📝 5. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı
MEB takvimine göre 2026-2027 eğitim yılında 2. dönem 1. yazılı 29 Mart - 9 Nisan 2027 arasında yapılır. MEB'in 2025-2026 yılı ortak yazılı konu-soru dağılım tablosuna göre bu yazılı tema değil beceri ölçer: sorular ders kitabındaki ya da yeni okuma metinlerinden gelir. Bu döneme kadar 4-5. ünitelerin temaları işlenmiş olur. Aşağıda konuları, cevaplı örnek soruları ve her ünitenin testini bulursun.
📋 Ölçülen beceriler: MEB 2025-2026 2. dönem 1. ortak yazılı tablosu, 5 senaryo, 5-7 soru. Tema saymıyor. Görsel anlam, basit çıkarım, metin içi karşılaştırma, sınıflandırma, anahtar kelime, düşünceyi geliştirme yolları, şiir biçimi, söz sanatları, hikâye unsurları; yazmada karşılaştırma, düşünceyi geliştirme, yaratıcı yazı, yazım-noktalama.
Okulundaki zümre, MEB tablosundaki senaryolardan birini seçer; öğretmeninin duyurduğu konuları esas al.
- Konuları gözden geçir; bilmediğin konunun testini çöz.
- Deneme sınavıyla kendini ölç; yanlışlarını çalış.
Önerimiz: her gün 20 dakika. Önce konular ve ünite testleri; son hafta örnek kâğıt ve deneme.
📚 Bu döneme kadar işlenen temalar
📖 4. Ünite: Geleneklerimiz
Ünitenin konuları ve 25 soruluk testi ›📖 5. Ünite: İletişim ve Sosyal İlişkiler
- Ev
- Tatlı Günler
- Gülü İncitme Gönül
- Komşumuz Nergis Teyze - Çiçek Dayanışması (Dinleme)
- Herkes Önemli (Okuma Keyfi)
✏️ 2. Dönem 1. Yazılı örnek soruları
Yazılıya giren ünitelerden 10 soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak.
1. Nasreddin Hoca **1208 yılında**, **Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinin Hortu köyünde** doğmuştur. Sonradan bu köye kendi adı verilmiştir. Buna göre Nasreddin Hoca'nın doğduğu köy bugün hangi adla anılmaktadır?
Metinde "sonradan bu köye **benim adımı** verdiler" bilgisi var; yani köyün adı **Nasreddin Hoca** olmuştur.
**Hortu**, köyün **eski** adıdır.
**Sivrihisar** ilçenin, **Eskişehir** ilin adıdır; köyün değil.
Bu soruda yer adlarının **hangi düzeye** (il, ilçe, köy) ait olduğunu ayırmak gerekir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Nasreddin Hoca
Metinde "sonradan bu köye **benim adımı** verdiler" bilgisi var; yani köyün adı **Nasreddin Hoca** olmuştur.
**Hortu**, köyün **eski** adıdır.
**Sivrihisar** ilçenin, **Eskişehir** ilin adıdır; köyün değil.
Bu soruda yer adlarının **hangi düzeye** (il, ilçe, köy) ait olduğunu ayırmak gerekir.
2. **"Bayram sabahı dedemin elini öpmek için sıraya girdik. En küçük kuzenim öne geçmek isteyince babam uyardı: 'Burada **sıra gözetilir**, acele edilmez.'"** Bu metinde geçen **"sıra gözetmek"** sözüyle anlatılmak istenen nedir?
Metinde küçük kuzen **öne geçmek** istiyor ve bu yüzden uyarılıyor; devamında "acele edilmez" deniyor.
Demek ki "sıra gözetmek", belirlenmiş bir **düzene ve önceliğe uymak** demektir.
Hızlıca bitirmek sözün tam tersidir; metinde acele edilmemesi isteniyor.
Başkası yerine karar vermek ya da uzun süre beklemek bu bağlama uymaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Belirli bir düzene ve önceliğe uymak
Metinde küçük kuzen **öne geçmek** istiyor ve bu yüzden uyarılıyor; devamında "acele edilmez" deniyor.
Demek ki "sıra gözetmek", belirlenmiş bir **düzene ve önceliğe uymak** demektir.
Hızlıca bitirmek sözün tam tersidir; metinde acele edilmemesi isteniyor.
Başkası yerine karar vermek ya da uzun süre beklemek bu bağlama uymaz.
3. **Bendim evin gözbebeği,** **Canım sıkılmazdı hiç.** **Çaylar kahveler içilirdi,** **Eksilmezdi yüzlerde sevinç.** Bu dizelerde konuşan varlık bir **misafir odasıdır**. Buna göre dizelerde başvurulan söz sanatı hangisidir?
Dizelerde oda "**bendim**", "**canım sıkılmazdı**" diyor. Konuşmak ve canı sıkılmak **insana** ait özelliklerdir.
Cansız bir varlığa insana ait özellik verilmesine **kişileştirme** denir.
**Benzetme** iki varlığın "gibi, kadar" gibi sözlerle karşılaştırılmasıdır; burada yok.
**Abartma** bir şeyin olduğundan çok büyük ya da küçük gösterilmesi, **yineleme** aynı sözün tekrarıdır. Bu dizelerde bunlar da yok.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Kişileştirme
Dizelerde oda "**bendim**", "**canım sıkılmazdı**" diyor. Konuşmak ve canı sıkılmak **insana** ait özelliklerdir.
Cansız bir varlığa insana ait özellik verilmesine **kişileştirme** denir.
**Benzetme** iki varlığın "gibi, kadar" gibi sözlerle karşılaştırılmasıdır; burada yok.
**Abartma** bir şeyin olduğundan çok büyük ya da küçük gösterilmesi, **yineleme** aynı sözün tekrarıdır. Bu dizelerde bunlar da yok.
4. **Bendim evin **gözbebeği**,** **Herkes bana özen gösterirdi.** Bu dizelerde geçen **"gözbebeği"** sözüyle anlatılmak istenen nedir?
Dizelerde "herkes bana **özen gösterirdi**" deniyor; yani odaya çok değer veriliyor.
Bu yüzden "gözbebeği" burada **en çok sevilen, çok değer verilen** anlamındadır.
"Gözbebeği" sözcüğünün **gerçek** anlamı gözün ortasındaki bölümdür; ama burada **mecaz** anlamda kullanılmıştır.
Deyim ve mecazlarda sözcüğün gerçek anlamı değil, **kazandığı yeni anlam** geçerlidir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Çok değer verilen, en çok sevilen
Dizelerde "herkes bana **özen gösterirdi**" deniyor; yani odaya çok değer veriliyor.
Bu yüzden "gözbebeği" burada **en çok sevilen, çok değer verilen** anlamındadır.
"Gözbebeği" sözcüğünün **gerçek** anlamı gözün ortasındaki bölümdür; ama burada **mecaz** anlamda kullanılmıştır.
Deyim ve mecazlarda sözcüğün gerçek anlamı değil, **kazandığı yeni anlam** geçerlidir.
5. **"Dün benim at hastalandı,** **Evde lâkırdı uzandı:** **Nalbanda, yok Avadis'e…** **Avadis köy demircisi."** Bu dizelerde anlatılan olayın **kişileri** hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Dizelerde "**benim** at hastalandı" diyen bir **anlatıcı çocuk** var.
İkinci kişi, dizelerde adı ve mesleği verilen **Avadis**'tir: "Avadis köy demircisi."
**Nalbant** adı geçiyor ama bir tartışma konusu olarak ("Nalbanda, yok Avadis'e…"); henüz olayda yer almıyor.
Büyükbaba şiirin **başka** bir bölümünde atı veren kişidir; bu dizelerde yok.
Olayın kişilerini bulmak için **bu dizelerde** kimin bulunduğuna bakılır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Anlatıcı çocuk ve köy demircisi Avadis
Dizelerde "**benim** at hastalandı" diyen bir **anlatıcı çocuk** var.
İkinci kişi, dizelerde adı ve mesleği verilen **Avadis**'tir: "Avadis köy demircisi."
**Nalbant** adı geçiyor ama bir tartışma konusu olarak ("Nalbanda, yok Avadis'e…"); henüz olayda yer almıyor.
Büyükbaba şiirin **başka** bir bölümünde atı veren kişidir; bu dizelerde yok.
Olayın kişilerini bulmak için **bu dizelerde** kimin bulunduğuna bakılır.
6. **"(I) Mutfakta ekmeğin kokusunu duydum. (II) ….. masaya oturdum. (III) ….. annem çaydanlığı ocağa koydu. (IV) ….. hepimiz sofraya toplandık."** Bu cümlelerdeki boşluklara sırasıyla hangi **bağlantı ifadeleri** gelmelidir?
Bağlantı ifadeleri olayların **sırasını** gösterir: önce, sonra, bu sırada, son olarak…
II. cümle ilk yapılan iştir: **önce**.
III. cümledeki iş aynı anda olmaktadır: **bu sırada**.
IV. cümle en sondadır: **son olarak**.
"Oysa, ama, çünkü" sıra değil, **karşıtlık ve neden** bildirir; buraya uymaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Önce — Bu sırada — Son olarak
Bağlantı ifadeleri olayların **sırasını** gösterir: önce, sonra, bu sırada, son olarak…
II. cümle ilk yapılan iştir: **önce**.
III. cümledeki iş aynı anda olmaktadır: **bu sırada**.
IV. cümle en sondadır: **son olarak**.
"Oysa, ama, çünkü" sıra değil, **karşıtlık ve neden** bildirir; buraya uymaz.
7. **"Uzmanın Birbirini dinleyen ailelerde sorunlar daha kolay çözülür sözü hepimizin hoşuna gitti."** Bu cümlede eksik olan noktalama işareti hangisidir ve nereye konmalıdır?
Cümlede başka birinin **söylediği söz** aktarılıyor: "Birbirini dinleyen ailelerde sorunlar daha kolay çözülür".
Başkasından aktarılan söz **tırnak içine** alınır.
Doğrusu: Uzmanın **"**Birbirini dinleyen ailelerde sorunlar daha kolay çözülür**"** sözü hepimizin hoşuna gitti.
Virgül, iki nokta ya da noktalı virgül burada alıntıyı göstermez.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Tırnak işareti ("), alıntılanan sözün başına ve sonuna
Cümlede başka birinin **söylediği söz** aktarılıyor: "Birbirini dinleyen ailelerde sorunlar daha kolay çözülür".
Başkasından aktarılan söz **tırnak içine** alınır.
Doğrusu: Uzmanın **"**Birbirini dinleyen ailelerde sorunlar daha kolay çözülür**"** sözü hepimizin hoşuna gitti.
Virgül, iki nokta ya da noktalı virgül burada alıntıyı göstermez.
8. Bir şiirde her dörtlüğün **sonunda aynı dize** yineleniyorsa, yinelenen bu dizeye ne denir?
Şiirde belli aralıklarla yinelenen dize ya da bölüme **nakarat** denir.
Nakarat şiirin asıl düşüncesini her dörtlükte yeniden duyurur.
**Dörtlük** dört dizeden oluşan bölüm, **dize** bir satır, **uyak** ise dize sonlarındaki ses benzerliğidir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Nakarat
Şiirde belli aralıklarla yinelenen dize ya da bölüme **nakarat** denir.
Nakarat şiirin asıl düşüncesini her dörtlükte yeniden duyurur.
**Dörtlük** dört dizeden oluşan bölüm, **dize** bir satır, **uyak** ise dize sonlarındaki ses benzerliğidir.
9. **"Komşumuza kapıyı açtığımda yüzü asılmıştı. Oturup dinledik; kalkarken **yüzü gülüyordu**."** Bu metinde geçen **"yüzü gülmek"** deyimi hangi anlamda kullanılmıştır?
Deyimler sözcüklerin **gerçek anlamıyla** açıklanamaz; kalıp hâlinde bir anlam taşır.
Komşu önce üzgün ("yüzü asılmıştı"), konuşunca durumu değişiyor.
Bu karşıtlıktan "yüzü gülüyordu" sözünün **sevinmek** anlamına geldiği anlaşılır.
Yüksek sesle gülmek sözün **gerçek** anlamını düşünmek olur; deyimde geçerli değildir.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Sevinmek, neşelenmek
Deyimler sözcüklerin **gerçek anlamıyla** açıklanamaz; kalıp hâlinde bir anlam taşır.
Komşu önce üzgün ("yüzü asılmıştı"), konuşunca durumu değişiyor.
Bu karşıtlıktan "yüzü gülüyordu" sözünün **sevinmek** anlamına geldiği anlaşılır.
Yüksek sesle gülmek sözün **gerçek** anlamını düşünmek olur; deyimde geçerli değildir.
10. **"Çok uzun yıllar önce bir kasabada öğretmenler, doktorlar, fırıncılar ve şoförler bir tepede toplandı. Hepsi "Kimse bizim değerimizi bilmiyor." diyordu. O gün çalışmamaya karar verdiler."** Bu metinde **olayın geçtiği yer** neresidir?
Olayın geçtiği yeri bulmak için metinde **nerede** sorusunun karşılığı aranır.
Metinde "bir kasabada… bir **tepede** toplandı" yazıyor.
Okul ve fırın meslek adları olarak geçiyor; olayın geçtiği yer olarak değil.
Yer belirtilmiştir; "belirtilmemiştir" seçeneği doğru olamaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Bir kasabadaki tepe
Olayın geçtiği yeri bulmak için metinde **nerede** sorusunun karşılığı aranır.
Metinde "bir kasabada… bir **tepede** toplandı" yazıyor.
Okul ve fırın meslek adları olarak geçiyor; olayın geçtiği yer olarak değil.
Yer belirtilmiştir; "belirtilmemiştir" seçeneği doğru olamaz.
Deneme sınavında yazılıya giren ünitelerden karışık sorular gelir, sonunda 100 üzerinden notunu görürsün. Her cevaptan sonra doğrusu ve kısa açıklaması gelir.