📋 10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 2. Yazılı 4. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 4. senaryoda 6 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 8 arasında değişir). Yazılı haftası: 4-15 Ocak 2027. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 4. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
2 soru
Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilmeCOĞ.10.3.2
-
2 soru
Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme her senaryodaCOĞ.10.3.3
-
1 soru
Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme her senaryodaCOĞ.10.3.4
-
1 soru
Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme her senaryodaCOĞ.10.3.5
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
✏️ 4. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir kireç taşı tabakası levha hareketleriyle derine gömülür ve erimeden yüksek sıcaklık ile basınç altında kalır. Bu kayaç neye dönüşür?
"Magmatik bir kayaca" diyen öğrenci derinde ısınmayı erimeyle karıştırır; magmatik kayaç için kayacın önce eriyip magmaya dönüşmesi, sonra soğuyup katılaşması gerekir.
Doğrusu başkalaşım kayacıdır: tortul ya da magmatik bir kayaç erimeden yüksek sıcaklık ve basınç altında kalınca fiziksel ve kimyasal değişime uğrar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Başkalaşım kayacına
"Magmatik bir kayaca" diyen öğrenci derinde ısınmayı erimeyle karıştırır; magmatik kayaç için kayacın önce eriyip magmaya dönüşmesi, sonra soğuyup katılaşması gerekir.
Doğrusu başkalaşım kayacıdır: tortul ya da magmatik bir kayaç erimeden yüksek sıcaklık ve basınç altında kalınca fiziksel ve kimyasal değişime uğrar.
2. Yağışlı günlerle kurak günlerin sık sık art arda geldiği bir yerde kil taşı ile granit yan yana durmaktadır. Hangisi, hangi nedenle daha çok parçalanır?
"Kil taşı; yağmur suyu kili çözüp yeni minerale çevirir" diyen öğrenci doğru kayacı yanlış süreçle açıklar; ıslanma-kuruma çatlamasında kayaç çözünmez, şişip büzülerek parçalanır.
Doğrusu kil taşının ıslanma-kuruma ile parçalanmasıdır: kil ıslanınca genişleyip çatlakları büyütür, kuruyunca çatlaklar açıkta kalır; granitte bu etkiyi yapacak kil yoktur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kil taşı; ıslanıp genişleyen kil çatlakları büyütür
"Kil taşı; yağmur suyu kili çözüp yeni minerale çevirir" diyen öğrenci doğru kayacı yanlış süreçle açıklar; ıslanma-kuruma çatlamasında kayaç çözünmez, şişip büzülerek parçalanır.
Doğrusu kil taşının ıslanma-kuruma ile parçalanmasıdır: kil ıslanınca genişleyip çatlakları büyütür, kuruyunca çatlaklar açıkta kalır; granitte bu etkiyi yapacak kil yoktur.
3. Akış hızı azalmış bir akarsu menderes büklümlerini nasıl büyütür?
"İki kıyısına da eşit miktarda alüvyon bırakarak" diyen öğrenci büklümün nasıl büyüdüğünü düşünmez; iki kıyıya eşit birikim yatağı yalnız daraltır, kıvrımı büyütmez.
Doğrusu: yavaşlayan akarsu yatağının bir kıyısını aşındırır, aldığı malzemeyi diğer kıyıya bırakır; böylece büklüm giderek genişler.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Bir kıyıyı aşındırıp karşı kıyıya biriktirerek
"İki kıyısına da eşit miktarda alüvyon bırakarak" diyen öğrenci büklümün nasıl büyüdüğünü düşünmez; iki kıyıya eşit birikim yatağı yalnız daraltır, kıvrımı büyütmez.
Doğrusu: yavaşlayan akarsu yatağının bir kıyısını aşındırır, aldığı malzemeyi diğer kıyıya bırakır; böylece büklüm giderek genişler.
4. Buzullar nasıl oluşur?
"Kalıcı kar sınırı altında yağan kar her kış üst üste yığılır" diyen öğrenci kar sınırının anlamını kaçırır; sınırın altında kar yazın erir, birikip buzul olamaz.
Doğrusu: kalıcı kar sınırının üzerinde sıkışıp sertleşen kar taneleri buz kristallerine dönüşür ve basınçla birbirine bağlanarak katı buzul kütlesi oluşturur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kalıcı kar sınırı üzerinde sıkışan kar, buza dönüşüp kütleleşir
"Kalıcı kar sınırı altında yağan kar her kış üst üste yığılır" diyen öğrenci kar sınırının anlamını kaçırır; sınırın altında kar yazın erir, birikip buzul olamaz.
Doğrusu: kalıcı kar sınırının üzerinde sıkışıp sertleşen kar taneleri buz kristallerine dönüşür ve basınçla birbirine bağlanarak katı buzul kütlesi oluşturur.
5. Bu düz verimli alan hangi yer şeklidir?
Taşan su ince malzeme bırakır.
Şekil taşkın ovasıdır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Taşkın ovası
Taşan su ince malzeme bırakır.
Şekil taşkın ovasıdır.
6. Tünel yapımının amacı nedir?
Yol doğrudan geçiş kazanır.
Amaç dağ engelini aşmaktır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dağ engelini aşmak
Yol doğrudan geçiş kazanır.
Amaç dağ engelini aşmaktır.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 5 | Aşınım ve birikim süreçleri · Yeryüzü şekilleri ile ilgili saha/sanal saha çalışmaları · Yeryüzü şekilleri ve beşerî faaliyetler arasındaki etkileşim · Yerleşmelerin kuruluşu ve gelişimi · Yerleşmelerin fonksiyonları |
| 2. Senaryo | 6 | Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme · Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme · Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme · Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme |
| 3. Senaryo | 7 | Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme · Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme · Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme |
| 4. Senaryo | 6 | Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme · Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme |
| 5. Senaryo | 7 | Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme · Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme · Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme (2) · Türkiye ve dünyadaki yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırabilme |
| 6. Senaryo | 8 | Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme · Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme · Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme · Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme (2) · Türkiye ve dünyadaki yerleşmeleri fonksiyonlarına göre sınıflandırabilme |
10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 2. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›