📋 11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı 3. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 5 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 3. senaryoda 6 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 3. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilmeBİY.11.1.1
-
2 soru
Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme her senaryodaBİY.11.1.2
-
1 soru
Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme her senaryodaBİY.11.1.3
-
1 soru
Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilmeBİY.11.1.4
-
1 soru
Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilmeBİY.11.1.5
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu senaryoya göre hazırlanmış, puanlı ve cevap anahtarlı örnek kâğıt var.
✏️ 3. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir böcek türünde gölgeye kaçma davranışının yararı araştırılmıştır. Avcı kuşların bulunduğu bir alanda 24 saat sonunda hayatta kalan birey oranı ölçülmüştür. Buna göre hangi çıkarım yapılabilir?
"II. gruptaki böcekler uyaranı algılayamamıştır" diyen öğrenci engellenen şeyi algılama sanır; deneyde engellenen şey algılama değil, kaçma davranışının kendisidir.
Önce iki oran karşılaştırılır: %82'ye karşı %19. Sonra sonuç çıkarılır: iki grup arasındaki tek fark tepkinin verilip verilmemesi olduğuna göre, uyarana tepki verebilmek hayatta kalmayı kolaylaştırmıştır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Uyarana tepki vermek hayatta kalma şansını artırmıştır
"II. gruptaki böcekler uyaranı algılayamamıştır" diyen öğrenci engellenen şeyi algılama sanır; deneyde engellenen şey algılama değil, kaçma davranışının kendisidir.
Önce iki oran karşılaştırılır: %82'ye karşı %19. Sonra sonuç çıkarılır: iki grup arasındaki tek fark tepkinin verilip verilmemesi olduğuna göre, uyarana tepki verebilmek hayatta kalmayı kolaylaştırmıştır.
2. Bir araştırmacı aynı partiden alınan tohumları ikiye ayırıyor. Birinci gruba giberellin veriyor ve tohumlar çimleniyor. İkinci gruba giberellinle birlikte absisik asit veriyor ve hiç çimlenme görülmüyor. Buna göre bu sonuç nasıl açıklanır?
"İki hormon bir arada verilince ikisi de etkisiz kalır" diyen öğrenci sonucu iki yönlü bir yok oluş sanır; oysa deneyde absisik asidin kendi etkisi (uykunun sürmesi) ortaya çıkmış, yani etkisiz kalmamıştır.
Önce iki grubun tek farkı belirlenir: absisik asit. Sonra hormonların yönü karşılaştırılır: giberellin uykuyu kaldırır, absisik asit sürdürür. Burada baskın gelen absisik asittir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Absisik asit giberellinin çimlendirici etkisini bastırmıştır
"İki hormon bir arada verilince ikisi de etkisiz kalır" diyen öğrenci sonucu iki yönlü bir yok oluş sanır; oysa deneyde absisik asidin kendi etkisi (uykunun sürmesi) ortaya çıkmış, yani etkisiz kalmamıştır.
Önce iki grubun tek farkı belirlenir: absisik asit. Sonra hormonların yönü karşılaştırılır: giberellin uykuyu kaldırır, absisik asit sürdürür. Burada baskın gelen absisik asittir.
3. Absisik asit bitkinin hangi hücrelerinde üretilir?
"Sürgün ucu ve genç yaprak hücrelerinde" diyen öğrenci oksinin üretim yerini absisik aside verir.
Absisik asit yaprak, kök, gövde ve yeşil meyveler dâhil plastit içeren hücrelerin çoğunda üretilir; bu yüzden stres bitkinin her yerinde karşılık bulur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Plastit içeren hücrelerin çoğunda
"Sürgün ucu ve genç yaprak hücrelerinde" diyen öğrenci oksinin üretim yerini absisik aside verir.
Absisik asit yaprak, kök, gövde ve yeşil meyveler dâhil plastit içeren hücrelerin çoğunda üretilir; bu yüzden stres bitkinin her yerinde karşılık bulur.
4. Akşamsefası çiçeklerinin ışık şiddeti azalınca açılıp artınca kapanması hangi harekettir?
"Negatif fototropizma" diyen öğrenci çiçeğin çok ışıkta kapanmasını ışıktan kaçma sanır; oysa kapanmanın yönü ışığın geldiği yana bağlı değildir.
Akşamsefası çiçeği ışığın şiddetine göre açılıp kapanır, ışık hangi yandan gelirse gelsin hareket aynıdır; ışıkla oluşan bu nasti hareketine fotonasti denir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Fotonasti
"Negatif fototropizma" diyen öğrenci çiçeğin çok ışıkta kapanmasını ışıktan kaçma sanır; oysa kapanmanın yönü ışığın geldiği yana bağlı değildir.
Akşamsefası çiçeği ışığın şiddetine göre açılıp kapanır, ışık hangi yandan gelirse gelsin hareket aynıdır; ışıkla oluşan bu nasti hareketine fotonasti denir.
5. Koleoptil ucu ile gövdesi arasına konulduğunda kimyasal madde geçişini engelleyen malzeme hangisidir?
"Jelatin" diyen öğrenci iki malzemenin rolünü ters çevirir; jelatin tam tersine kimyasal madde geçişine izin verir ve araya konduğunda yönelme sürer.
Geçişi engelleyen malzeme mikadır; mika konan koleoptilde ışığa yönelme görülmemiştir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Mika
"Jelatin" diyen öğrenci iki malzemenin rolünü ters çevirir; jelatin tam tersine kimyasal madde geçişine izin verir ve araya konduğunda yönelme sürer.
Geçişi engelleyen malzeme mikadır; mika konan koleoptilde ışığa yönelme görülmemiştir.
6. Kızgın bir sobaya dokunan elin derisinde aşırı sıcaklık doku hasarı oluşturuyor. Başka bir gün aynı ele dökülen yakıcı bir kimyasal da doku hasarı yapıyor. İki olayda da doku hasarını algılayan reseptör türü hangisidir?
Sobanın yalnız sıcaklık etkisi düşünülürse "Termoreseptör" seçilir; oysa termoreseptörler sıcak ve soğuğu algılar, kimyasalın yaptığı hasarı algılamaz.
Doğrusu ağrı reseptörüdür, çünkü serbest sinir uçlarından oluşan bu reseptörler doku hasarına duyarlıdır ve hem fiziksel hem kimyasal uyaranları algılar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Nosiseptör
Sobanın yalnız sıcaklık etkisi düşünülürse "Termoreseptör" seçilir; oysa termoreseptörler sıcak ve soğuğu algılar, kimyasalın yaptığı hasarı algılamaz.
Doğrusu ağrı reseptörüdür, çünkü serbest sinir uçlarından oluşan bu reseptörler doku hasarına duyarlıdır ve hem fiziksel hem kimyasal uyaranları algılar.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları · Bitkisel hormonların etkileri (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmaları (2) · Bitkilerde yönelme hareketleri |
| 2. Senaryo | 5 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme · Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) |
| 3. Senaryo | 6 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme · Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme |
| 4. Senaryo | 6 | Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme (2) |
| 5. Senaryo | 7 | Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme (2) |
11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›