📋 9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı 8. Senaryo
MEB'in 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosunda bu yazılı için 9 senaryo var; okulundaki zümre bunlardan birini seçer. 8. senaryoda 9 soru sorulur (senaryolarda soru sayısı 6 ile 9 arasında değişir). Yazılı haftası: 4-15 Ocak 2027. Aşağıda hangi kazanımdan kaç soru geldiğini, her birinin konu anlatımını ve testini bulursun.
🎯 8. senaryoda hangi konudan kaç soru?
-
1 soru
Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeKİM.9.1.5
-
1 soru
Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme her senaryodaKİM.9.1.6
-
1 soru
İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme her senaryodaKİM.9.1.7Bu kazanımın sitede ayrı sayfası yok; ders kitabından çalış.
-
2 soru
Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme her senaryodaKİM.9.1.8
-
1 soru
Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme her senaryodaKİM.9.2.1
-
2 soru
İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilmeKİM.9.2.2
-
1 soru
Kovalent bağ oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilmeKİM.9.2.3
Kaynak: MEB 2026-2027 ortak yazılı konu-soru dağılım tablosu; "her senaryoda" işaretli kazanım hangi senaryo seçilirse seçilsin sorulur, önce onlara çalış. Öğretmeninin duyurduğu senaryoyu esas al.
✏️ 8. senaryonun konularından örnek sorular
Senaryodaki her kazanımdan, soru sayısı kadar (en çok 3) çoktan seçmeli soru. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak. Yazılıda sorular açık uçlu gelir; burada konuyu anlayıp anlamadığını ölçersin.
1. ₈O atomunun 2p⁴ alt seviyesi için hangi orbital şeması hem Pauli dışlama ilkesine hem Hund kuralına uyar?
"(↑↓) (↑↓) ( )" diyen öğrenci elektronları önce eşleştirir; bu şema Pauli ilkesine uyar ama bir orbital boşken eşleşme yapıldığı için Hund kuralına uymaz.
Üç 2p orbitaline önce üç elektron birer birer aynı yönde, dördüncüsü zıt yönde eşleşerek girer: (↑↓) (↑) (↑). (↑↑) aynı yönlü iki elektron taşıdığı için Pauli ilkesine, (↑↓) (↑) (↓) ise tek kalan iki elektron zıt yönlü olduğu için Hund kuralına uymaz.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: (↑↓) (↑) (↑)
"(↑↓) (↑↓) ( )" diyen öğrenci elektronları önce eşleştirir; bu şema Pauli ilkesine uyar ama bir orbital boşken eşleşme yapıldığı için Hund kuralına uymaz.
Üç 2p orbitaline önce üç elektron birer birer aynı yönde, dördüncüsü zıt yönde eşleşerek girer: (↑↓) (↑) (↑). (↑↑) aynı yönlü iki elektron taşıdığı için Pauli ilkesine, (↑↓) (↑) (↓) ise tek kalan iki elektron zıt yönlü olduğu için Hund kuralına uymaz.
2. 1A grubu için hangisi doğrudur?
"Bütün elementleri bileşiklerinde yalnız +1 yük alır" diyen öğrenci grubun metallerine ait kuralı hidrojene de uygular; hidrojen metallerle yaptığı bileşiklerde −1 yük alır.
1A grubunda hidrojen ametal, öbürleri metaldir ve yalnız bu metallere alkali metaller denir; alkali metaller doğada bileşikleri olarak bulunur, erime noktaları düşüktür.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Hidrojen dışındaki elementlerine alkali metaller denir
"Bütün elementleri bileşiklerinde yalnız +1 yük alır" diyen öğrenci grubun metallerine ait kuralı hidrojene de uygular; hidrojen metallerle yaptığı bileşiklerde −1 yük alır.
1A grubunda hidrojen ametal, öbürleri metaldir ve yalnız bu metallere alkali metaller denir; alkali metaller doğada bileşikleri olarak bulunur, erime noktaları düşüktür.
3. Aynı periyottaki X ve Y elementlerinin ilk dört iyonlaşma enerjisi (kJ/mol) şöyledir: X: 419, 3052, 4420, 5877 Y: 579, 1979, 2963, 6180 Buna göre X ile Y için hangisi doğrudur?
"X'in proton sayısı Y'ninkinden büyüktür" diyen öğrenci grubu doğru bulsa da periyotta sola gidildikçe proton sayısının azaldığını gözden kaçırır.
X'te en büyük sıçrama İE₁ ile İE₂ arasında (1 değerlik elektronu, 1A), Y'de İE₃ ile İE₄ arasındadır (3 değerlik elektronu, 3A). Aynı periyotta 1A solda olduğu için X'in yarıçapı daha büyüktür.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: X'in atom yarıçapı Y'ninkinden büyüktür
"X'in proton sayısı Y'ninkinden büyüktür" diyen öğrenci grubu doğru bulsa da periyotta sola gidildikçe proton sayısının azaldığını gözden kaçırır.
X'te en büyük sıçrama İE₁ ile İE₂ arasında (1 değerlik elektronu, 1A), Y'de İE₃ ile İE₄ arasındadır (3 değerlik elektronu, 3A). Aynı periyotta 1A solda olduğu için X'in yarıçapı daha büyüktür.
4. Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı neden genellikle azalır?
"Enerji düzeyi aynı kalıp elektron sayısı azaldığı için" diyen öğrenci küçülmeyi elektron kaybına bağlar; nötr atomlarda periyotta sağa gidildikçe elektron sayısı da artar.
Periyotta enerji düzeyi sayısı değişmez, proton sayısı artar; artan çekirdek yükü elektronları daha güçlü çeker: Na 186, Al 143, Cl 99 pm.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Enerji düzeyi aynı kalıp proton sayısı arttığı için
"Enerji düzeyi aynı kalıp elektron sayısı azaldığı için" diyen öğrenci küçülmeyi elektron kaybına bağlar; nötr atomlarda periyotta sağa gidildikçe elektron sayısı da artar.
Periyotta enerji düzeyi sayısı değişmez, proton sayısı artar; artan çekirdek yükü elektronları daha güçlü çeker: Na 186, Al 143, Cl 99 pm.
5. Metal atomlarının valans elektronlarını zayıf çekmesinin nedeni hangisidir?
Metallerin atom çapları büyüktür.
İyonlaşma enerjileri ve elektronegatiflikleri düşük olduğu için elektronları zayıf çekerler.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: İyonlaşma enerjilerinin ve elektronegatifliklerinin düşük olması
Metallerin atom çapları büyüktür.
İyonlaşma enerjileri ve elektronegatiflikleri düşük olduğu için elektronları zayıf çekerler.
6. Baryum sülfür bileşiğinin formülü hangisidir?
İyonlar: Ba²⁺ ve S²⁻.
Toplam yük sıfır olmalı: 1 × (+2) + 1 × (−2) = 0.
Formül: BaS.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: BaS
İyonlar: Ba²⁺ ve S²⁻.
Toplam yük sıfır olmalı: 1 × (+2) + 1 × (−2) = 0.
Formül: BaS.
7. İyonik bağ genellikle hangi atomlar arasında oluşur?
Metal elektron verir, ametal elektron alır.
Oluşan zıt yüklü iyonlar arasındaki çekim iyonik bağdır.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Metal ile ametal atomları arasında
Metal elektron verir, ametal elektron alır.
Oluşan zıt yüklü iyonlar arasındaki çekim iyonik bağdır.
8. Kovalent bağı oluşturan iki atom çekirdeğinin merkezleri arasındaki mesafeye ne denir?
Bağı oluşturan iki elektron bağ elektron çiftidir.
İki çekirdeğin merkezleri arası mesafe bağ uzunluğudur.
Cevabı ve çözümü göster
Cevap: Bağ uzunluğu
Bağı oluşturan iki elektron bağ elektron çiftidir.
İki çekirdeğin merkezleri arası mesafe bağ uzunluğudur.
🗂️ Bütün senaryolar
| Senaryo | Soru | Konular |
|---|---|---|
| 1. Senaryo | 7 | Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme · Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme (2) · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme |
| 2. Senaryo | 6 | Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme · Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme (2) · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme |
| 3. Senaryo | 6 | Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme (2) · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme · İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme |
| 4. Senaryo | 7 | Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme · Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme · İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme |
| 5. Senaryo | 7 | Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme (2) · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme · İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme · Kovalent bağ oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme |
| 6. Senaryo | 8 | Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme (2) · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme · İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme · Kovalent bağ oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme |
| 7. Senaryo | 8 | Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme · İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme (2) · Kovalent bağ oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme |
| 8. Senaryo | 9 | Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme (2) · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme · İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme (2) · Kovalent bağ oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme |
| 9. Senaryo | 9 | Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme · Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme · Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme (2) · Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme · İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme (2) · Kovalent bağ oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme |
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı: bütün konular, örnek kâğıt ve deneme ›