📋 11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı 4. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 5 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 4. senaryoda 6 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 4. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme her senaryodaBİY.11.1.2
-
2 soru
Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme her senaryodaBİY.11.1.3
-
1 soru
Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilmeBİY.11.1.4
-
2 soru
Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilmeBİY.11.1.5
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 3. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 4. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Aynı türden iki bitki yedi gün susuz bırakılıyor. L bitkisinde absisik asit sentezi bir madde ile engellenmiştir. Buna göre hangi sonuca ulaşılır?
"Absisik asit yapraktan su kaybını tamamen durdurur" diyen öğrenci veriye değil kurala bakar; K bitkisi stomaları kapandığı hâlde yine de %12 su kaybetmiştir, yani kayıp durmamış, sınırlanmıştır.
Önce iki satırın tek farkı belirlenir: absisik asit sentezi. Sonra sonuç zinciri kurulur: absisik asit yoksa stoma kapanmıyor, stoma kapanmayınca su kaybı %12 yerine %47 oluyor. Demek ki su kaybını sınırlayan şey absisik asidin stomaları kapatmasıdır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Su kaybını sınırlayan şey absisik asidin stomaları kapatmasıdır
"Absisik asit yapraktan su kaybını tamamen durdurur" diyen öğrenci veriye değil kurala bakar; K bitkisi stomaları kapandığı hâlde yine de %12 su kaybetmiştir, yani kayıp durmamış, sınırlanmıştır.
Önce iki satırın tek farkı belirlenir: absisik asit sentezi. Sonra sonuç zinciri kurulur: absisik asit yoksa stoma kapanmıyor, stoma kapanmayınca su kaybı %12 yerine %47 oluyor. Demek ki su kaybını sınırlayan şey absisik asidin stomaları kapatmasıdır.
2. Saydam bir kapta yetiştirilen bir fideye ışık yalnız üstten veriliyor ve kökün dik olarak aşağı uzadığı görülüyor. Bir öğrenci "Kök ışıktan kaçtığı için aşağı uzamıştır" diyor. Buna göre bu yargı için ne söylenebilir?
"Kanıtlar; aşağı uzama negatif fototropizmadır" diyen öğrenci kökün ışıktan kaçtığını bildiği için gözlemi kanıt sayar; ama bu düzende iki uyaran kökü aynı yöne yönlendirir.
Kök ışıktan kaçar (negatif fototropizma) ve yer çekimine doğru iner (pozitif geotropizma); üstten ışıkta ikisi de aşağıyı gösterir. Hangisinin etkili olduğunu görmek için ışığı yandan vermek gerekir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kanıtlamaz; yer çekimi de kökü aşağıya yönlendirir
"Kanıtlar; aşağı uzama negatif fototropizmadır" diyen öğrenci kökün ışıktan kaçtığını bildiği için gözlemi kanıt sayar; ama bu düzende iki uyaran kökü aynı yöne yönlendirir.
Kök ışıktan kaçar (negatif fototropizma) ve yer çekimine doğru iner (pozitif geotropizma); üstten ışıkta ikisi de aşağıyı gösterir. Hangisinin etkili olduğunu görmek için ışığı yandan vermek gerekir.
3. Venüs sinekkapanın yaprakları üzerine konan böceğin dokunmasıyla kapanıyor; bir sarmaşığın ipliksi uzantısı değdiği çubuğa sarılıyor. İki hareketin uyaranı da dokunma olduğu hâlde farklı gruplarda yer almasının nedeni nedir?
"Kapanmada yaprak böcekten uzaklaşan yöne hareket eder" diyen öğrenci kapanmayı negatif bir yönelme sanır; oysa yaprak böceğin hangi yanda olduğuna bakmadan aynı biçimde kapanır.
Sarmaşık değdiği yere doğru sarıldığı için hareketi yöne bağlıdır (haptotropizma); sinekkapanın kapanmasının yönü dokunmanın yerine bağlı değildir (sismonasti).
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Yalnız sarılmanın yönü dokunulan yere göre belirlenir
"Kapanmada yaprak böcekten uzaklaşan yöne hareket eder" diyen öğrenci kapanmayı negatif bir yönelme sanır; oysa yaprak böceğin hangi yanda olduğuna bakmadan aynı biçimde kapanır.
Sarmaşık değdiği yere doğru sarıldığı için hareketi yöne bağlıdır (haptotropizma); sinekkapanın kapanmasının yönü dokunmanın yerine bağlı değildir (sismonasti).
4. Kesilen bir koleoptil ucu, araya jelatin konularak gövdenin üstüne yeniden yerleştiriliyor ve koleoptile yalnız sağdan ışık veriliyor. Ne beklenir?
"Uzar ama kıvrılma görülmez" diyen öğrenci araya bir engel konduğunu görüp mika düzeneğiyle karıştırır; oysa jelatin kimyasal madde geçişine izin verir.
Uç yerinde ve ışığı algılıyor, oksin de jelatinden geçip gölge yana iniyor: koleoptil ışığın geldiği yöne, yani sağa kıvrılır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Uzayarak sağa doğru kıvrılır
"Uzar ama kıvrılma görülmez" diyen öğrenci araya bir engel konduğunu görüp mika düzeneğiyle karıştırır; oysa jelatin kimyasal madde geçişine izin verir.
Uç yerinde ve ışığı algılıyor, oksin de jelatinden geçip gölge yana iniyor: koleoptil ışığın geldiği yöne, yani sağa kıvrılır.
5. Sinapslar için I. Durdurucu sinapsta hiperpolarizasyon olur. II. Omurgalılarda en yaygın sinaps elektrikseldir. III. Sinaps boşluğunda uyartı komşu hücreden akson ucuna geçer. IV. Elektriksel sinapsta iletim doğrudandır. hangileri doğrudur?
Sinapstaki iletim yönü ters kurulursa "I, III ve IV" seçilir; oysa sinapsta uyartı genellikle bir nöronun akson ucundan ötekinin dendritine geçer.
Doğrusu I ve IV'tür; elektriksel sinaps hızlıdır ve omurgalılarda bazı organlarda bulunur, ama omurgalılarda yaygın olan kimyasal sinapstır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: I ve IV
Sinapstaki iletim yönü ters kurulursa "I, III ve IV" seçilir; oysa sinapsta uyartı genellikle bir nöronun akson ucundan ötekinin dendritine geçer.
Doğrusu I ve IV'tür; elektriksel sinaps hızlıdır ve omurgalılarda bazı organlarda bulunur, ama omurgalılarda yaygın olan kimyasal sinapstır.
6. Ağzı çok kurumuş bir kişi dilinin üstüne kuru toz şeker koyduğunda tadı geç ve zayıf alıyor; bir yudum su içtikten sonra tat belirginleşiyor. Bu gözlemi en iyi açıklayan bilgi hangisidir?
Dilde her tadın ayrı bölgede algılandığı sanılırsa "Tatlı tat dilin ucundaki özel bölgede algılanır" seçilir; oysa dilin her bölgesi temel tatları algılayabilir ve bu bilgi suyun etkisini açıklamaz.
Doğrusu: tat tomurcuklarındaki kemoreseptörler sıvıda çözünmüş molekülleri algılar; su, şekerin çözünüp reseptörlere ulaşmasını sağlar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Tat kemoreseptörleri sıvıda çözünmüş molekülleri algılar
Dilde her tadın ayrı bölgede algılandığı sanılırsa "Tatlı tat dilin ucundaki özel bölgede algılanır" seçilir; oysa dilin her bölgesi temel tatları algılayabilir ve bu bilgi suyun etkisini açıklamaz.
Doğrusu: tat tomurcuklarındaki kemoreseptörler sıvıda çözünmüş molekülleri algılar; su, şekerin çözünüp reseptörlere ulaşmasını sağlar.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları · Bitkisel hormonların etkileri (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmaları (2) · Bitkilerde yönelme hareketleri |
| 2. Senaryo | 5 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme · Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) |
| 3. Senaryo | 6 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme · Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme |
| 4. Senaryo | 6 | Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme (2) |
| 5. Senaryo | 7 | Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme (2) |
11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›