📋 10. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı 2. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 2. senaryoda 7 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 2. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
2 soru
Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme her senaryodaTAR.10.1.1
-
3 soru
Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme her senaryodaTAR.10.1.2
-
2 soru
Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilmeTAR.10.1.3
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 1. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 2. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. I. Haçlı Seferi sırasında Türkiye Selçuklu Devleti'nin merkezi nasıl değişti?
"Konya düştü, merkez İznik'e taşındı" diyen öğrenci yönü ters kurar; Haçlıların ilk saldırdığı başkent İznik'ti, Selçuklular bu yüzden içerideki Konya'ya çekildi.
Haçlılar 1096-1099 seferinde başkent İznik'i aldı; Selçuklular merkezlerini Konya'ya taşıdı ve 1097'de Dorileon'da da yenilince Haçlılar Anadolu'yu geçti.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: İznik düştü, merkez Konya'ya taşındı
"Konya düştü, merkez İznik'e taşındı" diyen öğrenci yönü ters kurar; Haçlıların ilk saldırdığı başkent İznik'ti, Selçuklular bu yüzden içerideki Konya'ya çekildi.
Haçlılar 1096-1099 seferinde başkent İznik'i aldı; Selçuklular merkezlerini Konya'ya taşıdı ve 1097'de Dorileon'da da yenilince Haçlılar Anadolu'yu geçti.
2. Bir tarihçi bir zafer için şunu yazıyor: "Savaşın son günü toplanan beyler, aralarından birini ilk sultanları ilan etti ve komşu hükümdarlara zaferlerini bildiren mektuplar gönderdi." Bu anlatım hangi savaşa uyar?
"Malazgirt Savaşı" diyen öğrenci en ünlü zaferi ilk zaferle karıştırır; Malazgirt'te Selçuklu Devleti zaten vardı ve başında Alp Arslan bulunuyordu.
"İlk sultan" ilan etmek yeni bir devletin kurulduğunu gösterir; Selçuklu Devleti 1040'ta Gaznelilere karşı kazanılan Dandanakan zaferiyle kuruldu.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dandanakan Savaşı
"Malazgirt Savaşı" diyen öğrenci en ünlü zaferi ilk zaferle karıştırır; Malazgirt'te Selçuklu Devleti zaten vardı ve başında Alp Arslan bulunuyordu.
"İlk sultan" ilan etmek yeni bir devletin kurulduğunu gösterir; Selçuklu Devleti 1040'ta Gaznelilere karşı kazanılan Dandanakan zaferiyle kuruldu.
3. Büyük Selçuklu Devleti'nde devlet teşkilatının başındaki en büyük kurum olan Divan-ı A'lâ'ya kim başkanlık ederdi?
"Sultan" diyen öğrenci Divan-ı A'lâ ile Divan-ı Mezâlim'i karıştırır; sultanın başkanlık ettiği kurul Divan-ı Mezâlim'dir.
Divan-ı A'lâ'ya sahib-i a'zâm unvanıyla anılan vezir başkanlık ederdi; alt divanlar da bu divana bağlı çalışırdı.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Vezir
"Sultan" diyen öğrenci Divan-ı A'lâ ile Divan-ı Mezâlim'i karıştırır; sultanın başkanlık ettiği kurul Divan-ı Mezâlim'dir.
Divan-ı A'lâ'ya sahib-i a'zâm unvanıyla anılan vezir başkanlık ederdi; alt divanlar da bu divana bağlı çalışırdı.
4. Türkiye Selçuklu Devleti'nin atabeylik sistemini sürdürürken atabeylerin idari ve askerî yetkilerini sınırlandırması, hangi sakıncanın tekrarlanmasını önlemeye yöneliktir?
"Devletin sürekli hazır bir ordudan yoksun kalması" diyen öğrenci atabeylerin askerî yetkisinin kısılmasını ikta sisteminin amacıyla karıştırır; sürekli hazır ordu ikta sistemiyle sağlandı, atabeylerin yetkisini kısmak orduyu büyütmez.
Büyük Selçuklularda bazı atabeylerin özerklik ilan etmesi merkezî otoriteyi zayıflatmış, devletin dağılmasında etkili olmuştu; Türkiye Selçukluları bunu önlemek için yetkileri sınırlandırdı.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Merkezî otoritenin özerklik ilanlarıyla zayıflaması
"Devletin sürekli hazır bir ordudan yoksun kalması" diyen öğrenci atabeylerin askerî yetkisinin kısılmasını ikta sisteminin amacıyla karıştırır; sürekli hazır ordu ikta sistemiyle sağlandı, atabeylerin yetkisini kısmak orduyu büyütmez.
Büyük Selçuklularda bazı atabeylerin özerklik ilan etmesi merkezî otoriteyi zayıflatmış, devletin dağılmasında etkili olmuştu; Türkiye Selçukluları bunu önlemek için yetkileri sınırlandırdı.
5. Türklerin gaza ve cihat anlayışıyla üstlendiği "nizam-ı âlem" sorumluluğu neyi ifade eder?
"Tevhit inancını yüceltip dünyanın her yerinde hâkim kılmayı" diyen öğrenci nizam-ı âlemi ilayıkelimetullah hedefiyle karıştırır; o, cihan devleti mefkûresiyle birleşen dinî hedefin adıdır.
Nizam-ı âlem, Türklerin İslami esaslara uygun olarak dünyada adaleti ve düzeni sağlama sorumluluğudur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dünyada İslami esaslara göre adaleti ve düzeni sağlamayı
"Tevhit inancını yüceltip dünyanın her yerinde hâkim kılmayı" diyen öğrenci nizam-ı âlemi ilayıkelimetullah hedefiyle karıştırır; o, cihan devleti mefkûresiyle birleşen dinî hedefin adıdır.
Nizam-ı âlem, Türklerin İslami esaslara uygun olarak dünyada adaleti ve düzeni sağlama sorumluluğudur.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 7 | Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme (3) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme (2) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme (2) |
| 2. Senaryo | 7 | Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme (2) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme (3) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme (2) |
| 3. Senaryo | 6 | Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme (2) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme (3) |
| 4. Senaryo | 7 | Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme (2) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme (2) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme (3) |
| 5. Senaryo | 6 | Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme (2) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme (2) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme (2) |
| 6. Senaryo | 6 | Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme (3) · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme (3) |
10. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›