📋 11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı 5. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 5 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 5. senaryoda 7 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 5. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
2 soru
Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme her senaryodaBİY.11.1.2
-
2 soru
Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme her senaryodaBİY.11.1.3
-
1 soru
Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilmeBİY.11.1.4
-
2 soru
Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilmeBİY.11.1.5
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 3. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 5. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir çiçekçi aynı tarlada kesilen özdeş gülleri dört vazoya paylaştırıyor ve güllerin kaç gün taze kaldığını kaydediyor. Buna göre hangi yargıya varılır?
"Sitokinin yalnız elma bulunmayan vazoda etki göstermiştir" diyen öğrenci yalnız II ile IV'ü karşılaştırır; oysa IV (6 gün) ile III (3 gün) karşılaştırılınca sitokininin elma varken de süreyi uzattığı görülür.
İki karşılaştırma yapılır: sitokinin süreyi 5 günden 11 güne çıkarıyor, elma ise süreyi hem sitokininsiz (5 → 3) hem sitokininli (11 → 6) ortamda kısaltıyor. Olgun elmanın yaydığı etilen yaşlanmayı hızlandırır; sitokinin bu etkiyi tamamen değil, kısmen karşılar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Elmadan yayılan gaz sitokininin etkisini kısmen bastırmıştır
"Sitokinin yalnız elma bulunmayan vazoda etki göstermiştir" diyen öğrenci yalnız II ile IV'ü karşılaştırır; oysa IV (6 gün) ile III (3 gün) karşılaştırılınca sitokininin elma varken de süreyi uzattığı görülür.
İki karşılaştırma yapılır: sitokinin süreyi 5 günden 11 güne çıkarıyor, elma ise süreyi hem sitokininsiz (5 → 3) hem sitokininli (11 → 6) ortamda kısaltıyor. Olgun elmanın yaydığı etilen yaşlanmayı hızlandırır; sitokinin bu etkiyi tamamen değil, kısmen karşılar.
2. Uzun süre sulanmayan bir saksı bitkisinin beklenenden az su kaybettiği görülüyor. Bu sonucu hangi hormonun artışı açıklar?
"Sitokinin" diyen öğrenci yaprakla ilgili her etkiyi sitokinine bağlar; sitokinin yaprağı taze tutar ama su kaybını durdurmaz.
Su stresinde absisik asidin miktarı büyük oranda artar; bu hormon yaprak yüzeyindeki stomaların kapanmasına etki ederek su kaybını önler.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Absisik asit
"Sitokinin" diyen öğrenci yaprakla ilgili her etkiyi sitokinine bağlar; sitokinin yaprağı taze tutar ama su kaybını durdurmaz.
Su stresinde absisik asidin miktarı büyük oranda artar; bu hormon yaprak yüzeyindeki stomaların kapanmasına etki ederek su kaybını önler.
3. Asma ve sarmaşık gibi bitkilerin ipliksi uzantılarıyla bulundukları yere sarılması hangi harekettir?
"Sismonasti" diyen öğrenci uyaranın dokunma olduğunu doğru görür ama hareketin yöne bağlı olduğunu atlar; sismonasti küstüm otunun kapanması gibi yönden bağımsız bir harekettir.
Sarılma, ipliksi uzantının değdiği yere doğru gerçekleşir; dokunmaya bağlı bu yönelme haptotropizmadır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Haptotropizma
"Sismonasti" diyen öğrenci uyaranın dokunma olduğunu doğru görür ama hareketin yöne bağlı olduğunu atlar; sismonasti küstüm otunun kapanması gibi yönden bağımsız bir harekettir.
Sarılma, ipliksi uzantının değdiği yere doğru gerçekleşir; dokunmaya bağlı bu yönelme haptotropizmadır.
4. Akşamsefası çiçeklerinin ışık şiddeti azalınca açılıp artınca kapanması hangi harekettir?
"Negatif fototropizma" diyen öğrenci çiçeğin çok ışıkta kapanmasını ışıktan kaçma sanır; oysa kapanmanın yönü ışığın geldiği yana bağlı değildir.
Akşamsefası çiçeği ışığın şiddetine göre açılıp kapanır, ışık hangi yandan gelirse gelsin hareket aynıdır; ışıkla oluşan bu nasti hareketine fotonasti denir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Fotonasti
"Negatif fototropizma" diyen öğrenci çiçeğin çok ışıkta kapanmasını ışıktan kaçma sanır; oysa kapanmanın yönü ışığın geldiği yana bağlı değildir.
Akşamsefası çiçeği ışığın şiddetine göre açılıp kapanır, ışık hangi yandan gelirse gelsin hareket aynıdır; ışıkla oluşan bu nasti hareketine fotonasti denir.
5. Karanlık bir ortamda, ucu kesilmiş bir koleoptilin tam üstüne oksin içeren bir agar blok konuyor; ayrıca gövdenin sol yanına ikinci bir agar blok ekleniyor. İki blok da aynı miktarda oksin içermektedir. Buna göre koleoptil nasıl büyür?
"Kıvrılmadan dik olarak uzar" diyen öğrenci üstteki bloğa bakıp oksinin eşit indiğini görür ve orada durur; ikinci bloğun bu dengeyi bozduğunu hesaba katmaz.
Üstteki blok iki yana eşit oksin verir, yan blok ise sol yana fazladan oksin ekler. Sol yan daha çok uzayınca koleoptil karşı tarafa, yani sağa kıvrılır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Sağa doğru kıvrılarak uzar
"Kıvrılmadan dik olarak uzar" diyen öğrenci üstteki bloğa bakıp oksinin eşit indiğini görür ve orada durur; ikinci bloğun bu dengeyi bozduğunu hesaba katmaz.
Üstteki blok iki yana eşit oksin verir, yan blok ise sol yana fazladan oksin ekler. Sol yan daha çok uzayınca koleoptil karşı tarafa, yani sağa kıvrılır.
6. Yüksek bir dağa hızla çıkan bir kişide kulak zarının iki yanındaki hava basıncı farklılaşıyor. Bu farkı dengeleyerek kulak zarının zarar görmesini önleyen yapı ve bağlantısı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Basınç dengesinin iç kulakta sağlandığı sanılırsa "Östaki borusu; iç kulağı yutağa bağlar" seçilir; oysa iç kulak sıvılı kanallardan oluşur, östaki borusu hava dolu orta kulaktan çıkar.
Doğrusu östaki borusunun orta kulağı yutağa bağlamasıdır; böylece kulak zarının iki yanındaki hava basıncı dengelenir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Östaki borusu; orta kulağı yutağa bağlar
Basınç dengesinin iç kulakta sağlandığı sanılırsa "Östaki borusu; iç kulağı yutağa bağlar" seçilir; oysa iç kulak sıvılı kanallardan oluşur, östaki borusu hava dolu orta kulaktan çıkar.
Doğrusu östaki borusunun orta kulağı yutağa bağlamasıdır; böylece kulak zarının iki yanındaki hava basıncı dengelenir.
7. Hangi seçenekteki uyaranların üçü de mekanoreseptörlerle algılanır?
Işık da dalga olarak yayıldığı için mekanik bir uyaran sanılırsa "Dokunma, ışık, basınç" seçilir; oysa ışık elektromanyetik reseptörlerle, yani gözdeki fotoreseptörlerle algılanır.
Doğrusu basınç, ses dalgası ve harekettir; üçü de mekanik etkilerdir, sıcaklık termoreseptörlerle, koku kemoreseptörlerle algılanır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Basınç, ses dalgası, hareket
Işık da dalga olarak yayıldığı için mekanik bir uyaran sanılırsa "Dokunma, ışık, basınç" seçilir; oysa ışık elektromanyetik reseptörlerle, yani gözdeki fotoreseptörlerle algılanır.
Doğrusu basınç, ses dalgası ve harekettir; üçü de mekanik etkilerdir, sıcaklık termoreseptörlerle, koku kemoreseptörlerle algılanır.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları · Bitkisel hormonların etkileri (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmaları (2) · Bitkilerde yönelme hareketleri |
| 2. Senaryo | 5 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme · Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) |
| 3. Senaryo | 6 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme · Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme |
| 4. Senaryo | 6 | Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme (2) |
| 5. Senaryo | 7 | Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme (2) · Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme (2) · Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme · Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme (2) |
11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›