📝 6. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı

🧾 Örnek yazılı kâğıdı (cevap anahtarlı)

MEB konu-soru dağılım tablosundaki 6. senaryoya göre (7 soru). 7 açık uçlu soru, toplam 100 puan. Önce kâğıda kendin cevapla, sonra her sorunun altındaki cevabı aç.

1. Okuma: metnin yüzey anlamını belirleme15 puan
   Aşağıdaki metni okuyunuz ve 1, 2 ve 3. soruları bu metne göre cevaplayınız.
   
   Türkçenin Kelime Hazinesi
   
   Bir dilin zenginliği, sahip olduğu kelimelerin sayısıyla birlikte o kelimelerden yeni anlamlar üretebilme gücüyle de ölçülür. Türkçe, bu bakımdan oldukça zengin bir dildir. Türkçe eklemeli bir dil olduğu için tek bir kökten çok sayıda yeni kelime türetilebilir. Örneğin "göz" kökünden gözlük, gözlükçü, gözcü, gözlem, gözlemci gibi birbirinden farklı kelimeler elde edilir. Türkçenin zenginliğini gösteren bir başka özellik de deyimler ve atasözleridir. "Göz atmak", "gözden düşmek" gibi deyimler bir düşünceyi kısa ve etkili biçimde anlatmamızı sağlar. Atasözleri ise atalarımızın uzun yıllar boyunca edindiği tecrübeleri kuşaktan kuşağa aktarır. Dilimizi doğru ve özenle kullanmak, bu hazineyi korumanın en güzel yoludur.
   
   a) Metne göre bir dilin zenginliği nelerle ölçülür? (5 puan)
   b) Metne göre Türkçede tek bir kökten çok sayıda kelime türetilebilmesinin nedeni nedir? (5 puan)
   c) Metnin ana fikrini bir cümleyle yazınız. (5 puan)
   Cevabı göster

   a) Sahip olduğu kelimelerin sayısıyla ve bu kelimelerden yeni anlamlar üretebilme gücüyle ölçülür.
   b) Türkçenin eklemeli bir dil olması.
   c) Örnek: Türkçe; kelime türetme gücü, deyimleri ve atasözleriyle zengin bir dildir ve bu zenginliği korumak için dilimizi doğru ve özenle kullanmalıyız.
   
   Puanlama: a) 5 puan (iki ölçütün her biri 2,5 puan); b) 5 puan; c) 5 puan (Türkçenin zenginliği ve korunması gerektiği fikri; yalnız "Türkçe zengindir." yazana 3 puan).
2. Okuma: bilgilendirici metinde anahtar kelimeleri belirleme15 puan
   Yukarıdaki "Türkçenin Kelime Hazinesi" metnine göre aşağıdakileri yapınız.
   
   a) Metnin anahtar kelimelerinden dördünü yazınız. (8 puan)
   b) Belirlediğiniz anahtar kelimelerden yararlanarak metni iki cümleyle özetleyiniz. (7 puan)
   Cevabı göster

   a) Kabul edilecek anahtar kelimeler (dördü yeterli): Türkçe, zenginlik, kelime / kelime türetme, kök, eklemeli dil, deyim, atasözü, hazine.
   b) Örnek özet: Türkçe eklemeli bir dil olduğu için tek bir kökten pek çok kelime türetilebilir. Deyimler ve atasözleri de dilimizin zenginliğini gösterir; bu hazineyi korumak için Türkçeyi doğru ve özenle kullanmalıyız.
   
   Puanlama: a) 8 puan (her doğru anahtar kelime 2 puan; "örneğin, uzun, güzel" gibi metnin konusunu taşımayan sözcüklere puan verilmez); b) 7 puan (metnin iki temel fikrini, yani kelime türetme gücü ile deyim-atasözü zenginliğini veren özet 7 puan; yalnız birini veren özet 4 puan; metni olduğu gibi kopyalayan cevap 2 puan).
3. Okuma: bilinmeyen sözcüklerin anlamını tahmin etme10 puan
   Yukarıdaki metinde geçen "Atasözleri ise atalarımızın uzun yıllar boyunca edindiği tecrübeleri kuşaktan kuşağa aktarır." cümlesindeki koyu yazılmış ifadelerin anlamını cümlenin gelişinden tahmin ederek yazınız. Tahmininizi destekleyen ipucunu da belirtiniz.
   
   a) tecrübe (5 puan)
   b) kuşaktan kuşağa (5 puan)
   Cevabı göster

   a) Tecrübe: yaşayarak, deneyerek edinilen bilgi; deneyim. İpucu: "atalarımızın uzun yıllar boyunca edindiği" sözü, bu bilginin yaşayarak kazanıldığını gösterir.
   b) Kuşaktan kuşağa: bir nesilden sonraki nesle, babadan oğula, büyüklerden küçüklere geçerek. İpucu: "atalarımızın" sözü ve "aktarır" fiili, bilginin eskilerden yenilere geçtiğini gösterir.
   
   Puanlama: Her madde 5 puan (doğru anlam 3 puan, ipucu 2 puan).
4. Okuma: metnin yüzey anlamını belirleme15 puan
   Aşağıdaki metni okuyunuz ve 4. ve 5. soruları bu metne göre cevaplayınız.
   
   Kağnının Sesi
   
   Kış, bütün sertliğiyle bastırmıştı. Fatma Nine, köyün diğer kadınlarıyla birlikte kağnısına cephane sandıklarını yüklüyordu. Oğlu cephedeydi, evde yalnızca o ve küçük torunu Hasan kalmıştı. Hasan, "Nine, bu soğukta yollara düşülür mü?" diye sordu. Fatma Nine, ıslanmasınlar diye sandıkların üstünü kendi yorganıyla örttü: "Askerimizin mermisi bitmesin de biz üşüsek ne olur yavrum?" dedi. Kağnılar, karlı yollarda gıcırdayarak ağır ağır ilerledi. Kadınlar geceleri dinlenmeden yürüyor, sabah olunca dere kenarında kısa bir mola veriyordu. Günler sonra cepheye vardıklarında bir subay, kadınları tek tek selamladı. Fatma Nine'nin yüzünde yorgunluğun yerini derin bir gurur almıştı. Köye döndüğünde Hasan'a sarıldı ve "Bu topraklar, hepimizin omuz omuza vermesiyle kurtulacak." dedi.
   
   a) Fatma Nine kağnısına ne yüklüyordu ve bu yükü nereye götürdü? (5 puan)
   b) Fatma Nine, sandıkların üstünü neden yorganıyla örttü? (5 puan)
   c) Cepheye vardıklarında Fatma Nine'nin duygusu nasıl değişti? (5 puan)
   Cevabı göster

   a) Cephane sandıkları yüklüyordu; bunları cepheye (askerlere) götürdü.
   b) Cephane ıslanmasın diye örttü; kendi üşümesini, askerin mermisinin bitmemesinden daha az önemli görüyordu.
   c) Yüzündeki yorgunluğun yerini derin bir gurur aldı; yorgunluk gurura dönüştü.
   
   Puanlama: a) 5 puan (yük 3 puan, gidilen yer 2 puan); b) 5 puan; c) 5 puan (yalnız "gururlandı" yazana 3 puan, yorgunluktan gurura geçişi yazana 5 puan).
5. Okuma: metinden hareketle söz varlığını geliştirme15 puan
   Yukarıdaki "Kağnının Sesi" metninden hareketle aşağıdakileri yapınız.
   
   a) Metinde geçen "omuz omuza vermek" deyiminin anlamını yazınız. (5 puan)
   b) Metinde geçen iki ikilemeyi bulunuz ve her birinin metindeki anlamını yazınız. (6 puan)
   c) "derin" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerçek, hangisinde mecaz anlamda kullanılmıştır? (4 puan)
   1. Fatma Nine'nin yüzünde derin bir gurur vardı.
   2. Köyün kenarındaki derin kuyudan su çektiler.
   Cevabı göster

   a) Omuz omuza vermek: bir işi başarmak için birlikte, dayanışma içinde çalışmak; birbirine destek olmak.
   b) "ağır ağır": yavaş yavaş, acele etmeden. "tek tek": birer birer, her birini ayrı ayrı. ("omuz omuza" da ikileme olarak kabul edilir; anlamı "yan yana, birlikte".)
   c) 1. cümlede mecaz anlam (gururun çok güçlü, yoğun olduğunu anlatır); 2. cümlede gerçek anlam (kuyunun dibinin yüzeyden çok uzakta olması).
   
   Puanlama: a) 5 puan; b) 6 puan (her ikileme 1 puan, anlamı 2 puan); c) 4 puan (her cümle 2 puan).
6. Yazma: yazıda söz varlığını kullanarak zenginleştirme15 puan
   a) Aşağıdaki yalın cümleyi, parantez içindeki deyimi kullanarak yeniden yazınız. (4 puan)
   "Askerler cephede çok çalıştı." (canla başla)
   
   b) Aşağıdaki cümleyi bir benzetme ve en az bir niteleme sözcüğü (sıfat) ekleyerek daha etkili hâle getiriniz. (5 puan)
   "Kağnılar yolda ilerledi."
   
   c) "Türkçemizi korumak" konusunda, en az bir deyim ve bir atasözü kullandığınız üç-dört cümlelik bir paragraf yazınız. Kullandığınız deyimin ve atasözünün altını çiziniz. (6 puan)
   Cevabı göster

   a) Örnek: Askerler cephede vatanları için canla başla çalıştı.
   b) Örnek: Yorgun kağnılar, karlı yolda kaplumbağa gibi ağır ağır ilerledi.
   c) Örnek paragraf: Dilimiz, atalarımızdan kalan en değerli mirasımızdır. Gereksiz yabancı sözcükler kullandığımızda Türkçemiz zamanla gözden düşebilir. "Damlaya damlaya göl olur." atasözünde olduğu gibi her gün doğru kullandığımız birkaç sözcük bile dilimizi güçlendirir. Bu yüzden konuşurken ve yazarken Türkçemize özen göstermeliyiz.
   
   Puanlama (rubrik):
   a) 4 puan (deyim doğru anlamda kullanılmış ve cümle anlamlıysa 4 puan; deyim yanlış anlamda kullanılmışsa 1 puan).
   b) 5 puan (doğru benzetme 3 puan, uygun niteleme sözcüğü 2 puan).
   c) 6 puan: içerik ve konuya uygunluk 2 puan, deyimin doğru kullanımı 1 puan, atasözünün doğru kullanımı 1 puan, yazım ve noktalama 2 puan (her 2 hata için 1 puan düşülür).
7. Yazma: yazım kurallarını ve noktalama işaretlerini uygulama15 puan
   Aşağıdaki metinde beş yazım ya da noktalama yanlışı yapılmıştır. Yanlışları bulup doğrularını yazınız. (15 puan)
   
   Dedem, kurtuluş savaşı yıllarını anlatmayı çok sever. Geçen gün bana eski bir harita gösterip "Büyük taarruz 26 ağustos 1922 sabahı başladı." dedi. Ben de "Dedeciğim, sen o günleri hatırlıyormusun" diye sordum. Dedem gülümsedi ve bu hikâyeleri kendi dedesinden dinlediğini söyledi.
   Cevabı göster

   1) kurtuluş savaşı → Kurtuluş Savaşı (tarihî olay adları büyük harfle başlar.)
   2) Büyük taarruz → Büyük Taarruz (tarihî olay adının her sözcüğü büyük harfle başlar.)
   3) 26 ağustos 1922 → 26 Ağustos 1922 (belirli bir tarih bildiren ay adları büyük harfle başlar.)
   4) hatırlıyormusun → hatırlıyor musun (soru eki "mı, mi, mu, mü" ayrı yazılır.)
   5) musun" → musun?" (soru cümlesinin sonuna soru işareti konur.)
   
   Puanlama: Her yanlışı bulup doğrusunu yazmak 3 puan (yalnız yanlışı gösterip doğrusunu yazmayana 1 puan).

📚 Bu döneme kadar işlenen temalar

🗂️ 6. sınıf 1. dönem 1. yazılı: diğer dersler