📋 6. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı 5. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 5. senaryoda 7 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 9 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 5. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Güneş sistemindeki gezegenlerin sınıflandırılması her senaryodaFB.6.1.1
- 2 soru
- 2 soru
- 2 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 1. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 5. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Halkası olmayan gezegenler arasında hacmi en büyük olan hangisidir?
Halka koşulu atlanıp yalnız hacme bakılırsa "Jüpiter" seçilir; oysa Jüpiter'in halkası vardır.
Doğrusu Dünya'dır, çünkü halkası olmayan Merkür, Venüs, Dünya ve Mars'tan hacimce en büyüğü, beşinci büyük gezegen olan Dünya'dır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dünya
Halka koşulu atlanıp yalnız hacme bakılırsa "Jüpiter" seçilir; oysa Jüpiter'in halkası vardır.
Doğrusu Dünya'dır, çünkü halkası olmayan Merkür, Venüs, Dünya ve Mars'tan hacimce en büyüğü, beşinci büyük gezegen olan Dünya'dır.
2. Bir grup; lambayı Güneş, büyük küreyi Dünya, küçük küreyi Ay kabul ederek bir tutulma canlandırıyor. Düzenekte büyük kürenin gölgesi küçük kürenin üzerine düşüyor. Canlandırılan tutulma gerçekte nasıldır?
"Birkaç dakika sürer" diyen öğrenci modeli doğru okur ama süreyi öbür tutulmadan alır; birkaç dakika süren tutulma Güneş tutulmasıdır.
Önce model çözülür: gölgeyi düşüren büyük küre Dünya'dır, gölgede kalan küçük küre Ay'dır; bu bir Ay tutulması modelidir. Sonra gerçek özellik yazılır: Ay tutulması gece gözlemlenir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Gece gözlemlenir
"Birkaç dakika sürer" diyen öğrenci modeli doğru okur ama süreyi öbür tutulmadan alır; birkaç dakika süren tutulma Güneş tutulmasıdır.
Önce model çözülür: gölgeyi düşüren büyük küre Dünya'dır, gölgede kalan küçük küre Ay'dır; bu bir Ay tutulması modelidir. Sonra gerçek özellik yazılır: Ay tutulması gece gözlemlenir.
3. Ay tutulmasında Ay'ın bir süre parlak görünmemesinin nedeni nedir?
"Ay'ın kendi ışığının bir süre sönmesi" diyen öğrenci Ay'ın kendi ışığını ürettiğini sanır; oysa Ay bir yıldız değildir, yalnız Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır.
Ay tutulmasında Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır. Gölgede ona Güneş ışığı ulaşmadığı için yansıtacak ışık bulamaz ve bir süreliğine parlak görünmez.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Ay'a Güneş ışığının ulaşamaması
"Ay'ın kendi ışığının bir süre sönmesi" diyen öğrenci Ay'ın kendi ışığını ürettiğini sanır; oysa Ay bir yıldız değildir, yalnız Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır.
Ay tutulmasında Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır. Gölgede ona Güneş ışığı ulaşmadığı için yansıtacak ışık bulamaz ve bir süreliğine parlak görünmez.
4. Kareli bir zeminde her karenin kenarı 1 N'ı göstermektedir. Bir cisme etki eden kuvvetler için doğu yönünde 5 kare, batı yönünde 2 kare uzunluğunda birer ok çizilmiştir. Bileşke kuvvet kaç N'dur ve hangi yöndedir?
"7 N, doğu yönünde" diyen öğrenci iki okun uzunluğunu toplar; oklar zıt yönlere baktığı için çıkarma gerekir.
Her kare 1 N olduğuna göre oklar 5 N ve 2 N'luk kuvvetleri gösterir. Zıt yönlüdürler: 5 − 2 = 3 N ve bileşke büyük kuvvetin yönünde, doğu yönündedir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: 3 N, doğu yönünde
"7 N, doğu yönünde" diyen öğrenci iki okun uzunluğunu toplar; oklar zıt yönlere baktığı için çıkarma gerekir.
Her kare 1 N olduğuna göre oklar 5 N ve 2 N'luk kuvvetleri gösterir. Zıt yönlüdürler: 5 − 2 = 3 N ve bileşke büyük kuvvetin yönünde, doğu yönündedir.
5. Bir cisme doğu yönünde ve batı yönünde birer kuvvet etki ediyor. Bu iki kuvvetin doğrultuları ve yönleri için ne söylenir?
"Doğrultuları da yönleri de zıttır" diyen öğrenci doğrultuyu da yön gibi düşünür; doğrultu üzerinde gidilen bir çizgidir, zıttı olmaz.
Doğu ile batı iki ayrı yöndür ama ikisi de doğu-batı doğrultusundadır. Yani doğrultuları aynı, yönleri zıttır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Doğrultuları aynı, yönleri zıttır
"Doğrultuları da yönleri de zıttır" diyen öğrenci doğrultuyu da yön gibi düşünür; doğrultu üzerinde gidilen bir çizgidir, zıttı olmaz.
Doğu ile batı iki ayrı yöndür ama ikisi de doğu-batı doğrultusundadır. Yani doğrultuları aynı, yönleri zıttır.
6. Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvetle karşılaştırılınca hangisi doğrudur?
"Aynı büyüklükte ve aynı yöndedir" diyen öğrenci dengeleyiciyi bileşkenin kopyası sanır; aynı yönde eklenen kuvvet bileşkeyi sıfırlamaz, iki katına çıkarır.
Dengeleyici kuvvet bileşkeyle aynı büyüklükte, aynı doğrultuda ama zıt yöndedir. Bileşke 4 N sağa ise dengeleyici 4 N sola doğrudur. En büyük kuvvete eşit kuvvet eklemek bileşkeyi sıfırlamaz: sağa 9 N, sola 5 N varken sola 9 N eklenirse sola toplam 14 N, sağa 9 N olur; bileşke bu kez 5 N sola yönelir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Aynı büyüklükte ve zıt yöndedir
"Aynı büyüklükte ve aynı yöndedir" diyen öğrenci dengeleyiciyi bileşkenin kopyası sanır; aynı yönde eklenen kuvvet bileşkeyi sıfırlamaz, iki katına çıkarır.
Dengeleyici kuvvet bileşkeyle aynı büyüklükte, aynı doğrultuda ama zıt yöndedir. Bileşke 4 N sağa ise dengeleyici 4 N sola doğrudur. En büyük kuvvete eşit kuvvet eklemek bileşkeyi sıfırlamaz: sağa 9 N, sola 5 N varken sola 9 N eklenirse sola toplam 14 N, sağa 9 N olur; bileşke bu kez 5 N sola yönelir.
7. Frene basılan bir bisiklet yavaşlayıp duruyor. Bisiklet yavaşlarken ona etki eden kuvvetler nasıldır?
"Dengelenmiştir; bisiklet sonunda duruyor" diyen öğrenci duran cisimdeki dengeyi yavaşlama anına taşır; oysa bisiklet yavaşladığı sürece hareketi değişiyor.
Sürati azalan cisimde bileşke hareketin tersi yöndedir ve kuvvetler dengelenmemiştir. Bisiklet durduktan sonra artık kuvvetler dengelenir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dengelenmemiştir; bileşke hareketin tersi yöndedir
"Dengelenmiştir; bisiklet sonunda duruyor" diyen öğrenci duran cisimdeki dengeyi yavaşlama anına taşır; oysa bisiklet yavaşladığı sürece hareketi değişiyor.
Sürati azalan cisimde bileşke hareketin tersi yöndedir ve kuvvetler dengelenmemiştir. Bisiklet durduktan sonra artık kuvvetler dengelenir.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 8 | Güneş sistemindeki gezegenlerin sınıflandırılması (2) · Güneş ve Ay tutulmaları · Bileşke kuvvet (2) · Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler · Sürat ve hız · Eşeyli ve eşeysiz üreme |
| 2. Senaryo | 8 | Güneş sistemindeki gezegenlerin sınıflandırılması (2) · Güneş ve Ay tutulmaları (2) · Bileşke kuvvet · Sürat ve hız (2) · Eşeyli ve eşeysiz üreme |
| 3. Senaryo | 7 | Güneş sistemindeki gezegenlerin sınıflandırılması (2) · Güneş ve Ay tutulmaları · Bileşke kuvvet (2) · Sürat ve hız (2) |
| 4. Senaryo | 6 | Güneş sistemindeki gezegenlerin sınıflandırılması · Güneş ve Ay tutulmaları · Bileşke kuvvet · Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler · Sürat ve hız (2) |
| 5. Senaryo | 7 | Güneş sistemindeki gezegenlerin sınıflandırılması · Güneş ve Ay tutulmaları (2) · Bileşke kuvvet (2) · Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler (2) |
| 6. Senaryo | 9 | Güneş sistemindeki gezegenlerin sınıflandırılması (2) · Güneş ve Ay tutulmaları (2) · Bileşke kuvvet (2) · Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler (2) · Sürat ve hız |
6. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›