📋 9. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı 5. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 5. senaryoda 6 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 7 arasında değişir). Yazılı haftası: 2-13 Kasım 2026. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 5. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme her senaryodaTAR.9.1.1
-
2 soru
Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme her senaryodaTAR.9.1.2
- 3 soru
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
🧾 Açık uçlu örnek yazılı kâğıdı
Bu yazılı için 1. senaryoya göre hazırlanmış örnek kâğıt var; konuları büyük ölçüde aynı.
✏️ 5. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. Atatürk "Türk çocuğu ecdadını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." demiştir. Bu söze göre gençler nasıl yetiştirilmelidir?
"Atalarının yaptıklarını aynen tekrarlayan bireyler olarak" diyen öğrenci ecdadı tanımayı onu taklit etmek sanır; oysa sözde atalarını tanıyan çocuğun daha büyük işler için güç bulacağı söylenir, yani geçmiş bir başlangıç noktasıdır.
Doğrusu millî tarih ve kültür bilincidir: Atatürk, toprakların silahla olduğu kadar düşünce ve millî bilinçle de korunacağını düşündüğü için gençlerin bu bilinçle yetiştirilmesini istemiştir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Millî tarih ve kültür bilincine sahip bireyler olarak
"Atalarının yaptıklarını aynen tekrarlayan bireyler olarak" diyen öğrenci ecdadı tanımayı onu taklit etmek sanır; oysa sözde atalarını tanıyan çocuğun daha büyük işler için güç bulacağı söylenir, yani geçmiş bir başlangıç noktasıdır.
Doğrusu millî tarih ve kültür bilincidir: Atatürk, toprakların silahla olduğu kadar düşünce ve millî bilinçle de korunacağını düşündüğü için gençlerin bu bilinçle yetiştirilmesini istemiştir.
2. İki tarihçi aynı vergi defterini okuyup biri "köy yoksullaşmıştır", öteki "köyün nüfusu azalmıştır" sonucuna varmıştır. Buna göre hangi sonuç çıkarılır?
"Tarihçilerden birinin yorumu kanıtsızdır" diyen öğrenci iki sonuçtan birinin yanlış olmasını bekler; oysa ikisi de aynı defterden çıkan kanıta dayanabilir.
Tarihsel bilgi tarihçinin bakış açısına ve sorduğu soruya göre şekillenir; bu yüzden aynı kaynağı kullanan iki tarihçi farklı yorumlara varabilir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Aynı kaynak farklı yorumlara açıktır
"Tarihçilerden birinin yorumu kanıtsızdır" diyen öğrenci iki sonuçtan birinin yanlış olmasını bekler; oysa ikisi de aynı defterden çıkan kanıta dayanabilir.
Tarihsel bilgi tarihçinin bakış açısına ve sorduğu soruya göre şekillenir; bu yüzden aynı kaynağı kullanan iki tarihçi farklı yorumlara varabilir.
3. Tetikleyici neden ile arka plan nedenini birbirinden ayıran özellik hangisidir?
"Tetikleyicinin kanıtlı, arka planın kanıtsız olması" diyen öğrenci ayrımı kanıtın varlığında arar; iki neden türü de kaynaklardan çıkan kanıtlarla ortaya konur.
Tetikleyici neden olayı harekete geçiren, dramatik ve açıkça görülen nedendir; arka plan nedenleri ise tetikleyici nedenin içinde doğduğu bağlamı oluşturur, çözülmesi daha zordur ve genellikle belirsizdir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Tetikleyicinin açık, arka planın belirsiz olması
"Tetikleyicinin kanıtlı, arka planın kanıtsız olması" diyen öğrenci ayrımı kanıtın varlığında arar; iki neden türü de kaynaklardan çıkan kanıtlarla ortaya konur.
Tetikleyici neden olayı harekete geçiren, dramatik ve açıkça görülen nedendir; arka plan nedenleri ise tetikleyici nedenin içinde doğduğu bağlamı oluşturur, çözülmesi daha zordur ve genellikle belirsizdir.
4. Bir öğrenci "Bu kitapta yüzlerce kaynak kullanılmış, o hâlde verdiği bilgiler doğrudur." diyor. Buna göre öğrencinin yargısında yanlış olan nedir?
"Kullanılan kaynakların kaynakçada gösterilmesi" diyen öğrenci yanlışı doğru olan ara adımda arar; kaynakça vermek doğru bir davranıştır ve çalışmanın güvenilirliğini artırır.
Yanlış olan tek halka şudur: kaynakların her biri sınırlılık, geçerlilik ve güvenilirlik açısından ayrıca sorgulanmadıkça sayıları tek başına bir doğruluk ölçüsü değildir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kaynak sayısının tek başına ölçü sayılması
"Kullanılan kaynakların kaynakçada gösterilmesi" diyen öğrenci yanlışı doğru olan ara adımda arar; kaynakça vermek doğru bir davranıştır ve çalışmanın güvenilirliğini artırır.
Yanlış olan tek halka şudur: kaynakların her biri sınırlılık, geçerlilik ve güvenilirlik açısından ayrıca sorgulanmadıkça sayıları tek başına bir doğruluk ölçüsü değildir.
5. Kadeş Savaşı'nda taraflar birbirine kesin üstünlük sağlayamamışken II. Ramses'in tapınak rölyeflerinde kendisini muzaffer bir kral olarak tasvir ettirmesi tarihçiye ne öğretir?
"Olayın dönemine ait kaynakların her zaman güvenilir olduğunu" diyen öğrenci birinci elden olmayı tarafsız olmakla karıştırır; rölyef olayın dönemine aittir ama olayı yaptıranın istediği gibi anlatır.
Bu yüzden her kaynak, dönemine ait olsa bile sorgulanır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Olayın dönemine ait bir kaynağın da taraflı olabileceğini
"Olayın dönemine ait kaynakların her zaman güvenilir olduğunu" diyen öğrenci birinci elden olmayı tarafsız olmakla karıştırır; rölyef olayın dönemine aittir ama olayı yaptıranın istediği gibi anlatır.
Bu yüzden her kaynak, dönemine ait olsa bile sorgulanır.
6. Bir komutanın savaş sürerken günü gününe tuttuğu defter, kaynak bakımından nasıl adlandırılır?
"Hem yazılı hem ikinci elden kaynak" diyen öğrenci defterin sonradan yayımlanmış olabileceğini düşünür; oysa sınıflandırma, kaydın ne zaman tutulduğuna bakılarak yapılır.
Defter biçim bakımından yazılı, olayın sürdüğü günlerde tutulduğu için de birinci elden kaynaktır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Hem yazılı hem birinci elden kaynak
"Hem yazılı hem ikinci elden kaynak" diyen öğrenci defterin sonradan yayımlanmış olabileceğini düşünür; oysa sınıflandırma, kaydın ne zaman tutulduğuna bakılarak yapılır.
Defter biçim bakımından yazılı, olayın sürdüğü günlerde tutulduğu için de birinci elden kaynaktır.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 7 | Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme (3) · Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme (2) · Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme (2) |
| 2. Senaryo | 6 | Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme (2) · Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme (2) · Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme (2) |
| 3. Senaryo | 7 | Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme (2) · Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme (2) · Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme (3) |
| 4. Senaryo | 7 | Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme (2) · Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme (3) · Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme (2) |
| 5. Senaryo | 6 | Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme · Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme (2) · Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme (3) |
| 6. Senaryo | 6 | Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme (3) · Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme (3) |
9. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›