📋 9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı 5. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 5 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 5. senaryoda 7 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 5. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilmeKİM.9.1.1
-
1 soru
Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilmeKİM.9.1.2
-
2 soru
Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme her senaryodaKİM.9.1.3
-
2 soru
Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme her senaryodaKİM.9.1.4
-
1 soru
Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeKİM.9.1.5
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu senaryoya göre hazırlanmış, puanlı ve cevap anahtarlı örnek kâğıt var.
✏️ 5. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Seyreltme sonunda bir asidin karakteri ne olur?
pH yediye yaklaşır.
Asit kalır ama etkisi zayıflar.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Asit kalır ama zayıflar
pH yediye yaklaşır.
Asit kalır ama etkisi zayıflar.
2. Kimyasalların hem yararlı hem zararlı olabilmesinin anlamı nedir?
Doğru kullanım hayatı kolaylaştırır.
Anlam kullanıma bağlı olmasıdır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kullanıma bağlı olması
Doğru kullanım hayatı kolaylaştırır.
Anlam kullanıma bağlı olmasıdır.
3. Bohr modeline göre bir atomdaki n = 2 ve n = 4 enerji düzeyleri karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?
Çekirdekten uzaklaştıkça elektronun "zayıfladığı" ve enerjisinin azaldığı sanılırsa "n = 4 düzeyi çekirdeğe daha uzak ve daha düşük enerjilidir." seçilir; oysa Bohr modelinde çekirdekten uzaklaştıkça yörüngenin ve elektronun enerjisi artar.
Doğrusu n = 4'ün daha uzak ve daha yüksek enerjili olmasıdır, çünkü n değeri çekirdeğe yakınlık sırasıyla büyür ve uzak düzeyin enerjisi daha yüksektir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: n = 4 düzeyi çekirdeğe daha uzak ve daha yüksek enerjilidir.
Çekirdekten uzaklaştıkça elektronun "zayıfladığı" ve enerjisinin azaldığı sanılırsa "n = 4 düzeyi çekirdeğe daha uzak ve daha düşük enerjilidir." seçilir; oysa Bohr modelinde çekirdekten uzaklaştıkça yörüngenin ve elektronun enerjisi artar.
Doğrusu n = 4'ün daha uzak ve daha yüksek enerjili olmasıdır, çünkü n değeri çekirdeğe yakınlık sırasıyla büyür ve uzak düzeyin enerjisi daha yüksektir.
4. Atomda negatif yüklü taneciklerin varlığı hangi atom modeliyle ortaya konmuştur?
Yüklü taneciklerin ilk kez çekirdekli modelle geldiği sanılırsa "Rutherford modeli" seçilir; oysa negatif yükler daha önceki modelde vardı, iki model pozitif yükün yerinde ayrılır: bütün küreye yayılı mı, küçük bir çekirdekte mi.
Doğrusu Thomson modelidir, çünkü negatif yükler ve atomdan küçük tanecikler bu modelle ortaya konmuştur; Dalton modelinde atomun içinde daha küçük tanecik yoktur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Thomson modeli
Yüklü taneciklerin ilk kez çekirdekli modelle geldiği sanılırsa "Rutherford modeli" seçilir; oysa negatif yükler daha önceki modelde vardı, iki model pozitif yükün yerinde ayrılır: bütün küreye yayılı mı, küçük bir çekirdekte mi.
Doğrusu Thomson modelidir, çünkü negatif yükler ve atomdan küçük tanecikler bu modelle ortaya konmuştur; Dalton modelinde atomun içinde daha küçük tanecik yoktur.
5. Çok elektronlu atomlarda aynı temel enerji seviyesindeki alt seviyelerin (örneğin 2s ile 2p'nin) farklı enerjilerde olmasının nedeni nedir?
"Alt seviyelerin orbital sayısının farklı olması" diyen öğrenci orbital sayısını enerjiyle karıştırır; kitap bu farkı orbital sayısına değil, birden çok elektronun varlığına bağlar.
Çok elektronlu atomlarda elektronlar birbirini iter; bu itme bir kabuktaki alt kabukları farklı enerjilere ayırır. Bu yüzden 2p, 2s'den yüksek enerjilidir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Elektronların birbirini itmesi
"Alt seviyelerin orbital sayısının farklı olması" diyen öğrenci orbital sayısını enerjiyle karıştırır; kitap bu farkı orbital sayısına değil, birden çok elektronun varlığına bağlar.
Çok elektronlu atomlarda elektronlar birbirini iter; bu itme bir kabuktaki alt kabukları farklı enerjilere ayırır. Bu yüzden 2p, 2s'den yüksek enerjilidir.
6. Temel hâldeki bir X atomunun elektron dağılımında 8 tam dolu ve 1 yarı dolu orbital vardır; son alt seviyesi p'dir. Buna göre X atomunun valans elektron sayısı kaçtır?
"5" diyen öğrenci dağılımı doğru bulur ama valans elektronlarını yalnız 3p⁵'ten sayar; 3s² de en dış temel seviyededir.
1s, 2s, üç 2p ve 3s tam dolu 6 orbitaldir. Kalan 2 tam ve 1 yarı dolu orbital Hund kuralına göre ancak 3p⁵ ile olur: (↑↓) (↑↓) (↑). Dağılım 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵, valans elektronu 3s² + 3p⁵ = 7'dir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: 7
"5" diyen öğrenci dağılımı doğru bulur ama valans elektronlarını yalnız 3p⁵'ten sayar; 3s² de en dış temel seviyededir.
1s, 2s, üç 2p ve 3s tam dolu 6 orbitaldir. Kalan 2 tam ve 1 yarı dolu orbital Hund kuralına göre ancak 3p⁵ ile olur: (↑↓) (↑↓) (↑). Dağılım 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵, valans elektronu 3s² + 3p⁵ = 7'dir.
7. Çok elektronlu atomlarda aynı temel enerji seviyesindeki alt seviyelerin (örneğin 2s ile 2p'nin) farklı enerjilerde olmasının nedeni nedir?
"Alt seviyelerin orbital sayısının farklı olması" diyen öğrenci orbital sayısını enerjiyle karıştırır; kitap bu farkı orbital sayısına değil, birden çok elektronun varlığına bağlar.
Çok elektronlu atomlarda elektronlar birbirini iter; bu itme bir kabuktaki alt kabukları farklı enerjilere ayırır. Bu yüzden 2p, 2s'den yüksek enerjilidir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Elektronların birbirini itmesi
"Alt seviyelerin orbital sayısının farklı olması" diyen öğrenci orbital sayısını enerjiyle karıştırır; kitap bu farkı orbital sayısına değil, birden çok elektronun varlığına bağlar.
Çok elektronlu atomlarda elektronlar birbirini iter; bu itme bir kabuktaki alt kabukları farklı enerjilere ayırır. Bu yüzden 2p, 2s'den yüksek enerjilidir.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme · Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme (2) · Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme (2) · Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme |
| 2. Senaryo | 6 | Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme · Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme (2) · Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme (2) · Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme |
| 3. Senaryo | 6 | Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme · Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme · Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme (2) · Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme (2) |
| 4. Senaryo | 5 | Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme · Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme · Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme (2) · Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme |
| 5. Senaryo | 7 | Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme · Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme · Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme (2) · Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme (2) · Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme |
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›