📋 11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı 5. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 5. senaryoda 7 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 5. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
3 soru
Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme her senaryodaTAR.11.1.1
-
2 soru
Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme her senaryodaTAR.11.1.2
-
2 soru
1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilmeTAR.11.1.3
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 2. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 5. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Azak Kalesi'nin 1700'de Rus Çarlığı'na bırakılması Rusya açısından neden önemlidir?
"Baltık Denizi'ne çıkma hedefine ulaşılması" diyen öğrenci I. Petro'nun iki ayrı cephesini karıştırır; Baltık için kuzeyde İsveç'le, Karadeniz için güneyde Osmanlı Devleti'yle savaşılıyordu.
Azak, Karadeniz kıyısında stratejik bir kaleydi; elde edilmesi Rusların güneye inme hedefinde attığı ilk önemli adım oldu.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Karadeniz'e inme hedefinde ilk adım olması
"Baltık Denizi'ne çıkma hedefine ulaşılması" diyen öğrenci I. Petro'nun iki ayrı cephesini karıştırır; Baltık için kuzeyde İsveç'le, Karadeniz için güneyde Osmanlı Devleti'yle savaşılıyordu.
Azak, Karadeniz kıyısında stratejik bir kaleydi; elde edilmesi Rusların güneye inme hedefinde attığı ilk önemli adım oldu.
2. Bir kadı sicilinde, savaş ya da felaket olmayan bir yılda da köylülerden aynı olağanüstü verginin toplandığı yazılıdır. Bu kayıt hangi değişikliği gösterir?
"İltizam usulünün kaldırılması" diyen öğrenci verginin kim tarafından toplandığıyla hangi durumda toplandığını karıştırır; kayıtta değişen şey toplayıcı değil, toplanma koşulu.
Avarız yalnız savaş ve felaket zamanında alınan bir vergiydi; olağan bir yılda da alınması onun sürekli hâle getirildiğini gösterir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Avarız vergisinin sürekli hâle getirilmesi
"İltizam usulünün kaldırılması" diyen öğrenci verginin kim tarafından toplandığıyla hangi durumda toplandığını karıştırır; kayıtta değişen şey toplayıcı değil, toplanma koşulu.
Avarız yalnız savaş ve felaket zamanında alınan bir vergiydi; olağan bir yılda da alınması onun sürekli hâle getirildiğini gösterir.
3. Bir öğrenci, 1774 antlaşmasıyla Kırım'ın Rus Çarlığı'nın toprağı olduğunu söylemiştir. Buna göre bu yargı nasıl düzeltilir?
"Kırım dinî ve siyasi bakımdan Rusya'ya bağlandı" diyen öğrenci iki bağı birlikte koparır; Kırım siyasi bakımdan ayrıldı ama dinî konularda hilafet makamına bağlı kaldı.
1774'te Kırım müstakil hâle getirildi; bu, Rusya'nın yarımadayı 1783'te tek taraflı ilhak etmesinin ilk adımı oldu.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kırım müstakil oldu, ilhak 1783'te gerçekleşti
"Kırım dinî ve siyasi bakımdan Rusya'ya bağlandı" diyen öğrenci iki bağı birlikte koparır; Kırım siyasi bakımdan ayrıldı ama dinî konularda hilafet makamına bağlı kaldı.
1774'te Kırım müstakil hâle getirildi; bu, Rusya'nın yarımadayı 1783'te tek taraflı ilhak etmesinin ilk adımı oldu.
4. Lale Devri'nde "kalem ehli" denen bürokrat sınıfının önem kazanması neyin göstergesidir?
"Yeniçeri Ocağının bu dönemde kaldırılmasının" diyen öğrenci etkinin azalmasıyla ocağın kapatılmasını aynı şey sanır; Yeniçeri Ocağı Lale Devri'nde durmaktadır, hatta ilk itfaiye teşkilatı bu ocağa bağlı askerlerden kurulmuştur.
Değişen şey ocağın varlığı değil ağırlığıdır: kalem ehlinin öne çıkması, askerî unsurların yönetimdeki ağırlığının azaldığını gösterir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Askerî unsurların yönetimdeki etkisinin azalmasının
"Yeniçeri Ocağının bu dönemde kaldırılmasının" diyen öğrenci etkinin azalmasıyla ocağın kapatılmasını aynı şey sanır; Yeniçeri Ocağı Lale Devri'nde durmaktadır, hatta ilk itfaiye teşkilatı bu ocağa bağlı askerlerden kurulmuştur.
Değişen şey ocağın varlığı değil ağırlığıdır: kalem ehlinin öne çıkması, askerî unsurların yönetimdeki ağırlığının azaldığını gösterir.
5. Osmanlı Devleti XVIII. yüzyıldan önce de Avrupa devletleriyle savaşmış ve ticaret yapmıştı. Buna rağmen Lale Devri'nin Batılılaşmanın başlangıcı sayılmasının nedeni hangisidir?
"Avrupa'yla ilk kez ticaret ilişkisi kurulması" diyen öğrenci kökte verilen bilgiyi atlar; metin daha önce de ticaret yapıldığını açıkça söylemektedir.
Yeni olan temas değil tutumdur: Avrupa'daki değişime ayak uydurma gereği bu dönemde devlet eliyle, kurumsal düzeyde kabul edilmiştir. Toprak geri alınmamış, elçilikler de sürekli değil geçici olmuştur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Avrupa'yı örnek almanın devletçe benimsenmesi
"Avrupa'yla ilk kez ticaret ilişkisi kurulması" diyen öğrenci kökte verilen bilgiyi atlar; metin daha önce de ticaret yapıldığını açıkça söylemektedir.
Yeni olan temas değil tutumdur: Avrupa'daki değişime ayak uydurma gereği bu dönemde devlet eliyle, kurumsal düzeyde kabul edilmiştir. Toprak geri alınmamış, elçilikler de sürekli değil geçici olmuştur.
6. Mimar Tahir Ağa'nın 1766 depreminden sonra yeniden inşa ettiği yapı hangisidir?
"Kapalıçarşı" diyen öğrenci depremde hasar gören her yapının yeniden yapıldığını sanır; oysa Ayasofya, Sultanahmet ve Kapalıçarşı onarılmış, baştan inşa edilmemiştir.
Tahir Ağa'ya yeniden inşa ettirilen yapı Fatih Camisi'dir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Fatih Camisi
"Kapalıçarşı" diyen öğrenci depremde hasar gören her yapının yeniden yapıldığını sanır; oysa Ayasofya, Sultanahmet ve Kapalıçarşı onarılmış, baştan inşa edilmemiştir.
Tahir Ağa'ya yeniden inşa ettirilen yapı Fatih Camisi'dir.
7. Bir ülkede afetten sonra kıyı kentlerinden iç bölgelere yoğun göç yaşanmış, boşalan tarım alanları uzun süre ekilememiştir. Bunun doğrudan sonucu ne olur?
"İnşaat işçiliğinin ücreti ucuzlar" diyen öğrenci göç edenlerin iş gücü arzını artıracağını düşünür; oysa gidenler şehirden ayrılmıştır, şehirdeki iş gücü azalır.
Ekilmeyen tarla ürün vermez; Lizbon'dan sonra Portekiz'de kıtlık tam bu yolla çıkmıştır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kıtlık ve yiyecek sıkıntısı çıkar
"İnşaat işçiliğinin ücreti ucuzlar" diyen öğrenci göç edenlerin iş gücü arzını artıracağını düşünür; oysa gidenler şehirden ayrılmıştır, şehirdeki iş gücü azalır.
Ekilmeyen tarla ürün vermez; Lizbon'dan sonra Portekiz'de kıtlık tam bu yolla çıkmıştır.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (3) |
| 2. Senaryo | 7 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (2) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (3) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (2) |
| 3. Senaryo | 7 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (2) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (3) |
| 4. Senaryo | 6 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (2) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (2) |
| 5. Senaryo | 7 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (3) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (2) · 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme (2) |
| 6. Senaryo | 6 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme (3) · Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme (3) |
11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›