📋 10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı 6. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 6. senaryoda 8 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 5 ile 8 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 6. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme her senaryodaCOĞ.10.1.1
-
1 soru
Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme her senaryodaCOĞ.10.2.1
-
1 soru
Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme her senaryodaCOĞ.10.2.2
- 2 soru
-
2 soru
Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme her senaryodaCOĞ.10.3.2
-
1 soru
Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilmeCOĞ.10.3.3
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu senaryoya göre hazırlanmış, puanlı ve cevap anahtarlı örnek kâğıt var.
✏️ 6. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Bir köyde kuyunun kurumasının etkisi hangi ölçekte kalır?
Etki yakın çevreyle sınırlıdır.
Etki yerel ölçekte kalır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Yerel
Etki yakın çevreyle sınırlıdır.
Etki yerel ölçekte kalır.
2. Bir türün yaşam alanının daraldığı saptanırsa hangi alanda çalışma yapılır?
Habitat izleme bu alandadır.
Çalışma çevre koruma alanında yapılır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Çevre koruma
Habitat izleme bu alandadır.
Çalışma çevre koruma alanında yapılır.
3. Bir bölgede mahalle sınırlarının kesin olması hangi modeli uygun kılar?
Sınırlar net çizgilerle belirlenir.
Uygun model vektördür.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Vektör
Sınırlar net çizgilerle belirlenir.
Uygun model vektördür.
4. Bir depremde ilk hareket yer kabuğunun derinliklerindeki bir odak noktasında başlıyor. Yeryüzünde bu odak noktasının tam üzerine denk gelen yere ne ad verilir?
Depremin merkezi yalnız tek bir nokta sanılıp odak noktasıyla karıştırılırsa "İç merkez" seçilir; oysa iç merkez, ilk hareketin başladığı yer kabuğu içindeki odak noktasının kendisidir.
Doğrusu dış merkezdir, çünkü odak noktasının yeryüzünde tam üzerine denk gelen yere dış merkez denir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Dış merkez
Depremin merkezi yalnız tek bir nokta sanılıp odak noktasıyla karıştırılırsa "İç merkez" seçilir; oysa iç merkez, ilk hareketin başladığı yer kabuğu içindeki odak noktasının kendisidir.
Doğrusu dış merkezdir, çünkü odak noktasının yeryüzünde tam üzerine denk gelen yere dış merkez denir.
5. Doğu Afrika Rift Hattı ile Kızıldeniz, levhaların birbirinden ayrılması sürecinin farklı aşamalarına örnek gösterilir. Bu iki örnek için hangisi söylenebilir?
Ayrılmanın son aşamasının dar bir deniz olduğu sanılırsa "Kızıldeniz, okyanus ortası sırtından sonra gelen son aşamayı yansıtır" seçilir; oysa dar deniz genişlemeyi sürdürür ve okyanus ortası sırtları en ileri aşamada oluşur.
Doğrusu Kızıldeniz'in daha ileri aşama olmasıdır, çünkü ayrılma kırılma ve rift vadisiyle başlar, vadi genişleyince Kızıldeniz gibi dar bir deniz (deniz tabanı yayılması) oluşur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kızıldeniz, ayrılmanın rift hattına göre daha ileri bir aşamasını yansıtır
Ayrılmanın son aşamasının dar bir deniz olduğu sanılırsa "Kızıldeniz, okyanus ortası sırtından sonra gelen son aşamayı yansıtır" seçilir; oysa dar deniz genişlemeyi sürdürür ve okyanus ortası sırtları en ileri aşamada oluşur.
Doğrusu Kızıldeniz'in daha ileri aşama olmasıdır, çünkü ayrılma kırılma ve rift vadisiyle başlar, vadi genişleyince Kızıldeniz gibi dar bir deniz (deniz tabanı yayılması) oluşur.
6. Granit, gabro ve siyenit gibi iri kristalli derinlik kayaçlarının ayrışmaya karşı direnci için hangisi doğrudur?
"Fiziksel ayrışmaya dirençli, kimyasal çözünmeye zayıftır" diyen öğrenci sert görünen kayacın yalnız kırılmaya dayanıklı olduğunu sanır; oysa iri kristalli bu kayaçlar çözünmeye karşı da güçlüdür.
Doğrusu iki sürece karşı da oldukça dirençli olmalarıdır; kum taşı, kil taşı, kireç taşı gibi tortul kayaçların direnci ise genel olarak daha azdır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Fiziksel ayrışmaya da kimyasal çözünmeye de dirençlidir
"Fiziksel ayrışmaya dirençli, kimyasal çözünmeye zayıftır" diyen öğrenci sert görünen kayacın yalnız kırılmaya dayanıklı olduğunu sanır; oysa iri kristalli bu kayaçlar çözünmeye karşı da güçlüdür.
Doğrusu iki sürece karşı da oldukça dirençli olmalarıdır; kum taşı, kil taşı, kireç taşı gibi tortul kayaçların direnci ise genel olarak daha azdır.
7. Gündüz sıcaklığın 45 °C'ye çıktığı, gece 5 °C'ye indiği ve yıl boyunca neredeyse yağış almayan bir çölde kayaçların parçalanmasında en etkili süreç hangisidir?
"Kimyasal çözünme" diyen öğrenci yüksek sıcaklığı tek başına yeterli sanır; çözünmenin en önemli etkeni su olduğu için yağışsız çölde bu süreç çok yavaştır.
Doğrusu sıcaklık farkı çatlamasıdır: kayaç gündüz 45 °C'de genleşir, gece 5 °C'de büzülür ve bu 40 derecelik fark her gün yinelenince yüzey çatlar; gece 0 °C'nin altına inilmediği için donma çatlaması olmaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Sıcaklık farkı çatlaması
"Kimyasal çözünme" diyen öğrenci yüksek sıcaklığı tek başına yeterli sanır; çözünmenin en önemli etkeni su olduğu için yağışsız çölde bu süreç çok yavaştır.
Doğrusu sıcaklık farkı çatlamasıdır: kayaç gündüz 45 °C'de genleşir, gece 5 °C'de büzülür ve bu 40 derecelik fark her gün yinelenince yüzey çatlar; gece 0 °C'nin altına inilmediği için donma çatlaması olmaz.
8. Hörgüç kaya ile drumlinin ikisinde de akış yönündeki yamaç daha diktir. İkisini birbirinden ayıran özellik hangisidir?
"Drumlin aşındırmayla, hörgüç kaya eski moren biriktisinden oluşur" diyen öğrenci iki şeklin benzer görünüşünden ötürü süreçleri ters eşler.
Doğrusu: hörgüç kaya buzulun büyük dirençli kayayı aşındırmasıyla; drumlin ise buzulun önceden bırakılmış moren deposunu biçimlendirmesiyle oluşur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Hörgüç kaya aşındırmayla, drumlin eski moren biriktisinden oluşur
"Drumlin aşındırmayla, hörgüç kaya eski moren biriktisinden oluşur" diyen öğrenci iki şeklin benzer görünüşünden ötürü süreçleri ters eşler.
Doğrusu: hörgüç kaya buzulun büyük dirençli kayayı aşındırmasıyla; drumlin ise buzulun önceden bırakılmış moren deposunu biçimlendirmesiyle oluşur.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 6 | Coğrafi bakış · CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanları · Mekânsal verilerin haritalara aktarılması · Tektonik süreçler · İklim, kayaç, aşınma ve çözünme ilişkisi · Aşınım ve birikim süreçleri |
| 2. Senaryo | 5 | Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme · Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme · Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme |
| 3. Senaryo | 7 | Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme · Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme · Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme · Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme |
| 4. Senaryo | 6 | Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme · Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme · Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme |
| 5. Senaryo | 7 | Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme · Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme · Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme (2) |
| 6. Senaryo | 8 | Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme · Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme · Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme · Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme (2) · Yeryüzü şekillerinin oluşumunu aşınım ve birikim süreçleri açısından çözümleyebilme |
10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›