📋 11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı 1. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 1. senaryoda 6 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 1. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme her senaryodaTAR.11.1.1
-
2 soru
Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme her senaryodaTAR.11.1.2
-
3 soru
1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilmeTAR.11.1.3
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 2. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 1. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Avrupalı devletlerin bu dönemde savaşlarda Osmanlı Devleti'ne üstünlük kurmaya başlamasının nedeni nedir?
"Osmanlı ordusunun silahlarını hiç yenilememesi" diyen öğrenci üstünlüğü tek taraflı bir ihmale bağlar; Osmanlı Ocağında da silahlar yenilenmiş, talimler değişmişti.
Fark, Avrupalı devletlerin silahlarını, hücum tekniklerini ve askerî mühendisliklerini sürekli geliştirip aralarında ittifaklar kurmasından doğdu.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Silah ve savaş düzenlerini geliştirmeleri
"Osmanlı ordusunun silahlarını hiç yenilememesi" diyen öğrenci üstünlüğü tek taraflı bir ihmale bağlar; Osmanlı Ocağında da silahlar yenilenmiş, talimler değişmişti.
Fark, Avrupalı devletlerin silahlarını, hücum tekniklerini ve askerî mühendisliklerini sürekli geliştirip aralarında ittifaklar kurmasından doğdu.
2. Pasarofça'dan sonra kaybedilen toprakları geri alma hedefinden vazgeçilmesi dış siyasette nasıl bir değişime yol açmıştır?
"Doğu sınırında kalıcı barış kuran siyasete" diyen öğrenci barışı her yöne genişletir; oysa dönemin sonunda İran üzerine sefer düzenlenmiş ve barış ortamı bu kararla bozulmuştur.
Barış odaklı siyaset Avrupalı devletlere karşıdır: Avrupa'yla çatışmaktan kaçınılmış, bunun yerine elçilerle tanıma yolu seçilmiştir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Avrupa'yla çatışmaktan kaçınan barış siyasetine
"Doğu sınırında kalıcı barış kuran siyasete" diyen öğrenci barışı her yöne genişletir; oysa dönemin sonunda İran üzerine sefer düzenlenmiş ve barış ortamı bu kararla bozulmuştur.
Barış odaklı siyaset Avrupalı devletlere karşıdır: Avrupa'yla çatışmaktan kaçınılmış, bunun yerine elçilerle tanıma yolu seçilmiştir.
3. Lale Devri'nde tersane ıslah edilip ilk kez Avrupai tarzda üç ambarlı gemi yapılmış, Tersane-i Âmire'de hendesehane adıyla bir okul açılmıştır. Buna göre askerî alanda neyin amaçlandığı söylenebilir?
"Donanmanın tamamını Avrupa'dan satın almanın" diyen öğrenci Avrupai tarzda gemi yapılmasını gemi satın alınmasıyla karıştırır; gemiler satın alınmamış, Osmanlı tersanesinde yapılmıştır.
İki adım birlikte okunur: tersane ıslah edilip Avrupai tarzda üretime geçilmiş, yanına da o tekniği öğretecek bir okul açılmıştır. Amaç, tekniği ve eğitimi birlikte almaktır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Avrupa'nın tekniğinden ve eğitiminden yararlanmanın
"Donanmanın tamamını Avrupa'dan satın almanın" diyen öğrenci Avrupai tarzda gemi yapılmasını gemi satın alınmasıyla karıştırır; gemiler satın alınmamış, Osmanlı tersanesinde yapılmıştır.
İki adım birlikte okunur: tersane ıslah edilip Avrupai tarzda üretime geçilmiş, yanına da o tekniği öğretecek bir okul açılmıştır. Amaç, tekniği ve eğitimi birlikte almaktır.
4. Pombal'ın ülkenin değişik bölgelerine gönderdiği soru listesi bilim tarihi açısından neden önemlidir?
"Onarım sırasının belirlenmesini sağlaması" diyen öğrenci listeyi bir hasar tespit formu sanır; oysa sorular sarsıntının saatini, süresini, yönünü ve denizdeki değişimi soruyordu.
Aynı soruların her bölgeye sorulması karşılaştırılabilir kayıtlar doğurdu; sismolojinin temeli bu kayıtlarla atıldı.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Deprem üzerine sistemli veri toplanmasını başlatması
"Onarım sırasının belirlenmesini sağlaması" diyen öğrenci listeyi bir hasar tespit formu sanır; oysa sorular sarsıntının saatini, süresini, yönünü ve denizdeki değişimi soruyordu.
Aynı soruların her bölgeye sorulması karşılaştırılabilir kayıtlar doğurdu; sismolojinin temeli bu kayıtlarla atıldı.
5. Bir ülkede afetten sonra kıyı kentlerinden iç bölgelere yoğun göç yaşanmış, boşalan tarım alanları uzun süre ekilememiştir. Bunun doğrudan sonucu ne olur?
"İnşaat işçiliğinin ücreti ucuzlar" diyen öğrenci göç edenlerin iş gücü arzını artıracağını düşünür; oysa gidenler şehirden ayrılmıştır, şehirdeki iş gücü azalır.
Ekilmeyen tarla ürün vermez; Lizbon'dan sonra Portekiz'de kıtlık tam bu yolla çıkmıştır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kıtlık ve yiyecek sıkıntısı çıkar
"İnşaat işçiliğinin ücreti ucuzlar" diyen öğrenci göç edenlerin iş gücü arzını artıracağını düşünür; oysa gidenler şehirden ayrılmıştır, şehirdeki iş gücü azalır.
Ekilmeyen tarla ürün vermez; Lizbon'dan sonra Portekiz'de kıtlık tam bu yolla çıkmıştır.
6. 1755 Lizbon Depremi'nde farklı kaynaklara göre 10 bin ile 100 bin arasında insan öldü. Yalnız Tagus kıyılarına ve rıhtımlara kaçanlardan yaklaşık 20 bin kişi tsunamide hayatını kaybetti. Buna göre kesin olarak ne söylenebilir?
"Kaybın yarıdan çoğu tsunamiden gelmiştir" diyen öğrenci 20 bini toplamın yarısıyla karşılaştırır; ama toplam 10 bin ile 100 bin arasında belirsizdir, oran hesaplanamaz.
Tek kesin çıkarım şudur: yalnız tsunamide ölenler 20 bin olduğuna göre toplam kayıp, kaynakların verdiği en düşük sayı olan 10 binden fazladır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Gerçek kayıp, en düşük tahminin üstündedir
"Kaybın yarıdan çoğu tsunamiden gelmiştir" diyen öğrenci 20 bini toplamın yarısıyla karşılaştırır; ama toplam 10 bin ile 100 bin arasında belirsizdir, oran hesaplanamaz.
Tek kesin çıkarım şudur: yalnız tsunamide ölenler 20 bin olduğuna göre toplam kayıp, kaynakların verdiği en düşük sayı olan 10 binden fazladır.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (3) |
| 2. Senaryo | 7 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (2) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (3) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (2) |
| 3. Senaryo | 7 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (2) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (3) |
| 4. Senaryo | 6 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (2) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (2) |
| 5. Senaryo | 7 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (3) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (2) |
| 6. Senaryo | 6 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (3) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (3) |
11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›