci besin zincirinde ATP'nin aktarıldığını sanır; oysa ATP hücre zarından geçemez, canlıdan canlıya aktarılan besindeki kimyasal enerjidir.
Doğrusu: bitki ışık enerjisini fotosentezle besinin bağlarında kimyasal enerji olarak depolar; tavşan bu besini yer, hücresel solunumla enerjiyi ATP'ye aktarır, ATP'nin enerjisi de kasta harekete dönüşür.
3. Hidrojen atomları işaretli su ve normal CO₂ verilen bir bitkide, fotosentezden sonra bu işaret hangi üründe **bulunmaz**?
"Ürün olarak oluşan suda" diyen öğrenci bu suyu bitkinin dışarıdan aldığı su sanır; oysa ürün suyunun hidrojenleri parçalanan sudan gelir, işaret orada da bulunur.
Suyun yalnız oksijeni O₂ gazına gider; oksijen molekülünde hiç hidrojen atomu yoktur, bu yüzden işaretli hidrojen orada bulunamaz. Glikozda ve ondan yapılan nişastada ise bulunur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Açığa çıkan oksijen gazında
"Ürün olarak oluşan suda" diyen öğrenci bu suyu bitkinin dışarıdan aldığı su sanır; oysa ürün suyunun hidrojenleri parçalanan sudan gelir, işaret orada da bulunur.
Suyun yalnız oksijeni O₂ gazına gider; oksijen molekülünde hiç hidrojen atomu yoktur, bu yüzden işaretli hidrojen orada bulunamaz. Glikozda ve ondan yapılan nişastada ise bulunur.
4. Bir mantar, üzerinde bulunduğu besine enzim salgılayıp sindirim ürünlerini hücresine alıyor. Bu canlıdaki sindirimin hücre içi sindirimden farkı hangisidir?
"Enzimlerin lizozomdan gelmesi" diyen öğrenci doğru bir bilgiyi yanlış yere koyar; lizozom enzimleri hücre içi sindirimin aracıdır, mantarın salgıladığı enzimlerin değil.
Buradaki ayırt edici şey enzimin nereye gittiğidir: enzim hücre dışına salgılanmış, besin dışarıda sindirilmiştir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Enzimlerin hücre dışına salgılanması
"Enzimlerin lizozomdan gelmesi" diyen öğrenci doğru bir bilgiyi yanlış yere koyar; lizozom enzimleri hücre içi sindirimin aracıdır, mantarın salgıladığı enzimlerin değil.
Buradaki ayırt edici şey enzimin nereye gittiğidir: enzim hücre dışına salgılanmış, besin dışarıda sindirilmiştir.
5. Bir kuşta bezli mide enzim salgılayamaz hâle geliyor. Buna göre taşlığın işlevi için ne söylenebilir?
"Taşlık kimyasal sindirimi üstlenir" diyen öğrenci bir yapının eksiğini başka bir yapının kapatacağını varsayar; taşlığın yapısında enzim salgılayan bölüm yoktur.
İki adım gerekir: bezli mide kimyasal, taşlık mekanik sindirim yapar; bu iki iş birbirinden bağımsızdır. Enzim kesilse de kaslı taşlık besini ufalamayı sürdürür, yalnız kimyasal sindirim aksar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Taşlık besini ufalamayı sürdürür
"Taşlık kimyasal sindirimi üstlenir" diyen öğrenci bir yapının eksiğini başka bir yapının kapatacağını varsayar; taşlığın yapısında enzim salgılayan bölüm yoktur.
İki adım gerekir: bezli mide kimyasal, taşlık mekanik sindirim yapar; bu iki iş birbirinden bağımsızdır. Enzim kesilse de kaslı taşlık besini ufalamayı sürdürür, yalnız kimyasal sindirim aksar.
6. Safranın yağları küçük damlacıklara ayırması neden mekanik sindirim sayılır?
"Yağları gliserol ve yağ asitlerine ayrıştırması" diyen öğrenci safrayı bir enzim sanır; oysa safra yağ moleküllerinin yapısına dokunmaz.
Mekanik sindirimin ölçütü budur: parça küçülür, molekülün yapısı aynı kalır. Yağın yapı taşlarına ayrılması ancak enzimle, yani kimyasal sindirimle olur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Molekülün yapısını değiştirmeden parçayı küçültmesi
"Yağları gliserol ve yağ asitlerine ayrıştırması" diyen öğrenci safrayı bir enzim sanır; oysa safra yağ moleküllerinin yapısına dokunmaz.
Mekanik sindirimin ölçütü budur: parça küçülür, molekülün yapısı aynı kalır. Yağın yapı taşlarına ayrılması ancak enzimle, yani kimyasal sindirimle olur.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 5 | Canlılık için enerjinin önemi ve ATP (2) · Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler · Sindirim çeşitleri ve yapıları (2) |
| 2. Senaryo | 6 | Canlılık için enerjinin önemi ve ATP (3) · Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler · Sindirim çeşitleri ve yapıları (2) |
| 3. Senaryo | 6 | Canlılık için enerjinin önemi ve ATP (2) · Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler · Sindirim çeşitleri ve yapıları (3) |
10. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›