📖 4. Ünite: Geleneklerimiz
5. Sınıf Türkçe dersinin 4. ünitesi. Ünite oyununda 25 soru var; her cevaptan sonra doğrusu ve kısa açıklaması gelir. Üniteyi bitirmek için en az 20 doğru gerekir.
📚 Bu ünitedeki konular
✏️ Örnek sorular
Ünite oyunundaki sorulardan 5 tanesi. Önce kendin düşün, sonra cevaba bak.
1. Nasreddin Hoca **1208 yılında**, **Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinin Hortu köyünde** doğmuştur. Sonradan bu köye kendi adı verilmiştir. Buna göre Nasreddin Hoca'nın doğduğu köy bugün hangi adla anılmaktadır?
Metinde "sonradan bu köye **benim adımı** verdiler" bilgisi var; yani köyün adı **Nasreddin Hoca** olmuştur.
**Hortu**, köyün **eski** adıdır.
**Sivrihisar** ilçenin, **Eskişehir** ilin adıdır; köyün değil.
Bu soruda yer adlarının **hangi düzeye** (il, ilçe, köy) ait olduğunu ayırmak gerekir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Nasreddin Hoca
Metinde "sonradan bu köye **benim adımı** verdiler" bilgisi var; yani köyün adı **Nasreddin Hoca** olmuştur.
**Hortu**, köyün **eski** adıdır.
**Sivrihisar** ilçenin, **Eskişehir** ilin adıdır; köyün değil.
Bu soruda yer adlarının **hangi düzeye** (il, ilçe, köy) ait olduğunu ayırmak gerekir.
2. **"Bayram sabahı dedemin elini öpmek için sıraya girdik. En küçük kuzenim öne geçmek isteyince babam uyardı: 'Burada **sıra gözetilir**, acele edilmez.'"** Bu metinde geçen **"sıra gözetmek"** sözüyle anlatılmak istenen nedir?
Metinde küçük kuzen **öne geçmek** istiyor ve bu yüzden uyarılıyor; devamında "acele edilmez" deniyor.
Demek ki "sıra gözetmek", belirlenmiş bir **düzene ve önceliğe uymak** demektir.
Hızlıca bitirmek sözün tam tersidir; metinde acele edilmemesi isteniyor.
Başkası yerine karar vermek ya da uzun süre beklemek bu bağlama uymaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Belirli bir düzene ve önceliğe uymak
Metinde küçük kuzen **öne geçmek** istiyor ve bu yüzden uyarılıyor; devamında "acele edilmez" deniyor.
Demek ki "sıra gözetmek", belirlenmiş bir **düzene ve önceliğe uymak** demektir.
Hızlıca bitirmek sözün tam tersidir; metinde acele edilmemesi isteniyor.
Başkası yerine karar vermek ya da uzun süre beklemek bu bağlama uymaz.
3. **Bendim evin gözbebeği,** **Canım sıkılmazdı hiç.** **Çaylar kahveler içilirdi,** **Eksilmezdi yüzlerde sevinç.** Bu dizelerde konuşan varlık bir **misafir odasıdır**. Buna göre dizelerde başvurulan söz sanatı hangisidir?
Dizelerde oda "**bendim**", "**canım sıkılmazdı**" diyor. Konuşmak ve canı sıkılmak **insana** ait özelliklerdir.
Cansız bir varlığa insana ait özellik verilmesine **kişileştirme** denir.
**Benzetme** iki varlığın "gibi, kadar" gibi sözlerle karşılaştırılmasıdır; burada yok.
**Abartma** bir şeyin olduğundan çok büyük ya da küçük gösterilmesi, **yineleme** aynı sözün tekrarıdır. Bu dizelerde bunlar da yok.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kişileştirme
Dizelerde oda "**bendim**", "**canım sıkılmazdı**" diyor. Konuşmak ve canı sıkılmak **insana** ait özelliklerdir.
Cansız bir varlığa insana ait özellik verilmesine **kişileştirme** denir.
**Benzetme** iki varlığın "gibi, kadar" gibi sözlerle karşılaştırılmasıdır; burada yok.
**Abartma** bir şeyin olduğundan çok büyük ya da küçük gösterilmesi, **yineleme** aynı sözün tekrarıdır. Bu dizelerde bunlar da yok.
4. **Bendim evin **gözbebeği**,** **Herkes bana özen gösterirdi.** Bu dizelerde geçen **"gözbebeği"** sözüyle anlatılmak istenen nedir?
Dizelerde "herkes bana **özen gösterirdi**" deniyor; yani odaya çok değer veriliyor.
Bu yüzden "gözbebeği" burada **en çok sevilen, çok değer verilen** anlamındadır.
"Gözbebeği" sözcüğünün **gerçek** anlamı gözün ortasındaki bölümdür; ama burada **mecaz** anlamda kullanılmıştır.
Deyim ve mecazlarda sözcüğün gerçek anlamı değil, **kazandığı yeni anlam** geçerlidir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Çok değer verilen, en çok sevilen
Dizelerde "herkes bana **özen gösterirdi**" deniyor; yani odaya çok değer veriliyor.
Bu yüzden "gözbebeği" burada **en çok sevilen, çok değer verilen** anlamındadır.
"Gözbebeği" sözcüğünün **gerçek** anlamı gözün ortasındaki bölümdür; ama burada **mecaz** anlamda kullanılmıştır.
Deyim ve mecazlarda sözcüğün gerçek anlamı değil, **kazandığı yeni anlam** geçerlidir.
5. **"Dün benim at hastalandı,** **Evde lâkırdı uzandı:** **Nalbanda, yok Avadis'e…** **Avadis köy demircisi."** Bu dizelerde anlatılan olayın **kişileri** hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Dizelerde "**benim** at hastalandı" diyen bir **anlatıcı çocuk** var.
İkinci kişi, dizelerde adı ve mesleği verilen **Avadis**'tir: "Avadis köy demircisi."
**Nalbant** adı geçiyor ama bir tartışma konusu olarak ("Nalbanda, yok Avadis'e…"); henüz olayda yer almıyor.
Büyükbaba şiirin **başka** bir bölümünde atı veren kişidir; bu dizelerde yok.
Olayın kişilerini bulmak için **bu dizelerde** kimin bulunduğuna bakılır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Anlatıcı çocuk ve köy demircisi Avadis
Dizelerde "**benim** at hastalandı" diyen bir **anlatıcı çocuk** var.
İkinci kişi, dizelerde adı ve mesleği verilen **Avadis**'tir: "Avadis köy demircisi."
**Nalbant** adı geçiyor ama bir tartışma konusu olarak ("Nalbanda, yok Avadis'e…"); henüz olayda yer almıyor.
Büyükbaba şiirin **başka** bir bölümünde atı veren kişidir; bu dizelerde yok.
Olayın kişilerini bulmak için **bu dizelerde** kimin bulunduğuna bakılır.