📋 9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı 2. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 2. senaryoda 7 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 8 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 2. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
2 soru
Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme her senaryodaCOĞ.9.1.1
-
1 soru
Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme her senaryodaCOĞ.9.1.2
-
1 soru
Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme her senaryodaCOĞ.9.1.3
-
2 soru
Harita uygulamaları yapabilme her senaryodaCOĞ.9.2.1
- 1 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 5. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 2. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir vadi; ormanları, deresi, içindeki köyleri, tarlaları ve yollarıyla birlikte tek bir bütün olarak ele alınıyor. Bu bütün hangi kavramla adlandırılır?
Köy, tarla ve yol gibi insan yapımı unsurlara bakılırsa "Beşerî ortam" seçilir; oysa beşerî ortam insanın doğal ortam üzerine kurduğu yaşam alanıdır, ormanı ve dereyi kapsamaz.
Doğrusu coğrafi ortamdır, çünkü doğal ortam ile beşerî ortamın birlikteliğinden oluşan en geniş yaşam alanına coğrafi ortam denir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Coğrafi ortam
Köy, tarla ve yol gibi insan yapımı unsurlara bakılırsa "Beşerî ortam" seçilir; oysa beşerî ortam insanın doğal ortam üzerine kurduğu yaşam alanıdır, ormanı ve dereyi kapsamaz.
Doğrusu coğrafi ortamdır, çünkü doğal ortam ile beşerî ortamın birlikteliğinden oluşan en geniş yaşam alanına coğrafi ortam denir.
2. Bir kentte insanların gün içinde parkları, sokakları ve meydanları nasıl kullandığı, hangi mekânlarda bir araya gelip komşuluk ilişkisi kurduğu inceleniyor. Bu çalışma en çok hangi dalın inceleme alanına girer?
Kentte yaşayan insanlar konu edildiği için nüfus coğrafyası sanılırsa "Nüfus coğrafyası" seçilir; oysa incelenen nüfusun özellikleri ya da hareketleri değil, insanların gündelik hayatta mekânı nasıl kullandığı ve kurdukları ilişkilerdir.
Doğrusu sosyal coğrafyadır, çünkü bu dal sosyal ilişkileri mekânsal açıdan inceler ve gündelik hayatı biçimlendiren mekânsal süreçlerle ilgilenir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Sosyal coğrafya
Kentte yaşayan insanlar konu edildiği için nüfus coğrafyası sanılırsa "Nüfus coğrafyası" seçilir; oysa incelenen nüfusun özellikleri ya da hareketleri değil, insanların gündelik hayatta mekânı nasıl kullandığı ve kurdukları ilişkilerdir.
Doğrusu sosyal coğrafyadır, çünkü bu dal sosyal ilişkileri mekânsal açıdan inceler ve gündelik hayatı biçimlendiren mekânsal süreçlerle ilgilenir.
3. Bozkurt seli örnek olayında bir doğal ortam özelliğinden başlayıp bir beşerî faaliyetten geçerek selin yıkıcı etkisini artıran bir unsura uzanan bağlantı kurulabilir. Bu bağlantıyı en uygun biçimde gösteren sıralama hangisidir?
Selin başlangıç noktası yağış olduğu için her adımın yağıştan çıktığı sanılırsa "Yağış miktarının fazla olması → köprülerin alçak yapılması → selin yıkıcı etkisinin artması" seçilir; oysa köprülerin yüksekliğini yağış değil, onları yapan insanlar belirler.
Doğrusu orman → ormancılık → tomruk sıralamasıdır, çünkü ormanların geniş alan kaplaması ilçede ormancılık faaliyetinin yapılmasında etkili olmuş, çevredeki depolarda bulunan tomruklar da selle akıntıya kapılıp su kanallarını tıkamıştır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Geniş orman alanı → ormancılık faaliyeti → çevredeki depolardaki tomrukların kanalları tıkaması
Selin başlangıç noktası yağış olduğu için her adımın yağıştan çıktığı sanılırsa "Yağış miktarının fazla olması → köprülerin alçak yapılması → selin yıkıcı etkisinin artması" seçilir; oysa köprülerin yüksekliğini yağış değil, onları yapan insanlar belirler.
Doğrusu orman → ormancılık → tomruk sıralamasıdır, çünkü ormanların geniş alan kaplaması ilçede ormancılık faaliyetinin yapılmasında etkili olmuş, çevredeki depolarda bulunan tomruklar da selle akıntıya kapılıp su kanallarını tıkamıştır.
4. İlk medeniyetlerin ortaya çıktığı dönemde Mezopotamya'da kurulan bir kentin tüccarları, uğradıkları yerleri yazıya geçirerek kayıt tutuyor. Bu durum, o çağda coğrafyanın gelişmesinde rol oynayan hangi etkenleri bir arada yansıtır?
"Tüccar" sözcüğü görülünce ticaret yollarının öne çıktığı sonraki çağ düşünülürse "İpek Yolu ve Baharat Yolu ticareti" seçilir; oysa bu yollar Orta Çağ'ın etkenidir, olay ise ilk medeniyetlerin kurulduğu Eski Çağ'da geçer.
Doğrusu ticaretin gelişmesi ve yazının icadıdır, çünkü tüccarların yolculuğu ticareti, gördüklerini yazıya geçirmeleri yazıyı yansıtır; Rönesans ve reform ile Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi ise ilk medeniyetlerden çok sonra Avrupa'da ortaya çıkmıştır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Ticaretin gelişmesi ve yazının icadı
"Tüccar" sözcüğü görülünce ticaret yollarının öne çıktığı sonraki çağ düşünülürse "İpek Yolu ve Baharat Yolu ticareti" seçilir; oysa bu yollar Orta Çağ'ın etkenidir, olay ise ilk medeniyetlerin kurulduğu Eski Çağ'da geçer.
Doğrusu ticaretin gelişmesi ve yazının icadıdır, çünkü tüccarların yolculuğu ticareti, gördüklerini yazıya geçirmeleri yazıyı yansıtır; Rönesans ve reform ile Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi ise ilk medeniyetlerden çok sonra Avrupa'da ortaya çıkmıştır.
5. Türkiye'nin doğusundaki yerlerde yerel saatin batısındakilerden ileri olmasının nedeni hangisidir?
Ortak saat ile yerel saat karıştırılırsa "Ülkenin doğusunda ortak saat olarak 45° doğu meridyeninin saatinin kullanılması" seçilir; oysa ortak saat ülkenin her yerinde aynıdır, doğu ile batıyı ayırmaz.
Doğrusu Dünya'nın batıdan doğuya dönmesidir, çünkü bu dönüşle Güneş öğle konumuna önce doğudaki meridyenlerde ulaşır ve yerel saat orada ileri olur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dünya batıdan doğuya döndüğü için Güneş'in öğle konumuna doğuda önce ulaşması
Ortak saat ile yerel saat karıştırılırsa "Ülkenin doğusunda ortak saat olarak 45° doğu meridyeninin saatinin kullanılması" seçilir; oysa ortak saat ülkenin her yerinde aynıdır, doğu ile batıyı ayırmaz.
Doğrusu Dünya'nın batıdan doğuya dönmesidir, çünkü bu dönüşle Güneş öğle konumuna önce doğudaki meridyenlerde ulaşır ve yerel saat orada ileri olur.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 7 | Coğrafya biliminin konusu ve bölümleri · Coğrafya öğrenmenin önemi · Coğrafya biliminin gelişimi · Harita uygulamaları · Türkiye’nin coğrafi konumu · Mekânsal bilgi teknolojilerinin bileşenleri · Hava olaylarının günlük hayata etkileri |
| 2. Senaryo | 7 | Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme (2) · Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme · Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme · Harita uygulamaları yapabilme (2) · Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme |
| 3. Senaryo | 8 | Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme (2) · Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme · Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme · Harita uygulamaları yapabilme (2) · Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilme |
| 4. Senaryo | 6 | Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme · Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme · Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme · Harita uygulamaları yapabilme · Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilme |
| 5. Senaryo | 8 | Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme (2) · Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme · Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme · Harita uygulamaları yapabilme · Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilme · Hava olaylarının günlük hayata etkisini gözleme dayalı tahmin edebilme |
| 6. Senaryo | 6 | Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme · Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme · Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme · Harita uygulamaları yapabilme (2) · Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme |
9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›