📖 3. Ünite: Duygularımı Tanıyorum
5. Sınıf Türkçe dersinin 3. ünitesi. Ünite oyununda 25 soru var; her cevaptan sonra doğrusu ve kısa açıklaması gelir. Üniteyi bitirmek için en az 20 doğru gerekir.
📚 Bu ünitedeki konular
✏️ Örnek sorular
Ünite oyunundaki sorulardan 5 tanesi. Önce kendin düşün, sonra cevaba bak.
1. **"Sınav sonucunu öğrenmeyi bekleyen çocuğun içi içine sığmıyordu. Bir oturuyor, bir kalkıyor, bir pencereden bakıyordu."** Bu metinde geçen **"içi içine sığmamak"** sözüyle anlatılmak istenen nedir?
Metinde çocuk "bir oturuyor, bir kalkıyor, bir pencereden bakıyor"; yani **yerinde duramıyor**.
Bu davranış heyecanın belirtisidir; sözün anlamı budur.
Üzüntü, utanç ya da yorgunluk bu davranışları açıklamaz. Yorgun olan kişi kalkıp dolaşmaz, oturur.
Deyimlerin anlamını **çevresindeki davranış tasvirinden** çıkarabiliriz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Heyecandan bir yerde duramamak
Metinde çocuk "bir oturuyor, bir kalkıyor, bir pencereden bakıyor"; yani **yerinde duramıyor**.
Bu davranış heyecanın belirtisidir; sözün anlamı budur.
Üzüntü, utanç ya da yorgunluk bu davranışları açıklamaz. Yorgun olan kişi kalkıp dolaşmaz, oturur.
Deyimlerin anlamını **çevresindeki davranış tasvirinden** çıkarabiliriz.
2. Bir öyküde **düğüm** bölümünün görevi nedir?
Öykü üç bölümden oluşur: **serim** (kişiler, yer, zaman tanıtılır), **düğüm** (sorun ortaya çıkar ve büyür), **çözüm** (sorun çözülür).
Bu yüzden düğümün görevi **sorunun ortaya çıkıp büyümesidir**.
Kişilerin tanıtılması serimin, sorunun çözülmesi çözümün görevidir. Bilgi vermek ise öykünün değil bilgilendirici metnin işidir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kahramanın karşılaştığı sorunun ortaya çıkıp büyümesi
Öykü üç bölümden oluşur: **serim** (kişiler, yer, zaman tanıtılır), **düğüm** (sorun ortaya çıkar ve büyür), **çözüm** (sorun çözülür).
Bu yüzden düğümün görevi **sorunun ortaya çıkıp büyümesidir**.
Kişilerin tanıtılması serimin, sorunun çözülmesi çözümün görevidir. Bilgi vermek ise öykünün değil bilgilendirici metnin işidir.
3. **Güneş doğarken ufuktan,** **İlk benle selamlaşır uçan kuşların arasından.** **Masallara, kitaplara konu olurum,** **Ben bir korkuluğum.** Bu dizelerde başvurulan söz sanatı hangisidir?
Dizelerde **korkuluk konuşuyor**: "selamlaşır", "konu olurum", "ben bir korkuluğum" diyor. Konuşmak ve selamlaşmak insana ait davranışlardır.
Cansız bir varlığa insana ait özellik verilmesine **kişileştirme** denir.
**Benzetme** için iki varlığın "gibi, kadar" gibi sözlerle karşılaştırılması gerekir; burada yok.
**Karşıtlık** zıt kavramların bir arada kullanılmasıdır; **yineleme** ise aynı sözün tekrarıdır. Bu dizelerde bunlar da yok.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kişileştirme
Dizelerde **korkuluk konuşuyor**: "selamlaşır", "konu olurum", "ben bir korkuluğum" diyor. Konuşmak ve selamlaşmak insana ait davranışlardır.
Cansız bir varlığa insana ait özellik verilmesine **kişileştirme** denir.
**Benzetme** için iki varlığın "gibi, kadar" gibi sözlerle karşılaştırılması gerekir; burada yok.
**Karşıtlık** zıt kavramların bir arada kullanılmasıdır; **yineleme** ise aynı sözün tekrarıdır. Bu dizelerde bunlar da yok.
4. Bir dinleme metnini dinlemeye hazırlanan öğrencinin **ilk olarak** yapması gereken nedir?
Dinleme üç aşamalıdır: **hazırlık**, dinleme, değerlendirme. Hazırlıkta önce **amaç** ve **dinleme biçimi** belirlenir, ardından kullanılacak materyaller seçilir.
Metni önceden ezberlemek mümkün değildir; dinleme metni ilk kez dinlenir.
Dinleme sırasında tartışmak hem akışı hem başkalarını böler.
Metni yeniden yazmak dinleme **sonrasına** ait bir çalışma olabilir ama ilk adım değildir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dinleme amacını ve dinleme biçimini belirlemek
Dinleme üç aşamalıdır: **hazırlık**, dinleme, değerlendirme. Hazırlıkta önce **amaç** ve **dinleme biçimi** belirlenir, ardından kullanılacak materyaller seçilir.
Metni önceden ezberlemek mümkün değildir; dinleme metni ilk kez dinlenir.
Dinleme sırasında tartışmak hem akışı hem başkalarını böler.
Metni yeniden yazmak dinleme **sonrasına** ait bir çalışma olabilir ama ilk adım değildir.
5. **"Metinde olayı anlatan kişi, olayların içinde yer alan bir öğretmendir."** Bir metinde olayı anlatan kişinin, aynı zamanda olayı yaşayan kişi olduğu nasıl anlaşılır?
Anlatıcının olayı yaşayan kişi olduğunu **kişi eklerinden** anlarız: "sor**dum**", "gör**düm**", "san**mıştım**" gibi birinci kişi çekimleri kullanılır.
Zaman kipi tek başına belirleyici değildir; olay geçmiş ya da şimdiki zamanla anlatılabilir.
Karşılıklı konuşma ve dış görünüş tasviri **her** öyküde bulunabilir; anlatıcının kim olduğunu göstermez.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Olaylar birinci kişi ağzıyla ("sordum, gördüm") aktarılır.
Anlatıcının olayı yaşayan kişi olduğunu **kişi eklerinden** anlarız: "sor**dum**", "gör**düm**", "san**mıştım**" gibi birinci kişi çekimleri kullanılır.
Zaman kipi tek başına belirleyici değildir; olay geçmiş ya da şimdiki zamanla anlatılabilir.
Karşılıklı konuşma ve dış görünüş tasviri **her** öyküde bulunabilir; anlatıcının kim olduğunu göstermez.
🗂️ 5. Sınıf Türkçe üniteleri
- 1. Ünite: Oyun Dünyası
- 2. Ünite: Atatürk'ü Tanımak
- 3. Ünite: Duygularımı Tanıyorum
- 4. Ünite: Geleneklerimiz
- 5. Ünite: İletişim ve Sosyal İlişkiler
- 6. Ünite: Sağlıklı Yaşıyorum